{"id":138816,"date":"2016-11-16T00:00:00","date_gmt":"2016-11-15T22:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/tvaryny.com\/?p=138816"},"modified":"2026-08-07T12:38:17","modified_gmt":"2026-08-07T09:38:17","slug":"perro-ratero-mallorquin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tvaryny.com\/pl\/breed-majorcan-rater-perro-ratero-mallorquin","title":{"rendered":"Perro Ratero Mallorqu\u00edn (Ca Rater Mallorqu\u00ed)"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Perro Ratero Mallorqu\u00edn<\/strong>, na w\u0142asnej wyspie znany po prostu jako <strong>ca rater mallorqu\u00ed<\/strong>, to pies, kt\u00f3rego \u0142atwo wzi\u0105\u0107 za kanapowca \u2014 i trudno o wi\u0119ksz\u0105 pomy\u0142k\u0119. Cztery kilogramy, uszy postawione jak dwa maszty, okr\u0105g\u0142e bursztynowe oko i temperament robotnika, kt\u00f3ry przez pokolenia sam decydowa\u0142, kiedy wej\u015b\u0107 pod pod\u0142og\u0119 spichlerza. To najmniejszy mo\u017cliwy format psa u\u017cytkowego, wymierzony co do centymetra na szczelin\u0119 w kamiennym murze. Wi\u0119cej informacji znajdziesz na <a href=\"https:\/\/tvaryny.com\/pl\">Tvaryny<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ten tekst robi porz\u0105dek: kim ten pies jest naprawd\u0119, co znaczy jego status dokumentowy, co ma mu do powiedzenia polskie prawo i \u2014 pytanie, kt\u00f3re w polskich opracowaniach nie pada nigdy \u2014 dlaczego my sami nigdy nie wyhodowali\u015bmy w\u0142asnego szczuro\u0142apa.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Trzy nazwy, jedna rasa \u2014 i pomy\u0142ka, kt\u00f3r\u0105 robi\u0105 prawie wszyscy<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To jeden pies, nie trzy. Na Majorce m\u00f3wi si\u0119 po katalo\u0144sku <em>ca rater mallorqu\u00ed<\/em>, po hiszpa\u0144sku <em>perro ratero mallorqu\u00edn<\/em>, w starszych tekstach <em>ratoner de Mallorca<\/em>. Sama nazwa m\u00f3wi wszystko o przeznaczeniu: <em>ca<\/em> to pies, <em>rater<\/em> pochodzi od <em>rata<\/em>, czyli szczur. Nazwa nie opisuje wygl\u0105du ani charakteru \u2014 opisuje zaw\u00f3d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pomy\u0142ka, kt\u00f3ra wraca w niemal ka\u017cdym niestarannym opisie, dotyczy kuzyna z kontynentu: majorka\u0144czyka regularnie miesza si\u0119 z <a href=\"https:\/\/tvaryny.com\/pl\/breed-valencian-rater-gos-rater-valencia\">szczuro\u0142apem walenckim (Gos Rater Valenci\u00e0)<\/a>. To osobna rasa, z w\u0142asnym wzorcem i w\u0142asn\u0105 histori\u0105 uznania. Spokrewnienie istnieje i potwierdzi\u0142y je badania, ale \u201espokrewniony&#8221; i \u201eten sam&#8221; to dwie r\u00f3\u017cne rzeczy \u2014 majorka\u0144czyk jest wyra\u017anie mniejszy i l\u017cejszy.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Historia pochodzenia rasy<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przyjmuje si\u0119, \u017ce przodkowie tych ps\u00f3w przybyli na Baleary z katalo\u0144skimi osadnikami, a potem przez stulecia wykonywali prac\u0119, kt\u00f3rej nikt nie zapisywa\u0142: czy\u015bcili z gryzoni obej\u015bcia, stajnie i magazyny zbo\u017ca.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trzeba od razu powiedzie\u0107 rzecz, kt\u00f3r\u0105 popularne opisy przemilczaj\u0105: <strong>udokumentowanej historii tej rasy g\u0142\u0119biej ni\u017c po\u0142owa XIX wieku po prostu nie ma<\/strong>. Wszystko o fenickich kupcach czy rzymskich statkach jest hipotez\u0105 \u2014 wyspiarskiego psa u\u017cytkowego nie mia\u0142 kto ani po co opisywa\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pewne jest to, co wida\u0107 w krajobrazie. Majorka\u0144ska <em>possessi\u00f3<\/em>, du\u017ce kamienne gospodarstwo, magazynuje zbo\u017ce, oliw\u0119 i pasz\u0119. Gdzie zbo\u017ce, tam gryzo\u0144 \u2014 a tam trzeba czego\u015b mniejszego i odwa\u017cniejszego od kota, zdolnego pracowa\u0107 bez nadzoru. Rasa jest odpowiedzi\u0105 na problem gospodarczy, nie na mod\u0119.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Status uznania: dlaczego nie znajdziesz tej rasy w nomenklaturze FCI<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To najcz\u0119\u015bciej mylony punkt opowie\u015bci: dzia\u0142aj\u0105 tu <strong>dwa niezale\u017cne systemy<\/strong>, a nieporozumienia bior\u0105 si\u0119 z mieszania ich ze sob\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>System kynologiczny.<\/strong> Ca rater mallorqu\u00ed <strong>nie jest uznany przez FCI<\/strong> i nigdy nie mia\u0142 numeru wzorca. Je\u017celi gdziekolwiek zobaczysz przy tej rasie taki numer \u2014 kto\u015b go wymy\u015bli\u0142 albo przepisa\u0142 od kuzyna. Nie ma jej te\u017c w wykazie ras hiszpa\u0144skiego cz\u0142onka FCI: RSCE umieszcza ca ratera w osobnej rubryce ras \u201epozosta\u0142ych \/ odtwarzanych&#8221;, wi\u0119c serwisy pisz\u0105ce, \u017ce \u201eRSCE uzna\u0142a ras\u0119&#8221;, po prostu si\u0119 myl\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>System administracyjny.<\/strong> A tutaj papiery s\u0105, i to realne. Wzorzec opublikowano w dzienniku urz\u0119dowym Balear\u00f3w (BOIB) 28 grudnia 2002 roku, a prowadzenie ksi\u0119gi rodowodowej powierzono klubowi hodowc\u00f3w uchwa\u0142\u0105 z 21 listopada 2002 roku. Ram\u0105 prawn\u0105 jest Real Decreto 558\/2001 z 25 maja 2001 roku o uznawaniu <em>stowarzysze\u0144 hodowc\u00f3w<\/em> ps\u00f3w rasowych \u2014 tor rolniczo-administracyjny, nie kynologiczny: pa\u0144stwo uznaje organizacj\u0119 i jej ksi\u0119g\u0119, a nie \u201eras\u0119&#8221; w rozumieniu wystawowym.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Data uznania pa\u0144stwowego bywa podawana raz jako 2003, raz jako 2004 rok \u2014 to nie sprzeczno\u015b\u0107 \u017ar\u00f3de\u0142, tylko dwa etapy jednej procedury: komitet zaopiniowa\u0142 wniosek 22 kwietnia 2003 roku, a <strong>Orden APA\/807\/2004 podpisano 24 marca 2004 roku i og\u0142oszono w BOE 30 marca 2004<\/strong>. Warto zapami\u0119ta\u0107 jeden szczeg\u00f3\u0142 z tego dokumentu: do pa\u0144stwowego wykazu <strong>ca rater i szczuro\u0142ap walencki trafi\u0142y tego samego dnia, tym samym pismem<\/strong>. Dwadzie\u015bcia lat p\u00f3\u017aniej drogi obu ras rozesz\u0142y si\u0119 ca\u0142kowicie \u2014 do czego jeszcze wr\u00f3cimy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Jest te\u017c obowi\u0105zuj\u0105cy akt prawny, kt\u00f3ry wymienia t\u0119 ras\u0119 z nazwy.<\/strong> Balearska ustawa \u0142owiecka Ley 6\/2006 w art. 34 ust. 5 zobowi\u0105zuje w\u0142adze do wspierania zachowania miejscowych ras my\u015bliwskich: <em>eivissenc<\/em>, <em>m\u00e8<\/em> i <em>rater<\/em>. Dalsze przepisy (art. 35 ust. 2 i 3) reguluj\u0105 dni, w kt\u00f3rych wolno z raterem polowa\u0107. Rasa, kt\u00f3rej nie ma w nomenklaturze FCI, ma wi\u0119c za sob\u0105 regionalne prawo nakazuj\u0105ce jej ochron\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sedno, o kt\u00f3rym prawie nikt nie pisze: <strong>klub \u015bwiadomie nie wszed\u0142 pod RSCE<\/strong>, \u017ceby nie odda\u0107 w\u0142asnej ksi\u0119gi rodowodowej. Ta decyzja sama zamkn\u0119\u0142a rasie drog\u0119 do FCI, bo wnioskuje si\u0119 tam przez krajow\u0105 organizacj\u0119 cz\u0142onkowsk\u0105. Najkr\u00f3tsza formu\u0142a brzmi: <strong>papiery ten pies ma, tylko nie te z FCI<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table is-style-stripes\"><table><thead><tr><th>Element<\/th><th>Stan faktyczny<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>Numer wzorca FCI<\/td><td>Brak \u2014 rasa nieuznana<\/td><\/tr><tr><td>Wzorzec rasy<\/td><td>BOIB, 28.12.2002 (Baleary)<\/td><\/tr><tr><td>Ksi\u0119ga rodowodowa<\/td><td>Klub rasy, uchwa\u0142a z 21.11.2002<\/td><\/tr><tr><td>Uznanie pa\u0144stwowe<\/td><td>Orden APA\/807\/2004 (BOE 30.03.2004); opinia komitetu 22.04.2003<\/td><\/tr><tr><td>Podstawa prawna<\/td><td>Real Decreto 558\/2001 z 25.05.2001<\/td><\/tr><tr><td>Ochrona regionalna<\/td><td>Ley 6\/2006 (balearska ustawa \u0142owiecka), art. 34 ust. 5 \u2014 rasa wymieniona z nazwy<\/td><\/tr><tr><td>RSCE (cz\u0142onek FCI)<\/td><td>Poza wykazem ras uznanych; rubryka \u201epozosta\u0142e \/ odtwarzane&#8221;<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">ZKwP i rodow\u00f3d: co to oznacza dla kupuj\u0105cego w Polsce<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jedyn\u0105 organizacj\u0105 kynologiczn\u0105 w Polsce nale\u017c\u0105c\u0105 do FCI jest <strong>Zwi\u0105zek Kynologiczny w Polsce (ZKwP)<\/strong> \u2014 z ka\u017cdego kraju do federacji mo\u017ce nale\u017ce\u0107 tylko jedna. St\u0105d wynika wszystko dalsze: <strong>rodowodem FCI mo\u017cna nazwa\u0107 wy\u0142\u0105cznie rodow\u00f3d wystawiony przez ZKwP<\/strong>, i tylko psy z takim dokumentem mog\u0105 startowa\u0107 na wystawach pod jego patronatem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Poniewa\u017c ca rater nie jest ras\u0105 uznan\u0105 przez FCI, <strong>nie ma go w Polskiej Ksi\u0119dze Rodowodowej<\/strong> i nie da si\u0119 dla niego uzyska\u0107 rodowodu ZKwP. To nie przeoczenie urz\u0119dnika, tylko konsekwencja konstrukcji systemu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ZKwP <em>ma<\/em> mechanizm dla ras nieuznanych: <strong>ksi\u0119g\u0119 wst\u0119pn\u0105<\/strong>. Najlepszym przyk\u0142adem jest polski spaniel my\u015bliwski \u2014 w 2016 roku Zwi\u0105zek dopu\u015bci\u0142 go do wystaw jako ras\u0119 nieuznan\u0105, a od 1 stycznia 2017 roku otwarto dla niego ksi\u0119g\u0119 wst\u0119pn\u0105. Ta \u015bcie\u017cka prowadzi jednak przez patronat nad ras\u0105 rodzim\u0105 albo przez uznanie rasy przez cz\u0142onka FCI w kraju pochodzenia \u2014 a tego warunku majorka\u0144czyk nie spe\u0142nia, z wyboru samego klubu. Realistyczna odpowied\u017a: <strong>ca rater w Polsce to pies z metryk\u0105 klubu majorka\u0144skiego, nieprzek\u0142adaln\u0105 na rodow\u00f3d ZKwP<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table is-style-regular\"><table><thead><tr><th>Pytanie polskiego w\u0142a\u015bciciela<\/th><th>Odpowied\u017a<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>Czy dostan\u0119 rodow\u00f3d ZKwP?<\/td><td>Nie \u2014 rasa nieuznana przez FCI<\/td><\/tr><tr><td>Czy pies b\u0119dzie \u201erasowy&#8221;?<\/td><td>Hodowlanie i genetycznie tak; dokumentowo poza FCI<\/td><\/tr><tr><td>Wystawa ZKwP w ringu rasy?<\/td><td>Nie w normalnym trybie<\/td><\/tr><tr><td>Hodowla w ramach ZKwP?<\/td><td>Nie<\/td><\/tr><tr><td>Jaki dokument realnie dostan\u0119?<\/td><td>Metryk\u0119 \/ rodow\u00f3d klubu z Majorki<\/td><\/tr><tr><td>Czy to pies nielegalny?<\/td><td>Nie \u2014 brak uznania FCI a legalno\u015b\u0107 to dwie r\u00f3\u017cne rzeczy<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Pseudohodowla i kupowanie kota w worku<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Skoro rodowodu ZKwP nie b\u0119dzie, znika najprostsze narz\u0119dzie weryfikacji \u2014 a to sytuacja, w kt\u00f3rej naj\u0142atwiej kupi\u0107 kota w worku.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Samo s\u0142owo <strong>\u201epseudohodowla&#8221; nie ma definicji ustawowej<\/strong> \u2014 to termin potoczny opisuj\u0105cy dzia\u0142alno\u015b\u0107 nastawion\u0105 na zysk kosztem dobrostanu zwierz\u0105t i rzetelno\u015bci dokument\u00f3w. Ustawa z 21 sierpnia 1997 roku o ochronie zwierz\u0105t operuje jednak konkretami. <strong>Art. 10a<\/strong> zakazuje rozmna\u017cania ps\u00f3w i kot\u00f3w w celach handlowych poza zarejestrowanymi hodowlami \u2014 wyj\u0105tkiem s\u0105 hodowle zarejestrowane w og\u00f3lnokrajowych organizacjach spo\u0142ecznych, kt\u00f3rych statutowym celem jest hodowla zwierz\u0105t rasowych. <strong>Art. 10b<\/strong> zakazuje obrotu psami i kotami poza miejscem ich chowu lub hodowli.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">St\u0105d praktyczna zasada: <strong>szczeniaka odbiera si\u0119 tam, gdzie si\u0119 urodzi\u0142<\/strong> \u2014 nie na parkingu, nie z baga\u017cnika i nie \u201ena p\u00f3\u0142 drogi, bo bli\u017cej&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Druga polska pu\u0142apka: od pocz\u0105tku lat dwutysi\u0119cznych dzia\u0142a u nas kilka zarejestrowanych organizacji kynologicznych spoza struktur FCI, wystawiaj\u0105cych w\u0142asne dokumenty. Taki papier bywa \u0142udz\u0105co podobny do rodowodu \u2014 piecz\u0105tki, numer, \u0142adny nag\u0142\u00f3wek \u2014 ale <strong>rodowodem FCI nie jest<\/strong>. Przy rasie nieuznanej ta r\u00f3\u017cnica jest szczeg\u00f3lnie zdradliwa: kupuj\u0105cy, kt\u00f3ry us\u0142yszy \u201erodow\u00f3d mamy&#8221;, zwykle nie dopytuje, czyj.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>O co pyta\u0107, zanim zobaczysz szczeniaka:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Kto wystawia dokument \u2014 klub rasy z Majorki, organizacja krajowa, czy \u201enasza w\u0142asna&#8221; hodowla?<\/li>\n\n\n\n<li>Czy oboje rodzice s\u0105 w ksi\u0119dze klubu i czy mo\u017cna ich zobaczy\u0107 w miejscu odchowu?<\/li>\n\n\n\n<li>Czy hodowca pyta o cokolwiek ciebie? Ten, komu zale\u017cy, przepytuje kupuj\u0105cego dok\u0142adniej ni\u017c kupuj\u0105cy jego.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Wygl\u0105d i wzorzec rasy<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"682\" src=\"https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/651524cc2c3a3-majorca-ratter-dog-training-1024x682.jpg\" alt=\"Perro Ratero Mallorqu\u00edn (Ca Rater Mallorqu\u00ed)\" class=\"wp-image-138798\" srcset=\"https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/651524cc2c3a3-majorca-ratter-dog-training-1024x682.jpg 1024w, https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/651524cc2c3a3-majorca-ratter-dog-training-300x200.jpg 300w, https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/651524cc2c3a3-majorca-ratter-dog-training-768x512.jpg 768w, https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/651524cc2c3a3-majorca-ratter-dog-training-330x220.jpg 330w, https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/651524cc2c3a3-majorca-ratter-dog-training-420x280.jpg 420w, https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/651524cc2c3a3-majorca-ratter-dog-training-615x410.jpg 615w, https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/651524cc2c3a3-majorca-ratter-dog-training-860x573.jpg 860w, https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/651524cc2c3a3-majorca-ratter-dog-training.jpg 1250w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To pies niewielki, ale o suchej, solidnej budowie \u2014 umi\u0119\u015bniony, zbudowany do b\u0142yskawicznego zrywu. G\u0142owa przypomina kszta\u0142tem \u015bci\u0119ty sto\u017cek, a znakiem rozpoznawczym s\u0105 <strong>okr\u0105g\u0142e, bursztynowe oczy<\/strong> oraz twarde, spiczaste uszy stoj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sier\u015b\u0107 jest kr\u00f3tka, g\u0142adka i przylegaj\u0105ca \u2014 i tu pada najwa\u017cniejsze zdanie ca\u0142ego opisu: <strong>ta rasa nie ma podszerstka<\/strong>. Nie \u201ema s\u0142aby&#8221;, tylko nie ma. To nie kwestia piel\u0119gnacji, tylko termoregulacji.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Uszy:<\/strong> twarde, spiczaste, stoj\u0105ce.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Oczy:<\/strong> okr\u0105g\u0142e, bursztynowe \u2014 w opisach cz\u0119sto pomijane.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Sier\u015b\u0107:<\/strong> kr\u00f3tka, przylegaj\u0105ca, bez podszerstka \u2014 bez warto\u015bci izolacyjnej.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Umaszczenie:<\/strong> najpospolitsze czarne podpalane, rzadziej br\u0105zowe podpalane, wyst\u0119puje te\u017c tricolor.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przy wymiarach \u017ar\u00f3d\u0142a nie s\u0105 zgodne i nie ma powodu tego ukrywa\u0107. Najcz\u0119\u015bciej podaje si\u0119 psy 32\u201336 cm i suki 29\u201333 cm przy masie 3\u20135 kg, ale spotyka si\u0119 te\u017c \u201enie przekracza 5 kg&#8221; i granic\u0119 \u201edo 40 cm&#8221;. Rozstrzelenie jest naturalne dla rasy, kt\u00f3rej wzorzec spisano niedawno na podstawie \u017cywej, roboczej populacji.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table is-style-stripes\"><table><thead><tr><th>Cecha<\/th><th>Opis wzorca<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>Wysoko\u015b\u0107 w k\u0142\u0119bie<\/td><td>Psy 32\u201336 cm, suki 29\u201333 cm (cz\u0119\u015b\u0107 \u017ar\u00f3de\u0142: do 40 cm)<\/td><\/tr><tr><td>Waga<\/td><td>3\u20135 kg (cz\u0119\u015b\u0107 \u017ar\u00f3de\u0142: \u201enie przekracza 5 kg&#8221;)<\/td><\/tr><tr><td>Oczy<\/td><td>Okr\u0105g\u0142e, bursztynowe<\/td><\/tr><tr><td>Okrywa<\/td><td>Kr\u00f3tka, g\u0142adka, <strong>bez podszerstka<\/strong><\/td><\/tr><tr><td>Umaszczenie<\/td><td>Czarne podpalane, br\u0105zowe podpalane, tricolor<\/td><\/tr><tr><td>D\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia<\/td><td>12\u201315 lat<\/td><\/tr><tr><td>Kraj pochodzenia<\/td><td>Hiszpania (Majorka)<\/td><\/tr><tr><td>Przeznaczenie<\/td><td>T\u0119pienie gryzoni, pies towarzysz\u0105cy, pies alarmowy<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ogon, kt\u00f3rego cz\u0119sto po prostu nie ma<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oko\u0142o <strong>jednej pi\u0105tej szczeni\u0105t rodzi si\u0119 bez ogona lub z ogonem szcz\u0105tkowym<\/strong> \u2014 to naturalna bezogonowo\u015b\u0107, nie efekt zabiegu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zamieszanie bierze si\u0119 st\u0105d, \u017ce historycznie ogony w tej rasie kopiowano powszechnie, wi\u0119c doros\u0142e psy wygl\u0105da\u0142y jednakowo. Dzi\u015b rozr\u00f3\u017cnienie jest istotne, bo <strong>kopiowanie w Unii Europejskiej jest zakazane<\/strong> \u2014 w Polsce m\u00f3wi o tym art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie zwierz\u0105t, zaliczaj\u0105cy do zn\u0119cania si\u0119 zabiegi zmieniaj\u0105ce wygl\u0105d zwierz\u0119cia w celu innym ni\u017c ratowanie zdrowia lub \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Praktyczny wniosek: <strong>bezogoniasty ca rater to najprawdopodobniej normalny wariant rasy, nie sygna\u0142 alarmowy<\/strong> \u2014 a rzetelny hodowca to potwierdzi, bo cecha jest widoczna od pierwszego dnia.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Umaszczenie nie jest kaprysem<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najpospolitsze umaszczenie to czarne podpalane, ale <strong>my\u015bliwi na Majorce celowo wybierali psy tricolorowe i z bia\u0142ymi \u0142atami<\/strong>: w zaro\u015blach ciemny, szybki kszta\u0142t kr\u00f3liczej wielko\u015bci bardzo \u0142atwo pomyli\u0107 ze zdobycz\u0105. Biel to bezpiecze\u0144stwo psa, nie estetyka.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ta sama logika zadzia\u0142a\u0142a na po\u0142udniu Hiszpanii: ratonero bodeguero andaluz jest bia\u0142y z czarno-podpalanymi \u0142atami dlatego, \u017ce pracowa\u0142 w ciemnych piwnicach.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W polskich warunkach problem wraca w nowej postaci: ciemny czterokilogramowy pies o zmierzchu na le\u015bnej drodze jest praktycznie niewidzialny, tak\u017ce dla kierowcy. Odblaskowe szelki i \u015bwiate\u0142ko przy obro\u017cy to nie gad\u017cet, tylko wyposa\u017cenie podstawowe od pa\u017adziernika do marca.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Cztery rasy Majorki i jedna wymowna prawid\u0142owo\u015b\u0107<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table is-style-stripes\"><table><thead><tr><th>Rasa<\/th><th>Rola<\/th><th>Status FCI<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>Ca de bou (dog majorka\u0144ski)<\/td><td>Du\u017cy molos obronny<\/td><td>FCI nr 249, ostateczne uznanie 1963<\/td><\/tr><tr><td>Ca de bestiar (owczarek majorka\u0144ski)<\/td><td>Pasterz i str\u00f3\u017c<\/td><td>FCI nr 321, grupa 1<\/td><\/tr><tr><td>Ca m\u00e8 mallorqu\u00ed<\/td><td>Wy\u017ce\u0142 wyspiarski<\/td><td>Nieuznany przez FCI<\/td><\/tr><tr><td>Ca rater mallorqu\u00ed<\/td><td>Szczuro\u0142ap gospodarski<\/td><td>Nieuznany przez FCI<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Prawid\u0142owo\u015b\u0107 jest prosta i ma\u0142o buduj\u0105ca: <strong>uznano te du\u017ce i widowiskowe<\/strong>. Pies, kt\u00f3ry robi wra\u017cenie w ringu, przechodzi t\u0119 \u015bcie\u017ck\u0119 szybciej ni\u017c taki, kt\u00f3ry przez trzysta lat robi\u0142 swoje w oborze.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">I tu detal, kt\u00f3ry polskiemu czytelnikowi powinien zapali\u0107 lampk\u0119. <strong>Polskie prawo zna dok\u0142adnie jedn\u0105 ras\u0119 z Majorki \u2014 i jest to ta du\u017ca.<\/strong> Rozporz\u0105dzenie MSWiA z 28 kwietnia 2003 roku w sprawie wykazu ras ps\u00f3w uznawanych za agresywne wymienia jedena\u015bcie ras, a na drugim miejscu listy figuruje <em>pies z Majorki (Perro de Presa Mallorquin)<\/em>, czyli ca de bou. Zgodnie z art. 10 ustawy o ochronie zwierz\u0105t utrzymywanie takiego psa wymaga zezwolenia w\u00f3jta, burmistrza lub prezydenta miasta.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ca ratera na tej li\u015bcie nie ma i by\u0107 nie mog\u0142o \u2014 ale zestawienie jest wymowne: z czterech majorka\u0144skich ras polski ustawodawca zauwa\u017cy\u0142 jedn\u0105, t\u0119 o wadze kilkana\u015bcie razy wi\u0119kszej.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Genetyka: wygl\u0105da jak terier, ale terierem nie jest<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Przez lata powtarzano, \u017ce w ca raterze p\u0142ynie krew brytyjskich terier\u00f3w zawleczonych na wysp\u0119 przez \u017ceglarzy. Brzmi sensownie \u2014 pies wygl\u0105da i pracuje jak terier. Tyle \u017ce w 2022 roku wykonano badanie genetyczne markerami mikrosatelitarnymi na 77 pr\u00f3bkach sier\u015bci z Majorki i <strong>pokrewie\u0144stwa z terierami nie stwierdzono<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To przypadek <strong>konwergencji<\/strong>: dwa niezale\u017cne procesy hodowlane w dw\u00f3ch cz\u0119\u015bciach Europy dosta\u0142y to samo zadanie \u2014 ma\u0142y, odwa\u017cny pies do gryzoni w zabudowaniach \u2014 i dosz\u0142y do podobnej sylwetki. Zdania \u201eto hiszpa\u0144ski terier&#8221; nie nale\u017cy wi\u0119c powtarza\u0107 jako faktu. Potwierdzono za to bliskie pokrewie\u0144stwo z <strong>szczuro\u0142apem walenckim<\/strong> \u2014 z tym samym psem, z kt\u00f3rym majorka\u0144czyka najcz\u0119\u015bciej si\u0119 myli.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table is-style-regular\"><table><thead><tr><th>Wska\u017anik (badanie 2022)<\/th><th>Warto\u015b\u0107<\/th><th>Jak to czyta\u0107<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>Heterozygotyczno\u015b\u0107 oczekiwana (He)<\/td><td>0,685<\/td><td>Zmienno\u015b\u0107 zachowana na przyzwoitym poziomie<\/td><\/tr><tr><td>Heterozygotyczno\u015b\u0107 obserwowana (Ho)<\/td><td>0,655<\/td><td>Blisko warto\u015bci oczekiwanej \u2014 dobry znak<\/td><\/tr><tr><td>Wsp\u00f3\u0142czynnik FIS<\/td><td>0,044<\/td><td>Inbred pod kontrol\u0105<\/td><\/tr><tr><td>\u015arednia liczba alleli<\/td><td>6,61<\/td><td>\u2014<\/td><\/tr><tr><td>Efektywna liczba alleli<\/td><td>3,58<\/td><td>\u2014<\/td><\/tr><tr><td>Zwierz\u0119ta w rejestrze<\/td><td>363<\/td><td>Z tego 146 za\u0142o\u017cycieli \u2014 baza jest w\u0105ska<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Autorzy zwr\u00f3cili uwag\u0119 na co\u015b, co niepokoi bardziej ni\u017c same liczby: <strong>od 2011 roku systematycznie spada liczba urodze\u0144<\/strong>. Wniosek jest jednoznaczny \u2014 rasa potrzebuje programu ochronnego: nie dlatego, \u017ce jest chora, tylko dlatego, \u017ce jest ma\u0142o liczna.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ilu ich w\u0142a\u015bciwie jest? Liczby, kt\u00f3re si\u0119 nie zgadzaj\u0105<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Nie ma jednej wiarygodnej liczby<\/strong> opisuj\u0105cej populacj\u0119 \u2014 \u017ar\u00f3d\u0142a licz\u0105 co\u015b innego.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table is-style-stripes\"><table><thead><tr><th>\u0179r\u00f3d\u0142o<\/th><th>Podawana liczba<\/th><th>Co w\u0142a\u015bciwie liczy<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>Klub rasy<\/td><td>Ponad 1000 zarejestrowanych, ok. 150 szczeni\u0105t rocznie<\/td><td>Wpisy do ksi\u0119gi klubu<\/td><\/tr><tr><td>Hiszpa\u0144skie pi\u015bmiennictwo bran\u017cowe<\/td><td>2041, z szacunkiem \u201erealnie dwa razy tyle&#8221;<\/td><td>Rejestracje plus oszacowanie ps\u00f3w niezarejestrowanych<\/td><\/tr><tr><td>Badanie genetyczne 2022<\/td><td>363<\/td><td>Analizowany podzbi\u00f3r rejestru<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bezpiecznie mo\u017cna powiedzie\u0107 tyle: rasa <strong>nie stoi na granicy wygini\u0119cia<\/strong>, ale m\u00f3wimy o tysi\u0105cach, nie o dziesi\u0105tkach tysi\u0119cy ps\u00f3w. Poza Balearami jest autentycznie rzadka, cho\u0107 klub ma przedstawicielstwa w Niemczech i we Francji. Dla polskiego zainteresowanego wniosek jest jeden: szukanie potrwa i poprowadzi przez wysp\u0119.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Temperament i charakter majorka\u0144skiego \u0142owcy<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized size-large\"><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"765\" src=\"https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/ratonero_mallorquin-1_cropped-1024x765.jpg\" alt=\"Perro Ratero Mallorqu\u00edn (Ca Rater Mallorqu\u00ed) \u2014 Temperament i charakter majorka\u0144skiego \u0142owcy\" class=\"wp-image-138675\" style=\"aspect-ratio:1.3386120863524316;width:556px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/ratonero_mallorquin-1_cropped-1024x765.jpg 1024w, https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/ratonero_mallorquin-1_cropped-300x224.jpg 300w, https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/ratonero_mallorquin-1_cropped-768x574.jpg 768w, https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/ratonero_mallorquin-1_cropped-860x643.jpg 860w, https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/ratonero_mallorquin-1_cropped.jpg 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli my\u015blisz, \u017ce ma\u0142y rozmiar oznacza l\u0119kliwo\u015b\u0107, ca rater szybko wyprowadzi ci\u0119 z b\u0142\u0119du. To <strong>pies z osobowo\u015bci\u0105<\/strong> wykut\u0105 przez zadanie, w kt\u00f3rym tch\u00f3rz by\u0142 bezu\u017cyteczny. W domu majorka\u0144czyki s\u0105 niezwykle czu\u0142e i zwykle wybieraj\u0105 sobie jedn\u0105 osob\u0119, za kt\u00f3r\u0105 chodz\u0105 jak cie\u0144; za progiem prze\u0142\u0105cza im si\u0119 tryb roboczy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na rezerw\u0119 wobec obcych: majorka\u0144czyk najpierw oceni sytuacj\u0119. \u0141\u0105czy go to z innym hiszpa\u0144skim szczuro\u0142apem \u2014 <a href=\"https:\/\/tvaryny.com\/pl\/breed-andalusian-ratonero\">szczuro\u0142apem andaluzyjskim<\/a>, kt\u00f3ry te\u017c s\u0142ynie z instynktu str\u00f3\u017cuj\u0105cego mimo niepozornych gabaryt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Druga rzecz do zrozumienia przed zakupem: <strong>ten pies zosta\u0142 wyhodowany do samodzielnego podejmowania decyzji<\/strong>. Wypuszczano go pod pod\u0142og\u0119 i mi\u0119dzy worki, gdzie nikt nie m\u00f3g\u0142 mu doradzi\u0107. Efekt: pos\u0142usze\u0144stwo jest u niego raczej negocjacj\u0105 ni\u017c odruchem. To nie przekora, tylko cecha zawodowa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-heading wp-block-paragraph\"><strong>Instynkt \u0142owiecki<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Instynkt pogoni jest tu rozwini\u0119ty niezwykle mocno i <strong>uruchamia si\u0119 szybciej ni\u017c komenda<\/strong>. Ka\u017cdy ma\u0142y, ruszaj\u0105cy si\u0119 obiekt \u2014 go\u0142\u0105b, wiewi\u00f3rka, kot s\u0105siada \u2014 b\u0119dzie potraktowany jako cel. Zaci\u0119to\u015b\u0107 majorka\u0144czyka przypomina <a href=\"https:\/\/tvaryny.com\/pl\/breed-patterdale-terrier\">Patterdale Terriera<\/a>, kt\u00f3ry r\u00f3wnie nieustraszenie rzuca si\u0119 w wir pracy. W\u0142a\u015bciciel musi przyj\u0105\u0107 to jako sta\u0142\u0105, a nie co\u015b, co \u201ewychowa si\u0119 z wiekiem&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Fach szczuro\u0142apa: co ten pies naprawd\u0119 robi\u0142<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Rejonem dzia\u0142ania by\u0142a majorka\u0144ska zagroda: komora, stajnia, m\u0142yn, olejarnia, magazyn zbo\u017ca. Psa wpuszczano <strong>pod pod\u0142og\u0119, mi\u0119dzy worki, w szczeliny kamiennych mur\u00f3w<\/strong>. Tu le\u017cy odpowied\u017a, dlaczego jest tak ma\u0142y: <strong>bo wi\u0119kszy tam nie wejdzie<\/strong>. Gabaryty tej rasy to nie moda na ma\u0142e psy, tylko wymiar otworu technologicznego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Drugi element: szczur si\u0119 broni i gryzie. Doros\u0142y szczur w\u0119drowny to przeciwnik, przy kt\u00f3rym czterokilogramowy pies nie ma marginesu b\u0142\u0119du \u2014 selekcja sz\u0142a wi\u0119c na <strong>odwag\u0119<\/strong>, a pracowa\u0107 trzeba by\u0142o <strong>samodzielnie, po ciemku i bez komend<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Repertuar nie ko\u0144czy\u0142 si\u0119 na gryzoniach: ca rater u\u017cywany by\u0142 te\u017c do kr\u00f3lika i zaj\u0105ca, polowa\u0142 na je\u017ce i drozdy. Na kr\u00f3liku stosuje technik\u0119 zwan\u0105 po katalo\u0144sku <em>buidar<\/em>, czyli \u201eopr\u00f3\u017cnia\u0107&#8221;: <strong>wypycha zdobycz z g\u0119stwiny, zamiast goni\u0107 j\u0105 w otwartym polu<\/strong> \u2014 dok\u0142adne przeciwie\u0144stwo strategii ibiza\u0144skiego podenco, psa d\u0142ugiego po\u015bcigu. Uwaga dla polskiego czytelnika: cz\u0119\u015b\u0107 tego repertuaru jest u nas wy\u0142\u0105cznie historyczna, bo <strong>je\u017c w Polsce jest obj\u0119ty ochron\u0105 gatunkow\u0105<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Duet z Majorki: ma\u0142y ostrzega, du\u017cy pilnuje<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W majorka\u0144skim gospodarstwie ca rater nie pracowa\u0142 sam. Klasyczny uk\u0142ad to <strong>para: ca rater plus ca de bestiar<\/strong> \u2014 du\u017cy owczarek pilnowa\u0142, majorka\u0144ski maluch meldowa\u0142 o ka\u017cdym, kto si\u0119 zbli\u017ca.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Konsekwencja dla dzisiejszego w\u0142a\u015bciciela jest praktyczna: <strong>szczekanie u tej rasy jest raportem s\u0142u\u017cbowym, a nie defektem wychowania<\/strong>. Pies nie \u201epsuje si\u0119&#8221;, gdy oznajmia, \u017ce kto\u015b wysiad\u0142 z windy \u2014 wykonuje robot\u0119, do kt\u00f3rej go wybierano.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ten sam uk\u0142ad istnia\u0142 w Polsce, tylko nigdy nie dosta\u0142 nazwy: du\u017cy Burek przy budzie i ma\u0142y kundelek, kt\u00f3ry pierwszy s\u0142yszy furtk\u0119. Tam obie role zamieniono w rasy, u nas m\u00f3wi\u0142o si\u0119 po prostu \u201epies&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Polski most: kot, kundel i szczuro\u0142ap z Hameln<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zacznijmy od j\u0119zyka, bo on tu wiele zdradza. Kiedy Polak s\u0142yszy s\u0142owo <strong>\u201eszczuro\u0142ap&#8221;<\/strong>, nie my\u015bli o psie. My\u015bli o cz\u0142owieku \u2014 o zawodzie, a najcz\u0119\u015bciej o postaci z legendy o Hameln, znanej u nas jako Flecista albo w\u0142a\u015bnie Szczuro\u0142ap. Ten fach ma w polskiej wyobra\u017ani twarz cz\u0142owieka z fujark\u0105, nie pyszczek psa \u2014 i to m\u00f3wi wprost, \u017ce u nas ta robota nigdy nie sta\u0142a si\u0119 psi\u0105 specjalno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A robota by\u0142a, i to nie mniejsza ni\u017c na Majorce. Polskie gospodarstwo \u2014 <strong>stodo\u0142a, obora, spichlerz, s\u0105siek, strych nad cha\u0142up\u0105<\/strong> \u2014 to ten sam zestaw problem\u00f3w: zbo\u017ce, ciemne k\u0105ty, szpary w podmur\u00f3wce i mysz szybsza od cz\u0142owieka. Tyle \u017ce obsadzono to inaczej: pierwszym pracownikiem by\u0142 <strong>kot<\/strong>, maj\u0105cy w gospodarstwie status roboczy, a nie ozdobny, drugim \u2014 zwyczajny <strong>kundel<\/strong>, Burek albo Azor, wybierany dok\u0142adnie tak samo jak na Majorce: przez to, czy si\u0119 sprawdza\u0142.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Selekcja wi\u0119c by\u0142a \u2014 tylko \u017cywio\u0142owa. Nikt nie zapisywa\u0142, po kim jest suczka, kt\u00f3ra najlepiej <em>myszkowa\u0142a<\/em> pod pod\u0142og\u0105 stodo\u0142y; sam ten czasownik mamy w j\u0119zyku od wiek\u00f3w. Praca si\u0119 odbywa\u0142a, typ psa si\u0119 powtarza\u0142, ale <strong>w ras\u0119 to nigdy nie skrystalizowa\u0142o<\/strong>. Na Majorce kto\u015b w pewnym momencie usiad\u0142 i spisa\u0142 wzorzec. U nas nie usiad\u0142 nikt.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Najbli\u017csza polska formu\u0142a brzmi tak: <strong>wyobra\u017a sobie wiejskiego jack russella, tylko l\u017cejszego, cie\u0144szego w ko\u015bci i g\u0142o\u015bniejszego<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Czy Polska ma w\u0142asn\u0105 ras\u0119 szczuro\u0142apa? Uczciwa odpowied\u017a<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Odpowied\u017a brzmi: <strong>nie ma<\/strong>. FCI uznaje <strong>pi\u0119\u0107 polskich ras<\/strong>: ogara polskiego (nr 52), go\u0144czego polskiego (nr 354), charta polskiego (nr 333), polskiego owczarka nizinnego (nr 251) i owczarka podhala\u0144skiego (nr 252). Sz\u00f3sta jest w drodze \u2014 <strong>polski spaniel my\u015bliwski<\/strong>, dopuszczony przez ZKwP do wystaw jako nieuznany, z ksi\u0119g\u0105 wst\u0119pn\u0105 otwart\u0105 1 stycznia 2017 roku; do uznania przez FCI potrzebne jest ustabilizowanie cech przez co najmniej pi\u0119\u0107 pokole\u0144.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table is-style-stripes\"><table><thead><tr><th>Polska rasa<\/th><th>Wzorzec FCI<\/th><th>Typ pracy<\/th><th>Rozmiar<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>Ogar polski<\/td><td>nr 52<\/td><td>Go\u0144czy, praca w\u0119chem na dystansie<\/td><td>Du\u017cy<\/td><\/tr><tr><td>Go\u0144czy polski<\/td><td>nr 354<\/td><td>Go\u0144czy<\/td><td>\u015aredni \/ du\u017cy<\/td><\/tr><tr><td>Chart polski<\/td><td>nr 333<\/td><td>Po\u015bcig wzrokiem w otwartym polu<\/td><td>Bardzo du\u017cy<\/td><\/tr><tr><td>Polski owczarek nizinny<\/td><td>nr 251<\/td><td>Zaganianie<\/td><td>\u015aredni<\/td><\/tr><tr><td>Owczarek podhala\u0144ski<\/td><td>nr 252<\/td><td>Obrona stada<\/td><td>Bardzo du\u017cy<\/td><\/tr><tr><td>Polski spaniel my\u015bliwski<\/td><td>Nieuznany; ksi\u0119ga wst\u0119pna ZKwP od 1.01.2017<\/td><td>P\u0142ochacz \/ aport<\/td><td>\u015aredni<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sp\u00f3jrz na t\u0119 tabel\u0119 jeszcze raz. <strong>Nie ma w niej ani jednego ma\u0142ego psa.<\/strong> Wszystkie polskie rasy to psy przestrzeni: pola, lasu, hali, stada. Ani jednego norowca, ani jednego, kt\u00f3rego zadaniem by\u0142oby wej\u015b\u0107 tam, gdzie cz\u0142owiek nie si\u0119gnie r\u0119k\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To nie przypadek. Polska hodowla rodzima krystalizowa\u0142a si\u0119 wok\u00f3\u0142 tego, co presti\u017cowe i widoczne: \u0142ow\u00f3w, dworu, hali. T\u0119pienie gryzoni w oborze by\u0142o robot\u0105 codzienn\u0105 \u2014 <strong>za wa\u017cn\u0105, \u017ceby j\u0105 zaniedba\u0107, i za pospolit\u0105, \u017ceby j\u0105 opisa\u0107<\/strong>. Majorka\u0144czycy zrobili odwrotnie i maj\u0105 ras\u0119. My mamy tylko czasownik \u201emyszkowa\u0107&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kto dzi\u015b obsadza t\u0119 nisz\u0119 w Polsce<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Skoro w\u0142asnej rasy nie wyhodowali\u015bmy, a potrzeba zosta\u0142a, nisza wype\u0142ni\u0142a si\u0119 psami z importu.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table is-style-stripes\"><table><thead><tr><th>Rasa<\/th><th>Wzorzec FCI<\/th><th>Pochodzenie<\/th><th>Rola<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>Jamnik<\/td><td>nr 148, grupa 4<\/td><td>Niemcy<\/td><td>Norowiec; w\u0142asna grupa FCI, praca pod ziemi\u0105<\/td><\/tr><tr><td>Foksterier g\u0142adko- i szorstkow\u0142osy<\/td><td>Grupa 3 \u2014 teriery<\/td><td>Wielka Brytania<\/td><td>Klasyczny terier do nor i zabudowa\u0144<\/td><\/tr><tr><td>Jack russell terrier<\/td><td>nr 345, grupa 3, sekcja terier\u00f3w ma\u0142ych<\/td><td>Wielka Brytania (rozwini\u0119ty w Australii)<\/td><td>Dzi\u015b najpospolitszy \u201ema\u0142y pies roboczy&#8221; w Polsce<\/td><\/tr><tr><td>Pinczer miniaturowy (\u201eratlerek&#8221;)<\/td><td>nr 185, grupa 2, sekcja 1.1<\/td><td>Niemcy<\/td><td>Pierwotnie stajnia i spichlerz<\/td><\/tr><tr><td>Ratler praski<\/td><td>nr 363, grupa 9 \u2014 <strong>uznanie tymczasowe od 29.04.2019<\/strong><\/td><td>Czechy<\/td><td>Czeski szczuro\u0142ap dworski<\/td><\/tr><tr><td>Ca rater mallorqu\u00ed<\/td><td>Brak \u2014 rasa nieuznana<\/td><td>Hiszpania (Majorka)<\/td><td>Odpowiednik funkcjonalny wszystkich powy\u017cszych<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ratler praski to historia r\u00f3wnoleg\u0142a do majorka\u0144skiej<\/strong> \u2014 \u015brodkowoeuropejski, bardzo ma\u0142y pies od szczur\u00f3w, przez dekady poza systemem, kt\u00f3ry jednak wszed\u0142 na \u015bcie\u017ck\u0119 FCI przez krajowego cz\u0142onka federacji i doczeka\u0142 si\u0119 uznania tymczasowego w 2019 roku. Ca rater tej \u015bcie\u017cki nie ma nie dlatego, \u017ce jest gorszy, tylko dlatego, \u017ce jego klub zrezygnowa\u0142 z po\u015brednika.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">I tu wraca w\u0105tek z Orden APA\/807\/2004. Gos rater valenci\u00e0, kt\u00f3ry wszed\u0142 do pa\u0144stwowego wykazu tym samym pismem co majorka\u0144czyk, doczeka\u0142 si\u0119 wzorca FCI nr 370 w 2022 roku, a ratonero bodeguero andaluz wzorca nr 371 w 2024 roku, jako czternasta hiszpa\u0144ska rasa uznana przez FCI. <strong>Jeszcze kilka lat temu wszystkie trzy hiszpa\u0144skie szczuro\u0142apy by\u0142y nieuznane.<\/strong> Dwa przesz\u0142y, jeden zosta\u0142 \u2014 i nie z powodu braku wzorca ani ksi\u0119gi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Szkolenie i wychowanie: podej\u015bcie do osobowo\u015bci<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"771\" src=\"https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/gallery-223253-1536x1156-1-1024x771.jpg\" alt=\"Perro Ratero Mallorqu\u00edn (Ca Rater Mallorqu\u00ed) \u2014 Szkolenie i wychowanie: podej\u015bcie do osobowo\u015bci\" class=\"wp-image-138720\" srcset=\"https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/gallery-223253-1536x1156-1-1024x771.jpg 1024w, https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/gallery-223253-1536x1156-1-300x226.jpg 300w, https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/gallery-223253-1536x1156-1-768x578.jpg 768w, https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/gallery-223253-1536x1156-1-860x647.jpg 860w, https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/gallery-223253-1536x1156-1.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Psy te s\u0105 bystre, ale potrafi\u0105 by\u0107 uparte, a standardowa musztra tu nie zadzia\u0142a \u2014 majorka\u0144czyk musi rozumie\u0107, po co wykonuje komend\u0119. Sprawdza si\u0119 wzmocnienie pozytywne i nauka przez zabaw\u0119, a ze sport\u00f3w agility i praca w\u0119chowa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trening dobiera si\u0119 do typu pracy, nie do rozmiaru. Je\u015bli <a href=\"https:\/\/tvaryny.com\/pl\/breed-otterhound\">Otterhound (Wydrowiec)<\/a> to du\u017cy tropiciel stworzony do pracy w wodzie i trudnym terenie, to ca rater jest l\u0105dowym sprinterem i norowcem \u2014 jego zadaniem by\u0142 b\u0142yskawiczny zryw w ciasnej przestrzeni. Dlatego akcent k\u0142adzie si\u0119 na samokontrol\u0119, a nie na wydolno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dwa polskie przys\u0142owia opisuj\u0105 t\u0119 ras\u0119 lepiej ni\u017c akapit teorii. <strong>\u201eCzym skorupka za m\u0142odu nasi\u0105knie, tym na staro\u015b\u0107 tr\u0105ci&#8221;<\/strong> \u2014 u psa selekcjonowanego na samodzielno\u015b\u0107 okno socjalizacji jest wyj\u0105tkowo wa\u017cne i kr\u00f3tkie. I <strong>\u201enie od razu Krak\u00f3w zbudowano&#8221;<\/strong>: pi\u0119tna\u015bcie minut dziennie robi wi\u0119cej ni\u017c godzina raz w tygodniu.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table is-style-regular\"><table><thead><tr><th>Typ aktywno\u015bci<\/th><th>Cz\u0119stotliwo\u015b\u0107<\/th><th>Uwagi<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>Spacery<\/td><td>2\u20133 razy dziennie<\/td><td>Minimum 45 minut aktywnego ruchu<\/td><\/tr><tr><td>Agility \/ sport<\/td><td>1\u20132 razy w tygodniu<\/td><td>Roz\u0142adowanie energii psychicznej<\/td><\/tr><tr><td>Gry w\u0119chowe<\/td><td>Codziennie w domu<\/td><td>Legalne uj\u015bcie dla instynktu \u0142owieckiego<\/td><\/tr><tr><td>Nauka przywo\u0142ania<\/td><td>Kr\u00f3tko, codziennie, przez ca\u0142e \u017cycie<\/td><td>Nigdy nie jest \u201eopanowane raz na zawsze&#8221;<\/td><\/tr><tr><td>Wyciszanie szczekania<\/td><td>Codziennie od szczeniaka<\/td><td>Cel: ko\u0144czy\u0107 meldunek na sygna\u0142, nie kasowa\u0107 meldunku<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Instynkt pogoni w polskim mie\u015bcie<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trzeba to powiedzie\u0107 wprost, cho\u0107 nie jest to reklama rasy: <strong>u ca ratera odruch na drobny ruch uruchamia si\u0119 szybciej, ni\u017c zd\u0105\u017cysz wyda\u0107 komend\u0119<\/strong>. To nie kwestia pos\u0142usze\u0144stwa, tylko czasu reakcji, za kt\u00f3ry tego psa przez pokolenia wybierano.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lista wyzwalaczy w polskim mie\u015bcie jest d\u0142uga: go\u0142\u0105b na chodniku, wiewi\u00f3rka w parku, kot za \u015bmietnikiem, a nawet szeleszcz\u0105ca reklam\u00f3wka. Wniosek brzmi ma\u0142o romantycznie: <strong>tym psem nie zarz\u0105dza si\u0119 przez komend\u0119, tylko przez \u015brodowisko<\/strong> \u2014 szelki zamiast obro\u017cy, zwyk\u0142a smycz zamiast automatycznej przy ulicy, zasada \u201enajpierw ocena miejsca, potem odpi\u0119cie&#8221;. Przys\u0142owie <strong>\u201estrze\u017conego Pan B\u00f3g strze\u017ce&#8221;<\/strong> pasuje tu bez ironii: jedno wyrwanie przy jezdni wystarczy raz.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kot, chomik, kr\u00f3lik: kwestia in\u017cynierii, nie wychowania<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Koty.<\/strong> Szczeniak wychowany z kociakiem \u2014 zwykle bez problemu. Doros\u0142y ca rater, do kt\u00f3rego wprowadzasz nowego kota \u2014 loteria o wysokiej stawce. Kluczowa jest jedna zmienna: <strong>kot, kt\u00f3ry ucieka, w\u0142\u0105cza odruch<\/strong>; kot, kt\u00f3ry stoi i patrzy psu w oczy, zwykle nie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Gryzonie i drobne ptaki.<\/strong> Chomik, \u015bwinka morska, szynszyla, kr\u00f3lik miniaturowy, papuga \u2014 to nie \u201einne zwierz\u0119 w domu&#8221;, tylko <strong>profilowa zdobycz tej rasy<\/strong>, i nie ma sensu udawa\u0107, \u017ce rozwi\u0105\u017ce to trening. To zagadnienie in\u017cynieryjne: zamykane drzwi, klatka na wysoko\u015bci, klamka, kt\u00f3rej pies nie otworzy, i \u017celazna zasada, \u017ce gryzonia nie wypuszcza si\u0119 na wybieg, gdy pies jest w tym samym pomieszczeniu. Nie \u201egdy pies le\u017cy spokojnie&#8221; \u2014 gdy pies jest w pomieszczeniu.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Inne psy.<\/strong> Tu jest zaskakuj\u0105co dobrze: majorka\u0144czyk zwykle \u015bwietnie funkcjonuje w towarzystwie innych ps\u00f3w, tak\u017ce wi\u0119kszych. Warunek jest jeden \u2014 wczesna, spokojna socjalizacja.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Pies w polskim lesie: dwa przepisy do zapami\u0119tania<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Art. 30 ust. 1 pkt 13 ustawy o lasach<\/strong> stanowi wprost: w lasach zabrania si\u0119 puszczania ps\u00f3w luzem. Nie \u201ew rezerwatach&#8221;, nie \u201ew sezonie&#8221;, nie \u201egdy s\u0105 tabliczki&#8221; \u2014 w lasach. <strong>Art. 166 Kodeksu wykrocze\u0144<\/strong> dodaje sankcj\u0119: kto w lesie puszcza luzem psa, poza czynno\u015bciami zwi\u0105zanymi z polowaniem, podlega karze grzywny albo nagany.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dwa niuanse zmieniaj\u0105 spos\u00f3b my\u015blenia o tym przepisie. Po pierwsze, chronionym dobrem jest <strong>\u017cycie zwierz\u0105t le\u015bnych w og\u00f3le<\/strong>, nie tylko zwierzyny \u0142ownej \u2014 a wi\u0119c tak\u017ce tego, co ca ratera interesuje najbardziej. Po drugie, <strong>nie trzeba wykaza\u0107, \u017ce pies wyrz\u0105dzi\u0142 jak\u0105kolwiek szkod\u0119<\/strong>, ani nawet \u017ce szkoda grozi\u0142a. Wyj\u0105tki s\u0105 trzy: psy u\u017cywane do polowania, ratownicze i s\u0142u\u017cbowe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dochodzi do tego <strong>Prawo \u0142owieckie<\/strong>, kt\u00f3rego art. 9 ust. 1 pkt 2 zakazuje \u2014 poza polowaniami i od\u0142owami \u2014 p\u0142oszenia, chwytania, ranienia i zabijania zwierzyny. Pies id\u0105cy w g\u0119stwin\u0119 za ruchem robi dok\u0142adnie to, co przepis nazywa p\u0142oszeniem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dla w\u0142a\u015bciciela szczuro\u0142apa to nie ciekawostka prawna, tylko jeden nawyk: <strong>na grzybach i na le\u015bnej \u015bcie\u017cce ten pies jest na smyczy<\/strong> \u2014 dla niego samego te\u017c lepiej, bo polski las to r\u00f3wnie\u017c kleszcze, dziki i wnyki.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Czipowanie, KROPiK i obowi\u0105zki w\u0142a\u015bciciela w Polsce<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dla psa, kt\u00f3ry wa\u017cy cztery kilogramy i potrafi ruszy\u0107 za wiewi\u00f3rk\u0105 bez ogl\u0105dania si\u0119 za siebie, znakowanie nie jest biurokracj\u0105, tylko jedynym sposobem, \u017ceby go odzyska\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do niedawna czipowanie by\u0142o u nas obowi\u0105zkowe wy\u0142\u0105cznie przy wyjazdach za granic\u0119 oraz tam, gdzie wprowadzi\u0142y je programy gmin. To si\u0119 zmienia: <strong>2 czerwca 2026 roku Prezydent podpisa\u0142 ustaw\u0119 o Krajowym Rejestrze Oznakowanych Ps\u00f3w i Kot\u00f3w (KROPiK)<\/strong> \u2014 centralnej bazie zwierz\u0105t oznakowanych transponderem, kt\u00f3r\u0105 poprowadzi Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dost\u0119pem do danych przez aplikacj\u0119 mObywatel. Przepisy wchodz\u0105 w \u017cycie dwa lata od og\u0142oszenia, a na oznakowanie zwierz\u0105t urodzonych wcze\u015bniej przewidziano okres przej\u015bciowy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Niezale\u017cnie od tego obowi\u0105zuje ju\u017c dzi\u015b <strong>art. 10a ustawy o ochronie zwierz\u0105t<\/strong>, zakazuj\u0105cy puszczania ps\u00f3w bez mo\u017cliwo\u015bci kontroli i bez oznakowania umo\u017cliwiaj\u0105cego identyfikacj\u0119 w\u0142a\u015bciciela. Drugi twardy obowi\u0105zek to <strong>szczepienie przeciwko w\u015bciekli\u017anie<\/strong>: od 18 marca 2026 roku reguluje je art. 44 ustawy z 21 listopada 2025 roku o zdrowiu zwierz\u0105t \u2014 psa szczepi si\u0119 w terminie 30 dni od uko\u0144czenia 3. miesi\u0105ca \u017cycia, a potem nie rzadziej ni\u017c co 12 miesi\u0119cy. Przy rasie maj\u0105cej z zawodu kontakt z gryzoniami tego nie trzeba t\u0142umaczy\u0107 dwa razy.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Utrzymanie i piel\u0119gnacja<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"428\" src=\"https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/1.jpg\" alt=\"Perro Ratero Mallorqu\u00edn (Ca Rater Mallorqu\u00ed) \u2014 Utrzymanie i piel\u0119gnacja\" class=\"wp-image-138660\" srcset=\"https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/1.jpg 600w, https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/1-300x214.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jedn\u0105 z najwi\u0119kszych zalet rasy jest prostota obs\u0142ugi. Kr\u00f3tka sier\u015b\u0107 nie wymaga strzy\u017cenia, trymowania ani wizyt u groomera \u2014 wystarczy raz w tygodniu przetrze\u0107 psa gumow\u0105 r\u0119kawic\u0105, a k\u0105piel jest potrzebna rzadko.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Realnym punktem uwagi s\u0105 <strong>z\u0119by<\/strong>. Ma\u0142a szcz\u0119ka oznacza ciasno ustawione z\u0119by, a te \u2014 kamie\u0144 naz\u0119bny i choroby przyz\u0119bia, najcz\u0119stszy problem zdrowotny ma\u0142ych ras. Szczotkowanie wprowadzone od szczeniaka jako rutyna oszcz\u0119dza w przysz\u0142o\u015bci narkozy.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Sier\u015b\u0107: r\u0119kawica raz w tygodniu, bez groomingu.<\/li>\n\n\n\n<li>Z\u0119by: szczotkowanie jako codzienny nawyk od szczeniaka.<\/li>\n\n\n\n<li>Pazury: kontrola co 3\u20134 tygodnie \u2014 przy kr\u00f3tkich spacerach nie \u015bcieraj\u0105 si\u0119 same.<\/li>\n\n\n\n<li>Uszy: dobrze wentylowane, ale warto zagl\u0105da\u0107 po spacerach w wysokiej trawie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Polska zima kontra pies bez podszerstka<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Majorka le\u017cy w strefie klimatu \u015br\u00f3dziemnomorskiego: \u0142agodne, wilgotne zimy i upalne lata. Ca rater jest produktem tego klimatu w ka\u017cdym calu \u2014 przylegaj\u0105ca okrywa, <strong>brak podszerstka<\/strong>, brak zapasu t\u0142uszczu i cztery kilogramy masy przy du\u017cej powierzchni cia\u0142a. Taki pies traci ciep\u0142o szybko i nie ma czym go odtworzy\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wniosek nie podlega dyskusji: <strong>trzymanie ca ratera na dworze \u2014 w budzie, w kojcu, \u201ena podw\u00f3rku, bo to przecie\u017c pies wiejski&#8221; \u2014 jest w polskich warunkach wykluczone<\/strong>. Nie \u201eniewskazane&#8221;. Wykluczone. To zreszt\u0105 nie tylko zdrowy rozs\u0105dek, ale i prawo: art. 9 ustawy o ochronie zwierz\u0105t wymaga warunk\u00f3w bytowania odpowiadaj\u0105cych potrzebom zwierz\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W praktyce polska zima z tym psem wygl\u0105da tak: ciep\u0142y kombinezon realnie zakrywaj\u0105cy brzuch i klatk\u0119 piersiow\u0105, a nie sweterek \u201ena zdj\u0119cie&#8221;; wosk na \u0142apy przeciw soli drogowej; kr\u00f3tkie, ale cz\u0119ste wyj\u015bcia. Pies, kt\u00f3ry przy mrozie <strong>trz\u0119sie si\u0119 jak osika<\/strong> i zawraca w stron\u0119 klatki schodowej, nie jest rozpieszczony \u2014 komunikuje fakt fizjologiczny. To tak\u017ce miesi\u0105ce, w kt\u00f3rych wysi\u0142ek trzeba przenie\u015b\u0107 do \u015brodka: mata w\u0119chowa, szukanie przysmak\u00f3w, nauka sztuczek. Przy tej rasie <strong>pogoda pod psem<\/strong> to nie powiedzonko, tylko plan dnia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jest i druga strona medalu: <strong>upa\u0142 ta rasa znosi lepiej ni\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 ps\u00f3w spotykanych w Polsce<\/strong>. Lipcowa fala gor\u0105ca, kt\u00f3ra wyka\u0144cza podhala\u0144czyka czy berne\u0144czyka, dla majorka\u0144czyka jest zno\u015bna. Je\u015bli szukasz psa na polskie lato \u2014 w porz\u0105dku. Je\u015bli na polskie podw\u00f3rko przez ca\u0142y rok \u2014 nie ta.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table is-style-regular\"><table><thead><tr><th>Pora roku<\/th><th>Co si\u0119 dzieje<\/th><th>Co robi\u0107<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>Zima<\/td><td>Brak podszerstka i ma\u0142a masa = szybka utrata ciep\u0142a<\/td><td>Kombinezon, wosk na \u0142apy, kr\u00f3tkie i cz\u0119ste wyj\u015bcia, aktywno\u015b\u0107 w domu<\/td><\/tr><tr><td>Przedwio\u015bnie i p\u00f3\u017ana jesie\u0144<\/td><td>Wilgo\u0107 i wiatr m\u0119cz\u0105 bardziej ni\u017c sam mr\u00f3z<\/td><td>Odzie\u017c przeciwdeszczowa, wycieranie po powrocie<\/td><\/tr><tr><td>Lato<\/td><td>Rasa \u015br\u00f3dziemnomorska \u2014 upa\u0142 znosi dobrze<\/td><td>Cie\u0144, woda, spacery rano i wieczorem; uwaga na rozgrzany asfalt<\/td><\/tr><tr><td>Ca\u0142y rok<\/td><td>Pies mieszka w domu<\/td><td>Buda i kojec odpadaj\u0105 definitywnie<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Zdrowie i uwarunkowania genetyczne<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"640\" height=\"480\" src=\"https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/fotos-ca-rater-14.jpg\" alt=\"Perro Ratero Mallorqu\u00edn (Ca Rater Mallorqu\u00ed) \u2014 Zdrowie i uwarunkowania genetyczne\" class=\"wp-image-138705\" srcset=\"https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/fotos-ca-rater-14.jpg 640w, https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/fotos-ca-rater-14-300x225.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zacznijmy od zdania, kt\u00f3rego nie ma w reklamowych opisach:tej rasy nikt nie przebada\u0142 systematycznie, wi\u0119c lista chor\u00f3b dziedzicznych dla niej nie powsta\u0142a \u2014 to luka w danych, a nie dow\u00f3d zdrowia. Popularne opisy zamieniaj\u0105 to w slogan \u201ejedna z najzdrowszych ras&#8221;, a to nie to samo: rasa jest wytrzyma\u0142a, ma jednak w\u0142asne predyspozycje, kt\u00f3re podano ni\u017cej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Powody, \u017ceby uwa\u017ca\u0107 t\u0119 ras\u0119 za mocn\u0105, s\u0105 jednak realne. Ukszta\u0142towa\u0142 j\u0105 ostry dob\u00f3r naturalny i u\u017cytkowy tryb \u017cycia; nie ma w niej przesady w budowie \u2014 ani skr\u00f3conego pyska, ani karykaturalnych k\u0105towa\u0144 \u2014 a wsp\u00f3\u0142czynnik inbredu 0,044 z badania 2022 wskazuje na kontrolowany ch\u00f3w. Przek\u0142ada si\u0119 to na typow\u0105 dla zdrowych ras drobnych <strong>d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia rz\u0119du 12\u201315 lat<\/strong>. W praktyce weterynaryjnej opiera si\u0119 wi\u0119c na <strong>og\u00f3lnych protoko\u0142ach dla ras ma\u0142ych<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table is-style-stripes\"><table><thead><tr><th>Obszar ryzyka<\/th><th>Dlaczego dotyczy tej rasy<\/th><th>Co robi\u0107<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>Przy\u015brodkowe zwichni\u0119cie rzepki<\/td><td>Typowe dla ps\u00f3w drobnych i skocznych<\/td><td>Ocena ortopedyczna przy przegl\u0105dach, kontrola masy<\/td><\/tr><tr><td>Z\u0119by i zgryz<\/td><td>Ma\u0142a szcz\u0119ka, ciasne ustawienie z\u0119b\u00f3w<\/td><td>Szczotkowanie od szczeniaka<\/td><\/tr><tr><td>Nadwaga<\/td><td>Doskona\u0142y apetyt przy sezonowym spadku aktywno\u015bci<\/td><td>Wa\u017cenie co miesi\u0105c, porcje odmierzane<\/td><\/tr><tr><td>Urazy z odwagi<\/td><td>Pies nie kalkuluje ryzyka: skoki, wysoko\u015bci, konfrontacje<\/td><td>Zabezpieczone balkony i schody<\/td><\/tr><tr><td>Wych\u0142odzenie<\/td><td>Brak podszerstka, ma\u0142a masa<\/td><td>Patrz sekcja o polskiej zimie<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Choroby odzwierz\u0119ce: zawodowe ryzyko szczuro\u0142apa<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Leptospiroza.<\/strong> Rezerwuarem s\u0105 przede wszystkim szczury w\u0119drowne i myszy polne. Co zaskakuje wielu w\u0142a\u015bcicieli \u2014 <strong>do zaka\u017cenia nie trzeba kontaktu ze zwierz\u0119ciem<\/strong>: wystarczy woda lub wilgotna gleba zanieczyszczona ich moczem. Ka\u0142u\u017ca przy \u015bmietniku, brzeg stawu, rozlewisko po deszczu. To choroba, przeciw kt\u00f3rej si\u0119 szczepi, i przy tej rasie rozmowa o niej powinna odby\u0107 si\u0119 przy pierwszej wizycie u weterynarza, a nie przy trzeciej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Paso\u017cyty wewn\u0119trzne.<\/strong> Zjadanie zdobyczy to najprostsza droga zaka\u017cenia tasiemcami i innymi robaczycami. Standardowy schemat odrobaczania bywa dla takiego psa za rzadki \u2014 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 warto ustali\u0107 indywidualnie, m\u00f3wi\u0105c lekarzowi wprost, co pies \u0142apie i czy pr\u00f3buje zjada\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kleszcze.<\/strong> Pies o wysoko\u015bci trzydziestu kilku centymetr\u00f3w porusza si\u0119 dok\u0142adnie tam, gdzie czekaj\u0105 kleszcze, a kr\u00f3tka sier\u015b\u0107 u\u0142atwia im dost\u0119p do sk\u00f3ry. W Polsce sezon kleszczowy jest dzi\u015b realnie d\u0142ugi, wi\u0119c ochrona powinna by\u0107 ca\u0142oroczna, a nie \u201eod maja do wrze\u015bnia&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Wt\u00f3rne zatrucie trutk\u0105: akapit, kt\u00f3rego nie wolno pomin\u0105\u0107<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli mia\u0142by\u015b zapami\u0119ta\u0107 z tego tekstu jedn\u0105 rzecz praktyczn\u0105, niech to b\u0119dzie ta. Trutki na gryzonie to najcz\u0119\u015bciej <strong>antykoagulanty<\/strong> \u2014 substancje blokuj\u0105ce krzepni\u0119cie krwi. Pies, kt\u00f3ry zje otrutego szczura, mo\u017ce zatru\u0107 si\u0119 <strong>wt\u00f3rnie<\/strong>, bez kontaktu z sam\u0105 trutk\u0105. I tu jest ca\u0142a pu\u0142apka: <strong>objawy pojawiaj\u0105 si\u0119 z op\u00f3\u017anieniem, nawet po kilku dniach<\/strong> \u2014 pies, kt\u00f3ry zjad\u0142 gryzonia w poniedzia\u0142ek, w \u015brod\u0119 bywa ca\u0142kowicie normalny, a dopiero w czwartek robi si\u0119 apatyczny.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W Polsce sytuacja nie jest egzotyczna, bo trutka pojawia si\u0119 u nas planowo: rada gminy okre\u015bla w regulaminie utrzymania czysto\u015bci i porz\u0105dku obszary podlegaj\u0105ce obowi\u0105zkowej deratyzacji oraz terminy jej przeprowadzania. S\u0105 wi\u0119c okresy, w kt\u00f3rych w piwnicach i przy \u015bmietnikach rozk\u0142adane s\u0105 preparaty \u2014 i w\u0142a\u015bnie wtedy szczur bywa wolniejszy, czyli najbardziej kusz\u0105cy dla naszego psa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Sygna\u0142y ostrzegawcze:<\/strong> apatia, blade dzi\u0105s\u0142a, krwawienie z nosa lub dzi\u0105se\u0142, krew w moczu lub kale, kaszel, duszno\u015b\u0107, siniaki na sk\u00f3rze brzucha. Odtrutk\u0105 jest witamina K1, a terapia bywa d\u0142uga \u2014 decyduje lekarz weterynarii.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Zasada praktyczna:<\/strong> je\u015bli podejrzewasz, \u017ce pies zjad\u0142 gryzonia w rejonie deratyzacji, jedziesz do weterynarza <em>od razu<\/em>, a nie \u201ejak co\u015b si\u0119 zacznie dzia\u0107&#8221; \u2014 i zabierasz opakowanie albo nazw\u0119 substancji czynnej. <strong>Lepiej zapobiega\u0107 ni\u017c leczy\u0107<\/strong> ma tu bardzo dos\u0142owne znaczenie.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u017bywienie: jak nie przekarmi\u0107 atlety<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"540\" height=\"343\" src=\"https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/ca-rater-mallorqui-4.jpg\" alt=\"Perro Ratero Mallorqu\u00edn (Ca Rater Mallorqu\u00ed) \u2014 \u017bywienie: jak nie przekarmi\u0107 atlety\" class=\"wp-image-138735\" srcset=\"https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/ca-rater-mallorqui-4.jpg 540w, https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/ca-rater-mallorqui-4-300x191.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Majorka\u0144czyki maj\u0105 doskona\u0142y apetyt \u2014 przys\u0142owie o apetycie rosn\u0105cym w miar\u0119 jedzenia sprawdza si\u0119 tu a\u017c nazbyt dobrze. Ich metabolizm pracuje szybko, ale przy spadku ruchu (zim\u0105 albo na staro\u015b\u0107) potrafi\u0105 przybra\u0107 na wadze zaskakuj\u0105co szybko, a nadwaga u psa o tak drobnym ko\u015b\u0107cu obci\u0105\u017ca ko\u0144czyny, stawy kolanowe i serce.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zaleca si\u0119 karmy dla ma\u0142ych ras o wysokiej aktywno\u015bci, podawane w odmierzonych porcjach \u2014 u psa czterokilogramowego r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy porcj\u0105 odmierzon\u0105 a nasypan\u0105 \u201ena oko&#8221; to w skali miesi\u0105ca powa\u017cna nadwy\u017cka. Dieta domowa powinna by\u0107 u\u0142o\u017cona przez specjalist\u0119, z mi\u0119sem dobrej jako\u015bci jako zasadnicz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table is-style-regular\"><table><thead><tr><th>Zasada<\/th><th>Uzasadnienie<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>Porcje odmierzane, nie \u201ena oko&#8221;<\/td><td>Przy 4 kg masy cia\u0142a ma\u0142y b\u0142\u0105d to du\u017cy procent<\/td><\/tr><tr><td>Wa\u017cenie psa raz w miesi\u0105cu<\/td><td>Sylwetka pod kr\u00f3tk\u0105 sier\u015bci\u0105 maskuje przyrost<\/td><\/tr><tr><td>Przysmaki wliczane do dziennej racji<\/td><td>Trening tej rasy opiera si\u0119 na jedzeniu<\/td><\/tr><tr><td>Zim\u0105 korekta w d\u00f3\u0142<\/td><td>Kr\u00f3tsze spacery = mniejszy wydatek energii<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Mieszkanie, dom, ogr\u00f3d: co trzeba przygotowa\u0107<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ca rater \u015bwietnie mieszka w bloku \u2014 pod dwoma warunkami.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ha\u0142as.<\/strong> Szczekanie jest cech\u0105 wyselekcjonowan\u0105, a nie usterk\u0105. Da si\u0119 je uporz\u0105dkowa\u0107 \u2014 nauczy\u0107 psa, \u017ce meldunek ma trzy szczekni\u0119cia, a nie trzy minuty \u2014 ale nie da si\u0119 go usun\u0105\u0107. W budynku o cienkich \u015bcianach potraktuj to jako realne ryzyko, a nie drobiazg do rozwi\u0105zania p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ogrodzenie.<\/strong> Je\u015bli masz ogr\u00f3d, przyjmij z g\u00f3ry, \u017ce <strong>ogrodzenie \u201ena oko&#8221; nie dzia\u0142a<\/strong> \u2014 to pies, kt\u00f3rego zawodow\u0105 kompetencj\u0105 jest znajdowanie szpar i kopanie. Sprawdza si\u0119 przej\u015bcie wzd\u0142u\u017c ca\u0142ego p\u0142otu z my\u015bl\u0105 \u201egdzie tu jest luka wielko\u015bci mojego przedramienia&#8221;, podmur\u00f3wka albo siatka zakopana w gruncie i furtka na klamk\u0119, kt\u00f3rej pies nie ruszy nosem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Do tego drobiazgi: zabezpieczone balkony i okna, zamykane schowki z chemi\u0105 i jedno sta\u0142e, ciep\u0142e miejsce do spania z dala od przeci\u0105gu.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Dla kogo ta rasa jest, a dla kogo zdecydowanie nie<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table is-style-stripes\"><table><thead><tr><th>Sprawdzi si\u0119 u kogo\u015b, kto\u2026<\/th><th>Nie sprawdzi si\u0119 u kogo\u015b, kto\u2026<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td>Lubi ma\u0142ego psa o du\u017cym charakterze<\/td><td>Szuka cichego kanapowca do towarzystwa przy telewizorze<\/td><\/tr><tr><td>Jest got\u00f3w na codzienn\u0105 prac\u0119 w\u0119chow\u0105<\/td><td>Liczy, \u017ce pies \u201ewychodzi si\u0119&#8221; sam w ogrodzie<\/td><\/tr><tr><td>Akceptuje szczekanie jako cech\u0119 rasy<\/td><td>Mieszka w bardzo cichym bloku i nie mo\u017ce pozwoli\u0107 sobie na alarmy<\/td><\/tr><tr><td>Trzyma psa w domu przez ca\u0142y rok<\/td><td>Planuje psa \u201ena podw\u00f3rko&#8221;, do budy lub kojca<\/td><\/tr><tr><td>Nie ma w domu gryzoni ani drobnych ptak\u00f3w<\/td><td>Ma chomika lub papug\u0119 i liczy na wychowanie psa<\/td><\/tr><tr><td>Rozumie, \u017ce nie dostanie rodowodu ZKwP<\/td><td>Zale\u017cy mu na wystawach FCI i hodowli w strukturach ZKwP<\/td><\/tr><tr><td>Ma cierpliwo\u015b\u0107, \u017ceby szuka\u0107 psa przez wysp\u0119<\/td><td>Chce szczeniaka \u201ena ju\u017c&#8221;<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Szczeniak z Hiszpanii do Polski: co m\u00f3wi\u0105 przepisy<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Realnie jedyna droga do tej rasy wiedzie przez Baleary. Dobra wiadomo\u015b\u0107: to przemieszczanie wewn\u0105trz Unii Europejskiej, regulowane rozporz\u0105dzeniem (UE) nr 576\/2013, a nie import spoza niej.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Wymagane s\u0105 trzy rzeczy.<\/strong> Transponder zgodny z norm\u0105 ISO 11784 (HDX lub FDX-B), odczytywalny czytnikiem ISO 11785. <strong>Szczepienie przeciwko w\u015bciekli\u017anie<\/strong>: pies musi mie\u0107 w dniu szczepienia uko\u0144czone co najmniej 12 tygodni, a od szczepienia pierwotnego trzeba odczeka\u0107 <strong>21 dni<\/strong>. Wreszcie <strong>paszport dla zwierz\u0119cia domowego<\/strong>. Kolejno\u015b\u0107 ma znaczenie: czip musi by\u0107 wszczepiony <em>przed<\/em> szczepieniem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">I punkt, kt\u00f3ry zaskakuje najcz\u0119\u015bciej: prawo unijne dopuszcza pewne odst\u0119pstwa dla zwierz\u0105t m\u0142odych, jeszcze niezaszczepionych, ale <strong>Polska tego odst\u0119pstwa nie stosuje<\/strong>. G\u0142\u00f3wny Inspektorat Weterynarii ujmuje to wprost \u2014 polskie przepisy nie zezwalaj\u0105 na ww\u00f3z na terytorium Polski m\u0142odych ps\u00f3w, kot\u00f3w i fretek bez wa\u017cnego szczepienia przeciwko w\u015bciekli\u017anie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wniosek jest arytmetyczny: <strong>najm\u0142odszy ca rater, kt\u00f3ry legalnie przekroczy polsk\u0105 granic\u0119, ma oko\u0142o pi\u0119tnastu tygodni<\/strong> \u2014 12 tygodni do szczepienia plus 21 dni karencji. Je\u015bli kto\u015b proponuje o\u015bmiotygodniowego szczeniaka \u201edowiezionego pod dom&#8221;, to nie okazja, tylko dwa naruszenia naraz: unijne i polskiego art. 10b. I przypomnienie: dokumenty, kt\u00f3re przyjad\u0105 z psem, b\u0119d\u0105 papierami klubu majorka\u0144skiego, a nie rodowodem FCI.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Wady i zalety rasy<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized size-full\"><img loading=\"lazy\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"200\" height=\"155\" src=\"https:\/\/cdn.tvaryny.com\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/ca-rater-alerta.jpg\" alt=\"Perro Ratero Mallorqu\u00edn (Ca Rater Mallorqu\u00ed) \u2014 Wady i zalety rasy\" class=\"wp-image-138767\" style=\"width:279px;height:auto\"\/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table><thead><tr><th>Zalety (+)<\/th><th>Wady (\u2212)<\/th><\/tr><\/thead><tbody><tr><td><strong>Kompaktowo\u015b\u0107:<\/strong> idealny do mieszkania i podr\u00f3\u017cy.<\/td><td><strong>Ha\u0142a\u015bliwo\u015b\u0107:<\/strong> meldunek to jego zawodowy odruch.<\/td><\/tr><tr><td><strong>Krzepa:<\/strong> brak przesady w budowie, kontrolowany ch\u00f3w.<\/td><td><strong>Brak listy chor\u00f3b:<\/strong> \u201enie opisano&#8221; to nie to samo co \u201enie ma&#8221;.<\/td><\/tr><tr><td><strong>Czujno\u015b\u0107:<\/strong> uprzedzi o go\u015bciu przed dzwonkiem do drzwi.<\/td><td><strong>Zmarzluch:<\/strong> bez podszerstka \u2014 buda i kojec odpadaj\u0105.<\/td><\/tr><tr><td><strong>\u0141atwa piel\u0119gnacja:<\/strong> sier\u015b\u0107 nie wymaga wysi\u0142ku.<\/td><td><strong>Instynkt \u0142owiecki:<\/strong> ruszy za zdobycz\u0105 szybciej, ni\u017c zawo\u0142asz.<\/td><\/tr><tr><td><strong>Przywi\u0105zanie:<\/strong> chodzi za swoim cz\u0142owiekiem jak cie\u0144.<\/td><td><strong>Brak rodowodu ZKwP:<\/strong> zamkni\u0119ta droga na wystawy FCI.<\/td><\/tr><tr><td><strong>Odporno\u015b\u0107 na upa\u0142:<\/strong> polskie lato znosi lepiej ni\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 ras.<\/td><td><strong>Dost\u0119pno\u015b\u0107:<\/strong> rasa rzadka, szukanie prowadzi za granic\u0119.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Ciekawostki o rasie<\/h2>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Na Majorce rasa jest do dzi\u015b u\u017cywana zgodnie z przeznaczeniem w gospodarstwach i do polowa\u0144 na kr\u00f3liki.<\/li>\n\n\n\n<li>Oko\u0142o jednej pi\u0105tej szczeni\u0105t rodzi si\u0119 bez ogona lub z ogonem szcz\u0105tkowym \u2014 to cecha wrodzona.<\/li>\n\n\n\n<li>Klub rasy powsta\u0142 w 1990 roku, a status stowarzyszenia hodowc\u00f3w uzyska\u0142 w 2002 roku; przegl\u0105dy hodowlane odbywaj\u0105 si\u0119 w maju i w pa\u017adzierniku.<\/li>\n\n\n\n<li>Wystawa monograficzna odbywa si\u0119 w pierwsz\u0105 niedziel\u0119 grudnia w Montu\u00efri.<\/li>\n\n\n\n<li>Klub ma o\u015brodki tak\u017ce w Niemczech i we Francji \u2014 poza Hiszpani\u0105 to g\u0142\u00f3wne skupiska rasy.<\/li>\n\n\n\n<li>Badanie z 2022 roku obali\u0142o popularn\u0105 tez\u0119 o pokrewie\u0144stwie z brytyjskimi terierami.<\/li>\n\n\n\n<li>My\u015bliwi woleli psy tricolorowe i bia\u0142o umaszczone \u2014 \u017ceby w zaro\u015blach nie pomyli\u0107 psa z kr\u00f3likiem.<\/li>\n\n\n\n<li>Rasa nie ma typowego \u201epsiego&#8221; zapachu.<\/li>\n\n\n\n<li>Ca rater bywa uznawany za element dziedzictwa kulturowego Balear\u00f3w.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Najcz\u0119stsze pytania (FAQ)<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-heading wp-block-paragraph\"><strong>Czy ca rater mallorqu\u00ed dostanie w Polsce rodow\u00f3d ZKwP?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie. ZKwP jest jedyn\u0105 polsk\u0105 organizacj\u0105 nale\u017c\u0105c\u0105 do FCI i wystawia rodowody wy\u0142\u0105cznie dla ras przez FCI uznanych, a ca ratera w Polskiej Ksi\u0119dze Rodowodowej nie ma. Pies przyjedzie z metryk\u0105 klubu majorka\u0144skiego \u2014 nieprzek\u0142adaln\u0105 na rodow\u00f3d FCI. Z legalno\u015bci\u0105 posiadania psa nie ma to nic wsp\u00f3lnego.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-heading wp-block-paragraph\"><strong>Czy mog\u0119 sprowadzi\u0107 szczeniaka z Hiszpanii i jakie dokumenty s\u0105 potrzebne?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tak \u2014 to przemieszczanie wewn\u0105trz UE wed\u0142ug rozporz\u0105dzenia (UE) nr 576\/2013: czip zgodny z ISO 11784, szczepienie przeciw w\u015bciekli\u017anie po uko\u0144czeniu 12 tygodni, 21 dni karencji i unijny paszport. Uwaga: Polska nie stosuje unijnego odst\u0119pstwa dla zwierz\u0105t m\u0142odych, wi\u0119c najm\u0142odszy szczeniak, jaki legalnie wjedzie do kraju, ma oko\u0142o 15 tygodni.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-heading wp-block-paragraph\"><strong>Jak ten pies zniesie polsk\u0105 zim\u0119? Czy mo\u017ce mieszka\u0107 na dworze?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie mo\u017ce, i to bez wyj\u0105tk\u00f3w. Kr\u00f3tka okrywa bez podszerstka, brak zapasu t\u0142uszczu i cztery kilogramy masy oznaczaj\u0105 bardzo szybk\u0105 utrat\u0119 ciep\u0142a \u2014 buda i kojec s\u0105 w polskim klimacie wykluczone, tak\u017ce w \u015bwietle art. 9 ustawy o ochronie zwierz\u0105t. Zim\u0105: kombinezon, wosk na \u0142apy, kr\u00f3tsze i cz\u0119stsze wyj\u015bcia. Upa\u0142 ta rasa znosi za to bardzo dobrze.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-heading wp-block-paragraph\"><strong>Czy ca rater jest na polskiej li\u015bcie ras uznawanych za agresywne?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie ma go tam i by\u0107 nie mog\u0142o. Rozporz\u0105dzenie MSWiA z 28 kwietnia 2003 roku wymienia jedena\u015bcie ras, a w\u015br\u00f3d nich \u201epsa z Majorki (Perro de Presa Mallorquin)&#8221;, czyli ca de bou \u2014 znacznie wi\u0119kszego ziomka ca ratera z tej samej wyspy; jego utrzymywanie wymaga zezwolenia w\u00f3jta, burmistrza lub prezydenta miasta. Dla ca ratera zezwolenie nie jest potrzebne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-heading wp-block-paragraph\"><strong>Czy mo\u017cna go puszcza\u0107 luzem w lesie albo w parku?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">W lesie nie, i nie jest to kwestia uznaniowa. Art. 30 ust. 1 pkt 13 ustawy o lasach zakazuje puszczania ps\u00f3w luzem, a art. 166 Kodeksu wykrocze\u0144 przewiduje kar\u0119 grzywny albo nagany; nie trzeba nawet wykazywa\u0107, \u017ce pies co\u015b sp\u0142oszy\u0142. Wyj\u0105tki dotycz\u0105 ps\u00f3w my\u015bliwskich, ratowniczych i s\u0142u\u017cbowych. W parkach decyduj\u0105 regulaminy lokalne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-heading wp-block-paragraph\"><strong>Czy ta rasa nadaje si\u0119 dla rodziny z dzie\u0107mi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tak, ale z zastrze\u017ceniami. Majorka\u0144czyki uwielbiaj\u0105 zabaw\u0119 i s\u0105 przywi\u0105zane do rodziny, natomiast nie toleruj\u0105 szarpania. Przy dzieciach poni\u017cej sze\u015bciu lat konieczny jest sta\u0142y nadz\u00f3r \u2014 raczej dla dobra psa ni\u017c dziecka.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-heading wp-block-paragraph\"><strong>Czy dogaduj\u0105 si\u0119 z kotami?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Je\u015bli szczeniak dorasta z kociakiem, zwykle zostaj\u0105 przyjaci\u00f3\u0142mi na ca\u0142e \u017cycie. Wprowadzanie doros\u0142ego kota do domu z doros\u0142ym ca raterem to loteria: decyduje odruch, nie sympatia \u2014 kot, kt\u00f3ry ucieka, w\u0142\u0105cza instynkt pogoni. Chomiki, szynszyle i papugi to dla tej rasy zdobycz profilowa i rozwi\u0105zaniem jest in\u017cynieria, a nie wychowanie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-heading wp-block-paragraph\"><strong>Jak cz\u0119sto szczekaj\u0105?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cz\u0119sto \u2014 i trzeba to przyj\u0105\u0107 jako cech\u0119 rasy, a nie usterk\u0119. Ca rater pracowa\u0142 w parze z du\u017cym psem pasterskim jako ten, kt\u00f3ry melduje o zbli\u017caj\u0105cym si\u0119 cz\u0142owieku, wi\u0119c szczekanie by\u0142o u niego selekcjonowane. Da si\u0119 nauczy\u0107 psa ko\u0144czy\u0107 meldunek na sygna\u0142, ale nie da si\u0119 go usun\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-heading wp-block-paragraph\"><strong>Czy ca rater to terier?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wygl\u0105da i pracuje jak terier, ale badanie genetyczne z 2022 roku pokrewie\u0144stwa z terierami nie potwierdzi\u0142o. To przyk\u0142ad konwergencji: podobne zadanie da\u0142o podobn\u0105 sylwetk\u0119 w dw\u00f3ch miejscach Europy. Potwierdzono za to bliskie pokrewie\u0144stwo ze szczuro\u0142apem walenckim.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Wideo o rasie<\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"Ca Rater Mallorqui  Pros and Cons | Ratonero mallorqu\u00edn Advantages and Disadvantages\" width=\"1170\" height=\"658\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/wf1TtgVchTk?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Perro Ratero Mallorqu\u00edn, znany r\u00f3wnie\u017c jako Ca Rater Mallorqu\u00ed (Majorca Ratter) to nie jest zwyk\u0142y piesek kanapowy, ale prawdziwa kumulacja energii\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":138791,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[52],"tags":[18292,18429,338],"moimportance":[],"class_list":["post-138816","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-dogs-breeds","tag-aktywne-psy","tag-psy-ozdobne","tag-338"],"views":21,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tvaryny.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/138816","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tvaryny.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tvaryny.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tvaryny.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tvaryny.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=138816"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tvaryny.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/138816\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":138820,"href":"https:\/\/tvaryny.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/138816\/revisions\/138820"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tvaryny.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/138791"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tvaryny.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=138816"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tvaryny.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=138816"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tvaryny.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=138816"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/tvaryny.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=138816"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}