{"id":119663,"date":"2015-02-22T00:00:00","date_gmt":"2015-02-21T22:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/tvaryny.com\/?p=119663"},"modified":"2026-08-29T09:56:14","modified_gmt":"2026-08-29T06:56:14","slug":"tajski-bangkaew","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tvaryny.com\/pl\/breed-thai-bangkaew-dog","title":{"rendered":"Thai Bangkaew Dog"},"content":{"rendered":"\n

Tajski bangkaew (Thai Bangkaew Dog)<\/strong> to jedyna rasa Tajlandii, kt\u00f3r\u0105 Mi\u0119dzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI) zaliczy\u0142a do sekcji szpic\u00f3w azjatyckich. Jej wzorzec nosi numer 358 i nale\u017cy do najm\u0142odszych w grupie: uznanie tymczasowe datowane jest na 14 kwietnia 2011 roku, ostateczne na 21 czerwca 2022. Poza ojczyzn\u0105 rasa jest nieliczna i w\u0142a\u015bnie dlatego kr\u0105\u017cy o niej wiele opowie\u015bci, kt\u00f3re \u0142atwo pomyli\u0107 z dokumentem. Ten artyku\u0142 opiera si\u0119 na takim podziale: najpierw to, co zapisano we wzorcu FCI, dalej to, co opublikowano o bangkaewie w recenzowanej literaturze weterynaryjnej, i osobno to, co o rasie opowiada si\u0119 w Tajlandii. Wi\u0119cej o rasach i ich piel\u0119gnacji przeczytasz na Tvaryny<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Kr\u00f3tka charakterystyka tajskiego bangkaewa<\/h2>\n\n\n\n
\"Thai<\/figure>\n\n\n\n
Cecha<\/th>Dane i wska\u017aniki<\/th><\/tr><\/thead>
Kraj pochodzenia<\/strong><\/td>Tajlandia<\/td><\/tr>
Klasyfikacja FCI<\/strong><\/td>Grupa 5 (szpice i psy pierwotne), Sekcja 5 (szpice azjatyckie i rasy pokrewne), bez pr\u00f3b pracy<\/td><\/tr>
Numer wzorca<\/strong><\/td>nr 358<\/td><\/tr>
U\u017cytkowo\u015b\u0107 wed\u0142ug wzorca<\/strong><\/td>pies do towarzystwa<\/td><\/tr>
Tymczasowe uznanie FCI<\/strong><\/td>14 kwietnia 2011<\/td><\/tr>
Ostateczne uznanie FCI<\/strong><\/td>21 czerwca 2022<\/td><\/tr>
Wysoko\u015b\u0107 w k\u0142\u0119bie (psy)<\/strong><\/td>minimum 46 cm, maksimum 55 cm<\/td><\/tr>
Wysoko\u015b\u0107 w k\u0142\u0119bie (suki)<\/strong><\/td>minimum 41 cm, maksimum 50 cm<\/td><\/tr>
Masa cia\u0142a<\/strong><\/td>16\u201320 kg (psy), 14\u201318 kg (suki) \u2014 poza wzorcem, zob. ni\u017cej<\/td><\/tr>
D\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia<\/strong><\/td>10\u201313 lat \u2014 poza wzorcem, zob. ni\u017cej<\/td><\/tr>
Szata<\/strong><\/td>podw\u00f3jna: twardy prosty w\u0142os okrywowy, mi\u0119kki g\u0119sty podszerstek<\/td><\/tr>
Umaszczenie<\/strong><\/td>bia\u0142e t\u0142o z wyra\u017anie odgraniczonymi \u0142atami<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

Od razu warto poczyni\u0107 zastrze\u017cenie, kt\u00f3re rzadko trafia do popularnych opis\u00f3w. Rozdzia\u0142 \u201eSIZE\u201d wzorca nr 358 normuje wy\u0142\u0105cznie wysoko\u015b\u0107 w k\u0142\u0119bie<\/strong>, i to osobno dla ps\u00f3w i osobno dla suk. Masy cia\u0142a w dokumencie nie ma w og\u00f3le, d\u0142ugo\u015bci \u017cycia r\u00f3wnie\u017c. Dlatego dwa wiersze powy\u017cszej tabeli oznaczono jako \u201epoza wzorcem\u201d: to liczby kr\u0105\u017c\u0105ce po poradnikach, a nie norma, kt\u00f3r\u0105 s\u0119dzia sprawdza na ringu. Je\u015bli widzisz opis, w kt\u00f3rym mas\u0119 bangkaewa podano \u201ezgodnie ze wzorcem FCI\u201d, jest to b\u0142\u0105d autora opisu.<\/p>\n\n\n\n

Drugie zastrze\u017cenie dotyczy wzrostu. Wysoko\u015b\u0107 psa i suki jest we wzorcu r\u00f3\u017cna, a zlewanie ich w jeden przedzia\u0142 w rodzaju \u201e41\u201355 cm\u201d jest niedopuszczalne: dolna granica nale\u017cy do suk, g\u00f3rna do ps\u00f3w, i \u017caden pojedynczy pies nie mie\u015bci si\u0119 w takim \u201ewsp\u00f3lnym\u201d przedziale. Poprawny odczyt brzmi: pies od 46 do 55 cm, suka od 41 do 50 cm. Odchylenia w obie strony wzorzec zalicza do wad.<\/p>\n\n\n\n

Historia: wie\u015b Bangkaew, klasztor i rok 1957<\/h2>\n\n\n\n
\"Thai<\/figure>\n\n\n\n

Wzorzec FCI to rzadki przypadek, w kt\u00f3rym oficjalny dokument sam opowiada histori\u0119 rasy \u2014 i w\u0142a\u015bnie od niego warto zacz\u0105\u0107. W rozdziale \u201eBrief historical summary\u201d napisano, \u017ce bangkaew jest star\u0105 ras\u0105 wywodz\u0105c\u0105 si\u0119 ze wsi Bangkaew w miejscowo\u015bci Tha Nang Ngam, powiat Bang Rakam, prowincja Phitsanulok. To \u015brodkowa cz\u0119\u015b\u0107 Tajlandii, nizina rzeki Yom \u2014 okolica zalewana w porze deszczowej, kt\u00f3ra przez stulecia \u017cy\u0142a stosunkowo zamkni\u0119cie.<\/p>\n\n\n\n

Kluczowym punktem tej historii jest buddyjski klasztor Wat Bangkaew. Zgodnie z wersj\u0105 utrwalon\u0105 w samym wzorcu rasa wywodzi si\u0119 ze skrzy\u017cowania czarno-bia\u0142ej miejscowej suki, nale\u017c\u0105cej do prze\u0142o\u017conego klasztoru, z dzikim psowatym, kt\u00f3ry dzi\u015b ju\u017c wymar\u0142. T\u0119 formu\u0142\u0119 warto zapami\u0119ta\u0107 dos\u0142ownie: dokument m\u00f3wi o wymar\u0142ym<\/em> dzikim psowatym, a nie o konkretnym gatunku.<\/p>\n\n\n\n

Dalej wzorzec podaje jedyn\u0105 tward\u0105 dat\u0119 w ca\u0142ej historii rasy: rok 1957<\/strong>. Od tego czasu hodowla sta\u0142a si\u0119 ukierunkowana \u2014 pokolenia, kt\u00f3re widzimy dzisiaj, powsta\u0142y przez selekcj\u0119 z pojedynczych miot\u00f3w. Innymi s\u0142owy \u201erasa ukszta\u0142towana bez udzia\u0142u cz\u0142owieka\u201d to p\u00f3\u0142prawda: bez udzia\u0142u cz\u0142owieka kszta\u0142towa\u0142a si\u0119 populacja aboryge\u0144ska, ale rasa w sensie kynologicznym liczy si\u0119 od 1957 roku, a to nieca\u0142e siedemdziesi\u0105t lat ukierunkowanej pracy.<\/p>\n\n\n\n

Jeszcze jeden wiersz wzorca zwykle streszcza si\u0119 nie\u015bci\u015ble. FCI nazywa bangkaewa cennym dziedzictwem prowincji Phitsanulok \u2014 w\u0142a\u015bnie prowincji, nie kraju. Dokument dodaje nast\u0119pnie, \u017ce psy s\u0105 w tej prowincji szeroko hodowane i \u017ce rasa sta\u0142a si\u0119 tak znana w skali pa\u0144stwa, i\u017c hoduje si\u0119 j\u0105 obecnie we wszystkich cz\u0119\u015bciach Tajlandii. R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy \u201edum\u0105 prowincji, kt\u00f3ra zas\u0142yn\u0119\u0142a w ca\u0142ym kraju\u201d a \u201edobrem narodowym Tajlandii\u201d jest dla ucha niewielka, ale to dwa odmienne twierdzenia, a w \u017ar\u00f3dle stoi pierwsze.<\/p>\n\n\n\n

Literatura naukowa dorzuca jeszcze jeden rys. Tajscy autorzy, kt\u00f3rzy w 2015 roku mierzyli prawid\u0142owe parametry siatk\u00f3wki u czterech ras rozpowszechnionych w Tajlandii, pisz\u0105 we wst\u0119pie do artyku\u0142u, \u017ce tajski ridgeback i tajski bangkaew s\u0105 uznane przez Kennel Club Tajlandii za psy narodowe kraju, a FCI zarejestrowa\u0142a ridgebacka w 1993 roku, za\u015b bangkaewa w 2011. Zgadza si\u0119 to z datami na stronie FCI: tymczasowe uznanie bangkaewa w kwietniu 2011, ostateczne w czerwcu 2022.<\/p>\n\n\n\n

Wystawowa historia rasy jest wi\u0119c bardzo kr\u00f3tka. Pies, kt\u00f3rego w Europie mo\u017cna zobaczy\u0107 na ringu pod numerem wzorca 358, jeszcze za pami\u0119ci obecnego pokolenia s\u0119dzi\u00f3w by\u0142 miejscowym tajskim psem bez mi\u0119dzynarodowego statusu.<\/p>\n\n\n\n

Legenda o dzikiej krwi: co m\u00f3wi dokument, a co przekaz<\/h2>\n\n\n\n

Najpopularniejsze twierdzenie o bangkaewie brzmi tak: w jego \u017cy\u0142ach p\u0142ynie krew dzikiego szakala, a genetyka to potwierdzi\u0142a. Roz\u0142\u00f3\u017cmy je na dwie cz\u0119\u015bci, bo maj\u0105 zupe\u0142nie r\u00f3\u017cny status.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 \u2014 pochodzenie od dzikiego psowatego \u2014 zapisana jest we wzorcu FCI.<\/strong> To nie internetowy przekaz: oficjalny dokument FCI sam wywodzi rodow\u00f3d rasy ze skrzy\u017cowania suki prze\u0142o\u017conego z dzikim psowatym. Ale dokument celowo nie wskazuje gatunku i zaznacza, \u017ce \u00f3w psowaty wymar\u0142<\/em>. W tajskiej tradycji do roli dzikiego przodka typuje si\u0119 dwa zwierz\u0119ta \u2014 szakala (Canis aureus<\/em>) i czerwonego wilka, czyli dhol\u0119 (Cuon alpinus<\/em>). Oba gatunki \u017cyj\u0105 do dzi\u015b, wi\u0119c \u017caden z nich nie zgadza si\u0119 z formu\u0142\u0105 wzorca o \u201ewymar\u0142ym dzikim psowatym\u201d. To nie pow\u00f3d, by odrzuca\u0107 przekaz \u2014 to pow\u00f3d, by nie podawa\u0107 go za ustalony fakt zoologiczny.<\/p>\n\n\n\n

Druga cz\u0119\u015b\u0107 \u2014 \u201egenetyka potwierdzi\u0142a\u201d \u2014 ma inny status i my si\u0119 pod ni\u0105 nie podpisujemy.<\/strong> Ras\u0119 rzeczywi\u015bcie badali genetycy, i to nieraz, ale zadanie tych prac by\u0142o inne. W 2020 roku zesp\u00f3\u0142 Uniwersytetu w Chiang Mai opublikowa\u0142 w PeerJ<\/em> prac\u0119 o identyfikacji ras za pomoc\u0105 marker\u00f3w ISSR: 463 psy, 43 rasy, w tym 18 bangkaew\u00f3w. W 2024 roku grupa z Uniwersytetu Kasetsart opublikowa\u0142a w Genes & Genomics<\/em> prac\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 w\u0142a\u015bnie bangkaewowi: 82 psy z r\u00f3\u017cnych okolic Tajlandii, 15 loci mikrosatelitarnych plus analiza mitochondrialnej p\u0119tli D. Obie prace opisuj\u0105 zr\u00f3\u017cnicowanie wewn\u0105trz rasy i buduj\u0105 narz\u0119dzie identyfikacji osobnik\u00f3w; pytania o hybrydyzacj\u0119 z dzikimi psowatymi w nich nie postawiono. Dlatego w tym artykule legenda klasztorna podana jest jako tradycja rasy \u2014 pi\u0119kna, stara i wa\u017cna dla samej rasy \u2014 a nie jako wynik analizy DNA.<\/p>\n\n\n\n

Praktyczny wniosek dla kupuj\u0105cego jest prostszy, ni\u017c si\u0119 wydaje. \u201eDzika krew\u201d w og\u0142oszeniu o miocie nie oznacza niczego sprawdzalnego, natomiast wyniki wspomnianej pracy z 2024 roku owszem: autorzy wybrali zoptymalizowany panel 10 loci mikrosatelitarnych, wystarczaj\u0105cy do indywidualnej identyfikacji bangkaewa. To jedyna rzecz w tej rasie, kt\u00f3r\u0105 naprawd\u0119 da si\u0119 sprawdzi\u0107 laboratoryjnie.<\/p>\n\n\n\n

R\u00f3wnie ostro\u017cnie nale\u017cy podchodzi\u0107 do twierdze\u0144 o \u201ewilczym zachowaniu\u201d bangkaewa. Spostrze\u017cenia o bardziej z\u0142o\u017conej hierarchii czy \u201ewilczej\u201d mowie cia\u0142a u ras pierwotnych kr\u0105\u017c\u0105 w\u015br\u00f3d kynolog\u00f3w, ale to wra\u017cenia praktyk\u00f3w, a nie zmierzony parametr \u2014 i na stronie rasy nale\u017cy im si\u0119 status wra\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n

Wygl\u0105d zewn\u0119trzny wed\u0142ug wzorca nr 358<\/h2>\n\n\n\n
\"Thai<\/figure>\n\n\n\n

Wzorzec opisuje bangkaewa jako psa o kwadratowej sylwetce, dobrze zbalansowanego, nigdy przysadzistego, o do\u015b\u0107 szerokiej i g\u0142\u0119bokiej klatce piersiowej. Wa\u017cna proporcja podana jest wprost: d\u0142ugo\u015b\u0107 tu\u0142owia do wysoko\u015bci w k\u0142\u0119bie wynosi 1 : 1, a d\u0142ugo\u015b\u0107 ko\u0144czyn jest nieco wi\u0119ksza od g\u0142\u0119boko\u015bci klatki. Psy maj\u0105 mocniejszy ko\u015bciec ni\u017c suki. Podw\u00f3jna szata powinna tworzy\u0107 kryz\u0119 wok\u00f3\u0142 szyi i \u0142opatek, a ogon ma by\u0107 dobrze ow\u0142osiony \u2014 u ps\u00f3w obie cechy s\u0105 wyra\u017aniejsze.<\/p>\n\n\n\n