{"id":143162,"date":"2026-01-20T19:08:37","date_gmt":"2026-01-20T17:08:37","guid":{"rendered":"https:\/\/tvaryny.com\/?p=143162"},"modified":"2026-08-29T09:57:09","modified_gmt":"2026-08-29T06:57:09","slug":"wilczarz-irlandzki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tvaryny.com\/pl\/breed-irish-wolfhound","title":{"rendered":"Wilczarz irlandzki"},"content":{"rendered":"\n

Wilczarz irlandzki (Irish Wolfhound)<\/strong> jest najwi\u0119kszym i najwy\u017cszym z chart\u00f3w \u2014 dok\u0142adnie tak, bez upi\u0119ksze\u0144, opisuje go obowi\u0105zuj\u0105cy wzorzec FCI nr 160. Najciekawsze w tej rasie nie jest jednak jej wzrost. Wilczarz, kt\u00f3rego widzicie dzisiaj, to pies z\u0142o\u017cony na nowo w drugiej po\u0142owie XIX wieku, gdy ze starego irlandzkiego psa wilczego pozosta\u0142y ju\u017c tylko rozproszone linie i sp\u00f3r o to, czy w og\u00f3le istnia\u0142 jako rasa. Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry si\u0119 tym zaj\u0105\u0142, sam odmawia\u0142 twierdzenia, \u017ce trzyma w r\u0119kach nieprzerwan\u0105 dawn\u0105 krew. To wilczarza nie umniejsza \u2014 czyni jego histori\u0119 o wiele uczciwsz\u0105 ni\u017c legenda. Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej na Tvaryny<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Historia: rok 391, prawa irlandzkie i koniec polowania<\/h2>\n\n\n\n
\"Wilczarz<\/figure>\n\n\n\n

Wzorzec FCI odnosi pierwsz\u0105 pisemn\u0105 wzmiank\u0119 o rasie do roku 391 naszej ery. Chodzi o list rzymskiego konsula Kwintusa Aureliusza Symmachusa, kt\u00f3ry dzi\u0119kowa\u0142 za dar \u2014 siedem irlandzkich ps\u00f3w (w \u0142aci\u0144skim tek\u015bcie canes Scotici<\/em>, czyli psy Szkot\u00f3w, to jest Irlandczyk\u00f3w), wzbudzaj\u0105cych w Rzymie prawdziw\u0105 sensacj\u0119: ca\u0142y Rzym, pisze, patrzy na nie ze zdumieniem. Trzymano je do walk z wielkim zwierzem na arenach. Jedno zastrze\u017cenie trzeba zrobi\u0107 od razu: list po\u015bwiadcza, \u017ce z Irlandii przywieziono do Rzymu psy niezwyk\u0142ych rozmiar\u00f3w. Nie po\u015bwiadcza, \u017ce by\u0142y to wilczarze w dzisiejszym rozumieniu \u2014 uto\u017csamienie dawnych irlandzkich c\u00fa<\/em> z obecn\u0105 ras\u0105 nale\u017cy do tradycji hodowlanej, a nie do udokumentowanej genealogii.<\/p>\n\n\n\n

Z praw irlandzkich sprzed chrystianizacji wyspy pochodzi inny szczeg\u00f3\u0142 \u2014 i to zaskakuj\u0105co konkretny. Wielkiego psa irlandzkiego mogli trzyma\u0107 wy\u0142\u0105cznie kr\u00f3lowie i szlachta, a liczba ps\u00f3w zale\u017ca\u0142a wprost od pozycji w\u0142a\u015bciciela. Filidowie<\/em> \u2014 zawodowy stan uk\u0142adaczy sag, nale\u017c\u0105cy do ni\u017cszej szlachty \u2014 mieli prawo do dw\u00f3ch chart\u00f3w. W\u0142a\u015bcicieli takiej rangi w Irlandii nie brakowa\u0142o: wyspa dzieli\u0142a si\u0119 na pi\u0105tki, ka\u017cda z w\u0142asnym kr\u00f3lem, a wewn\u0105trz nich liczono oko\u0142o stu pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu mniejszych kr\u00f3lestw. Pies nie by\u0142 tu kaprysem, lecz znormowanym znakiem statusu \u2014 na r\u00f3wni z broni\u0105 czy ziemi\u0105.<\/p>\n\n\n\n

R\u00f3wnie konkretna by\u0142a ich praca. Wzorzec FCI formu\u0142uje j\u0105 sucho: do ko\u0144ca XVII wieku wilczarze irlandzkie s\u0142u\u017cy\u0142y w Irlandii do polowania na wilka, dzika i jelenia. To, co przysz\u0142o potem, ras\u0119 zgubi\u0142o. Wilk znika\u0142 z Irlandii w ci\u0105gu XVIII wieku, wielkie lasy wycinano, a polowanie z ci\u0119\u017ckimi chartami traci\u0142o sens. Rasa trzymana przez stulecia dla pracy zosta\u0142a bez pracy \u2014 i zacz\u0119\u0142a si\u0119 rozmywa\u0107. Ju\u017c w 1652 roku Oliver Cromwell odr\u0119bnym rozporz\u0105dzeniem zakaza\u0142 wywo\u017cenia tych ps\u00f3w z Irlandii w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce by\u0142o ich coraz mniej, a wilki wci\u0105\u017c by\u0142y: zakaz mia\u0142 zatrzyma\u0107 w kraju dostateczn\u0105 liczb\u0119 chart\u00f3w. P\u00f3\u0142tora wieku p\u00f3\u017aniej nie by\u0142o ju\u017c ani wilk\u00f3w, ani dostatecznej liczby ps\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Co naprawd\u0119 zrobi\u0142 kapitan Graham<\/strong><\/p>\n\n\n\n

George Augustus Graham by\u0142 Szkotem, urodzi\u0142 si\u0119 w 1833 roku i mieszka\u0142 w Rednock House pod Dursley w hrabstwie Gloucestershire. Do wilczarza irlandzkiego doszed\u0142 przez szkockiego deerhounda: zbiera\u0142 rodowody deerhound\u00f3w (zgromadzi\u0142 ponad osiemset i opublikowa\u0142 je w 1894 roku) i w\u0142a\u015bnie przez nie zainteresowa\u0142 si\u0119 starym irlandzkim psem wilczym. W 1859 roku, maj\u0105c dwadzie\u015bcia sze\u015b\u0107 lat, kupi\u0142 swojego pierwszego irish wolfhounda o imieniu Faust \u2014 i odt\u0105d po\u015bwi\u0119ci\u0142 rasie \u017cycie. Zmar\u0142 21 pa\u017adziernika, w wieku siedemdziesi\u0119ciu sze\u015bciu lat, w tym samym Rednock.<\/p>\n\n\n\n

Najcenniejsze w tej historii s\u0105 s\u0142owa samego Grahama. W monografii spisanej w sierpniu 1879 roku formu\u0142uje swoje stanowisko bez cienia romantyzmu: nie ro\u015bci sobie prawa do posiadania rasy w jej pierwotnej ca\u0142o\u015bci. A dalej, ju\u017c wprost o metodzie: prawdziwej krwi, w jego przekonaniu, pozosta\u0142o do\u015b\u0107, by odbudowa\u0107 dawn\u0105 ras\u0119 \u2014 za pomoc\u0105 analogicznych krzy\u017c\u00f3wek<\/em> \u2014 w jej w\u0142a\u015bciwej formie. W 1885 roku opisa\u0142 zamys\u0142 jeszcze szczerzej: cz\u0142onkowie Irish Wolfhound Club maj\u0105 nadziej\u0119 uzyska\u0107 psa, kt\u00f3ry b\u0119dzie mia\u0142 wzrost i moc doga niemieckiego w po\u0142\u0105czeniu z wygl\u0105dem i urod\u0105 deerhounda. Odtworzenie rasy by\u0142o wi\u0119c \u015bwiadomym projektem in\u017cynierskim, a jego autor tego nie ukrywa\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Podstaw\u0105 programu by\u0142 deerhound<\/a>, g\u0142\u00f3wnie linii Glengarry: Graham uwa\u017ca\u0142 go za wilczarza irlandzkiego we wszystkim poza wielko\u015bci\u0105 i masywno\u015bci\u0105. Wzrost i ko\u015bciec dok\u0142ada\u0142 dog niemiecki<\/a> \u2014 co ciekawe, sam Graham doga w hodowli nigdy nie u\u017cy\u0142, bra\u0142 natomiast potomstwo takich krzy\u017c\u00f3wek, przewa\u017cnie od hrabiego Caledon, kt\u00f3ry u\u017cywa\u0142 doga arlekina o imieniu Earl of Warwick; prowadzi\u0142 te\u017c swoje suki do psa Scythian, syna doga Cedric the Saxon. By\u0142y i inne domieszki, kt\u00f3rych Graham nie ukrywa\u0142: chart rosyjski (matka jego w\u0142asnego psa Keildara, urodzonego w 1863 roku, by\u0142a cz\u0119\u015bciowo chartem rosyjskim) oraz jeden mastif tybeta\u0144ski o imieniu Wolf. To w\u0142a\u015bnie po tym Tybeta\u0144czyku i suce Tarze urodzi\u0142y si\u0119 16 czerwca 1892 roku dwie suki \u2014 Vandal i Nookoo \u2014 kt\u00f3re stoj\u0105 w rodowodzie wszystkich wsp\u00f3\u0142czesnych wilczarzy.<\/p>\n\n\n\n

Dalej wszystko potoczy\u0142o si\u0119 szybko. W 1879 roku Irish Kennel Club po raz pierwszy przyzna\u0142 rasie osobne klasy na swojej wystawie w Dublinie. W 1885 roku za\u0142o\u017cono Irish Wolfhound Club \u2014 donios\u0142a o tym Kennel Chronicle<\/em> pod koniec marca. Rok p\u00f3\u017aniej Graham wraz z pu\u0142kownikiem J. R. Garnierem u\u0142o\u017cyli Standard of Points, kt\u00f3ry klub przyj\u0105\u0142, a Kennel Club uzna\u0142. Jak cienka by\u0142a w\u00f3wczas granica mi\u0119dzy rasami, dobrze wida\u0107 w katalogach wystawowych: cz\u0119\u015b\u0107 ps\u00f3w, kt\u00f3re po raz pierwszy wysz\u0142y na ring jako wilczarze irlandzkie, wcze\u015bniej pokazywano jako deerhoundy, a u niekt\u00f3rych rodze\u0144stwo z miotu deerhoundami pozosta\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Co to zmienia dla w\u0142a\u015bciciela? Praktycznie niewiele, ale rzecz istotn\u0105. Wsp\u00f3\u0142czesny wilczarz jest ras\u0105 o bardzo w\u0105skiej podstawie, z\u0142o\u017con\u0105 z kilku linii w czasie jednego pokolenia hodowc\u00f3w. St\u0105d bior\u0105 si\u0119 i jego wygl\u0105d, i cz\u0119\u015b\u0107 jego problem\u00f3w medycznych, o kt\u00f3rych ni\u017cej.<\/p>\n\n\n\n

Wygl\u0105d i wzorzec: liczby, kt\u00f3re czyta si\u0119 osobno dla psa i dla suki<\/h2>\n\n\n\n
\"Wilczarz<\/figure>\n\n\n\n

Obowi\u0105zuj\u0105ca redakcja wzorca FCI nr 160 nosi dat\u0119 17 kwietnia 2026 roku i zalicza ras\u0119 do grupy 10 Charty, sekcja 2 Charty szorstkow\u0142ose, bez pr\u00f3b pracy. Opis zaczyna si\u0119 od formu\u0142y najwi\u0119kszy i najwy\u017cszy z chart\u00f3w: szorstkow\u0142osy pies go\u0144czy du\u017cego wzrostu i w\u0142adczej powierzchowno\u015bci, bardzo silny i umi\u0119\u015bniony, lecz zbudowany z gracj\u0105. G\u0142owa jest d\u0142uga i prosta, noszona dumnie; uszy ma\u0142e, r\u00f3\u017cyczkowate, osadzone wysoko; klatka piersiowa bardzo g\u0142\u0119boka, brzuch dobrze podci\u0105gni\u0119ty; grzbiet raczej d\u0142ugi ni\u017c kr\u00f3tki i d\u0142u\u017cszy ni\u017c wysoko\u015b\u0107 w k\u0142\u0119bie. Ruch ma by\u0107 lekki i \u017cywy \u2014 to chart, a nie ci\u0119\u017cka waga.<\/p>\n\n\n\n

Cecha (wzorzec FCI nr 160)<\/th>Psy<\/th>Suki<\/th><\/tr><\/thead>
Po\u017c\u0105dany wzrost minimalny<\/strong><\/td>79 cm<\/td>71 cm<\/td><\/tr>
Oczekiwana masa minimalna<\/strong><\/td>54,5 kg przy wzro\u015bcie 79 cm<\/td>40,5 kg przy wzro\u015bcie 71 cm<\/td><\/tr>
Cel hodowlany<\/strong><\/td>minimalny \u015bredni wzrost 86 cm<\/td>nie okre\u015blono osobno<\/td><\/tr>
Szata<\/strong><\/td>Szorstka i twarda na tu\u0142owiu, ko\u0144czynach i g\u0142owie; nad oczami i w brodzie szczeg\u00f3lnie drutowata<\/td>Tak samo<\/td><\/tr>
Uszy<\/strong><\/td>Ma\u0142e, r\u00f3\u017cyczkowate, osadzone wysoko<\/td>Tak samo<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na dwie rzeczy. Pierwsza: masa we wzorcu jest powi\u0105zana ze wzrostem, a tekst osobno zaznacza, \u017ce ma rosn\u0105\u0107 proporcjonalnie do zwi\u0119kszania si\u0119 wzrostu \u2014 a wi\u0119c minimum 54,5 kg nie opisuje doros\u0142ego psa o wysoko\u015bci 86 cm, lecz wyznacza jedynie doln\u0105 granic\u0119 dla najmniejszego dopuszczalnego. Druga: 86 cm to nie idea\u0142 dla konkretnego psa, tylko sformu\u0142owany we wzorcu cel hodowlany, minimalny \u015bredni<\/em> wzrost u ps\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Ma\u015b\u0107 jest tym punktem, w kt\u00f3rym wzorce si\u0119 rozchodz\u0105 i w kt\u00f3rym teksty o rasie myl\u0105 si\u0119 najcz\u0119\u015bciej. FCI uznaje siedem ma\u015bci: szar\u0105, pr\u0119gowan\u0105, czerwon\u0105, czarn\u0105, czysto bia\u0142\u0105, p\u0142ow\u0105 i pszeniczn\u0105. Brytyjski Kennel Club wymienia te same i dodaje \u00f3sm\u0105 \u2014 stalowoszar\u0105 \u2014 zaznaczaj\u0105c, \u017ce jakikolwiek inny kolor lub po\u0142\u0105czenie s\u0105 nie do przyj\u0119cia. Bia\u0142e znaczenia wed\u0142ug FCI dopuszcza si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na przedpiersiu, na palcach (nie na ca\u0142ej \u0142apie) i na ko\u0144cu ogona.<\/p>\n\n\n\n

Rozchodz\u0105 si\u0119 te\u017c minima. American Kennel Club wymaga od ps\u00f3w co najmniej 32 cali (oko\u0142o 81 cm) i 120 funt\u00f3w masy (oko\u0142o 54,4 kg), a od suk 30 cali (oko\u0142o 76 cm) i 105 funt\u00f3w (oko\u0142o 47,6 kg) \u2014 stawia wi\u0119c poprzeczk\u0119 dla suk wy\u017cej ni\u017c FCI i wzorzec brytyjski. Zdanie wilczarz mierzy od 71 cm jest zatem poprawne tylko z przypisem, wed\u0142ug kt\u00f3rego wzorca.<\/p>\n\n\n\n

Osobny punkt obowi\u0105zuj\u0105cej redakcji<\/strong> zas\u0142uguje na uwag\u0119 tych, kt\u00f3rzy wybieraj\u0105 szczeni\u0119. Wzorzec m\u00f3wi wprost: mniejszy i l\u017cejszy typ r\u00f3wnoleg\u0142y, tak zwany sportowy, nie jest przyjmowany i nie odpowiada wzorcowi rasy. W\u015br\u00f3d wad wymieniono osobno zbyt w\u0105sk\u0105 lub zbyt szerok\u0105 klatk\u0119 piersiow\u0105, s\u0142aby zad i og\u00f3lny brak mi\u0119\u015bni, kr\u00f3tki tu\u0142\u00f3w, wykr\u0119cone \u0142apy, du\u017ce uszy przylegaj\u0105ce do kufy, a tak\u017ce nos lub wargi w jakiejkolwiek barwie innej ni\u017c czarna. Dyskwalifikuje si\u0119 psy agresywne lub nadmiernie l\u0119kliwe.<\/p>\n\n\n\n

Charakter: formu\u0142a zapisana w samym wzorcu<\/h2>\n\n\n\n
\"Wilczarz<\/figure>\n\n\n\n

Zwrot baranek w domu, lew na polowaniu<\/em> podaje si\u0119 zwykle jako stare irlandzkie przys\u0142owie. W rzeczywisto\u015bci stoi on w samym tek\u015bcie wzorca FCI, w rozdziale o zachowaniu i temperamencie, obok sformu\u0142owania: \u0142agodny, dobry, oddany pies go\u0144czy o przyjaznym stosunku do ludzi i innych ps\u00f3w, wierny towarzysz. To rzadki przypadek, gdy charakter rasy ustala nie przekaz hodowc\u00f3w, lecz dokument normatywny \u2014 i gdy pokrywa si\u0119 on z tym, co widz\u0105 w\u0142a\u015bciciele.<\/p>\n\n\n\n