{"id":18628,"date":"2014-10-11T00:00:00","date_gmt":"2014-10-10T21:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/tvaryny.com\/?p=18628"},"modified":"2026-09-01T17:57:22","modified_gmt":"2026-09-01T14:57:22","slug":"clumber-spaniel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tvaryny.com\/pl\/breed-clumber-spaniel","title":{"rendered":"Clumber Spaniel"},"content":{"rendered":"\n

Clumber spaniel<\/strong> (Clumber Spaniel)<\/strong> \u2014 najci\u0119\u017cszy i najwolniejszy z angielskich spanieli: d\u0142ugi, niski, bia\u0142y pies o masywnej g\u0142owie i zaskakuj\u0105co cichym sposobie bycia. Pracuje bezg\u0142o\u015bnie, we w\u0142asnym, wywa\u017conym tempie, a w domu zamienia si\u0119 w spokojnego, pe\u0142nego godno\u015bci towarzysza, g\u0142\u0119boko przywi\u0105zanego do rodziny. To tak\u017ce jedna z niewielu ras, kt\u00f3rych rzadko\u015b\u0107 ma nie retoryczn\u0105, lecz oficjaln\u0105 definicj\u0119 i dok\u0142adn\u0105 liczb\u0119<\/strong>: brytyjski Kennel Club zalicza clumbera do wra\u017cliwych ras rodzimych. Dowiedz si\u0119 wi\u0119cej na Tvaryny<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

\"Clumber<\/figure>\n\n\n\n

Wzorzec FCI opisuje clumbera s\u0142owami \u00abstoical, great-hearted, highly intelligent\u00bb \u2014 niewzruszony, wielkoduszny, wybitnie inteligentny \u2014 i dodaje okre\u015blenie, kt\u00f3rego nie ma w opisach innych spanieli: a silent worker with an excellent nose<\/em>, \u00abmilcz\u0105cy pracownik o doskona\u0142ym w\u0119chu\u00bb. To w\u0142a\u015bnie milczenie, a nie szybko\u015b\u0107, by\u0142o w tej rasie historycznie najbardziej po\u017c\u0105dane. Ten sam dokument wprost ostrzega, \u017ce rasa sta\u0142a si\u0119 ci\u0119\u017csza i \u017ce mi\u0142o\u015bnicy powinni pilnowa\u0107, by masa nie obr\u00f3ci\u0142a si\u0119 w s\u0142abo\u015b\u0107 tylnych ko\u0144czyn.<\/p>\n\n\n\n

Historia i pochodzenie: co jest udokumentowane, a co tylko opowie\u015bci\u0105<\/h2>\n\n\n\n

Jedno nie budzi w\u0105tpliwo\u015bci: nazwa pochodzi od posiad\u0142o\u015bci Clumber Park<\/strong> w Nottinghamshire, siedziby ksi\u0105\u017c\u0105t Newcastle. Ca\u0142a reszta to terytorium opowie\u015bci \u2014 i w\u0142a\u015bnie tutaj strony o rasie najcz\u0119\u015bciej rozmijaj\u0105 si\u0119 ze \u017ar\u00f3d\u0142ami.<\/p>\n\n\n\n

Najpopularniejsza wersja brzmi tak: francuski ksi\u0105\u017c\u0119 de Noailles, ratuj\u0105c swoj\u0105 psiarni\u0119 przed rewolucj\u0105 francusk\u0105, wys\u0142a\u0142 najlepsze psy do Anglii. Powtarzaj\u0105 j\u0105 dziesi\u0105tki wydawnictw \u2014 a ostatnio nawet wst\u0119p do recenzowanego artyku\u0142u genetycznego. K\u0142opot w tym, \u017ce najwcze\u015bniejsze \u017ar\u00f3d\u0142o drukowane m\u00f3wi co\u015b innego<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

W ksi\u0105\u017cce Williama Barkera Daniela Supplement to the Rural Sports<\/em> (Londyn, 1813), na s. 684, czytamy, \u017ce spaniele podarowano jednemu z przodk\u00f3w ksi\u0119cia wtedy, gdy przebywa\u0142 on we Francji<\/strong> (when in France<\/em>), a podarowa\u0142 je ksi\u0105\u017c\u0119 de Noailles. Kierunek ruchu jest wi\u0119c odwrotny ni\u017c w obiegowej opowie\u015bci: nie wywo\u017cono psiarni do Anglii, lecz angielski arystokrata dosta\u0142 psy, b\u0119d\u0105c we Francji. W tym zdaniu nie ma ani rewolucji, ani \u017cadnej daty. P\u00f3\u017aniejsi autorzy XIX wieku powo\u0142uj\u0105 si\u0119 w\u0142a\u015bnie na Daniela: Vero Shaw (1881) robi to wprost, a Rawdon Lee (1893) datuje epizod na \u00abprobably about the middle of the eighteenth century\u00bb \u2014 po\u0142ow\u0119 XVIII stulecia, a wi\u0119c przed<\/em> rewolucj\u0105 \u2014 i dodaje, \u017ce \u015blad\u00f3w clumber\u00f3w w samej Francji odnale\u017a\u0107 nie zdo\u0142a\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Najciekawsze jest to, \u017ce najbardziej sceptyczny wobec tej historii nie jest postronny krytyk, lecz brytyjski klub rasy<\/strong>. W swoim szkicu historycznym klub nazywa opowie\u015b\u0107 o ucieczce przed rewolucj\u0105 \u00abwonderful (but fanciful) story\u00bb \u2014 pi\u0119kn\u0105, ale zmy\u015blon\u0105 \u2014 i dodaje twierdzenie sprawdzalne: \u00abThere is no mention in either of the Dukes’ papers to any gift or sale being made\u00bb<\/em>, czyli w papierach obu ksi\u0105\u017c\u0105t nie ma wzmianki ani o darowi\u017anie, ani o sprzeda\u017cy. Wed\u0142ug klubu pewne jest tylko tyle, \u017ce mniej wi\u0119cej w 1760 roku<\/strong> do Clumber Park sprowadzano psy z kontynentu, przy czym Francja nie jest wymieniana osobno.<\/p>\n\n\n\n

Chronologia dodaje jeszcze jeden argument. Najcz\u0119\u015bciej przywo\u0142ywany dow\u00f3d wizualny to obraz Francisa Wheatleya The Return from Shooting<\/em>, datowany na 1788 rok<\/strong>, a wi\u0119c namalowany przed<\/em> wybuchem rewolucji francuskiej. Klub rasy zaznacza przy tym, \u017ce przedstawione na nim trzy spaniele opisywano jako \u00abSpringers or Cock-flushers\u00bb, a nie jako clumbery \u2014 obraz \u015bwiadczy wi\u0119c raczej o dawnej obecno\u015bci ci\u0119\u017ckich spanieli w tych posiad\u0142o\u015bciach ni\u017c o konkretnej rasie.<\/p>\n\n\n\n

Sam wzorzec FCI formu\u0142uje pochodzenie podkre\u015blenie ostro\u017cnie: clumbery, jak si\u0119 m\u00f3wi<\/em> (are said to<\/em>), trafi\u0142y najpierw z Francji ponad dwie\u015bcie lat temu, a do Brytanii przywi\u00f3z\u0142 je ksi\u0105\u017c\u0119 Newcastle, kt\u00f3ry hodowa\u0142 je w Clumber Park. Rejestr podaje to zatem jako przekaz, a nie jako fakt ustalony \u2014 i jest to najuczciwsza z dost\u0119pnych formu\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Co do kr\u00f3lewskich sympatii \u2014 clumbery wi\u0105\u017ce si\u0119 z ksi\u0119ciem Albertem i Edwardem VII. Twierdzenia te zgodnie powtarzaj\u0105 i klub, i rejestry, ale ka\u017cde z nich podawane jest bez odes\u0142ania do \u017ar\u00f3d\u0142a archiwalnego<\/strong>. Dlatego na miejscu jest tu ostro\u017cno\u015b\u0107: to trwa\u0142a tradycja opisu rasy, a nie udokumentowany epizod.<\/p>\n\n\n\n

Wzorzec rasy: dwa rejestry \u2014 dwa r\u00f3\u017cne zestawy liczb<\/h2>\n\n\n\n
\"Portret<\/figure>\n\n\n\n

To najwa\u017cniejsze miejsce tej strony, bo w\u0142a\u015bnie st\u0105d do poradnik\u00f3w trafiaj\u0105 bezsensowne \u00abzlepione\u00bb zakresy. Rzecz w tym, \u017ce FCI i AKC opisuj\u0105 clumbera inaczej \u2014 i to nie tylko w liczbach, ale w samym zestawie mierzonych cech<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Wzorzec FCI nr 109<\/strong> (grupa 8, sekcja 2 \u2014 spaniele; obowi\u0105zuj\u0105ca redakcja z 13.10.2010) podaje wy\u0142\u0105cznie mas\u0119 cia\u0142a i w og\u00f3le nie podaje wzrostu<\/strong>. Waga idealna: psy 29,5\u201334 kg, suki 25\u201329,5 kg<\/strong>. Brytyjski Kennel Club, kt\u00f3rego wzorzec le\u017cy u podstaw dokumentu FCI, podaje t\u0119 sam\u0105 wag\u0119 wraz z odpowiednikiem w miarach imperialnych i r\u00f3wnie\u017c nie podaje wzrostu<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Ameryka\u0144ski AKC<\/strong> przeciwnie: okre\u015bla i wzrost, i wag\u0119 \u2014 a jego g\u00f3rna granica masy jest zauwa\u017calnie wy\u017csza: psy 70\u201385 funt\u00f3w, suki 55\u201370 funt\u00f3w; wzrost idealny ps\u00f3w 18\u201320 cali, suk 17\u201319 cali.<\/p>\n\n\n\n

Miara<\/th>FCI nr 109 \/ Kennel Club<\/th>AKC<\/th><\/tr><\/thead>
Waga, psy<\/td>29,5\u201334 kg<\/td>70\u201385 funt\u00f3w (ok. 32\u201339 kg)<\/td><\/tr>
Waga, suki<\/td>25\u201329,5 kg<\/td>55\u201370 funt\u00f3w (ok. 25\u201332 kg)<\/td><\/tr>
Wzrost w k\u0142\u0119bie, psy<\/td>nie okre\u015blono<\/td>18\u201320 cali (ok. 46\u201351 cm)<\/td><\/tr>
Wzrost w k\u0142\u0119bie, suki<\/td>nie okre\u015blono<\/td>17\u201319 cali (ok. 43\u201348 cm)<\/td><\/tr><\/tbody><\/table>
Przeliczenie na jednostki metryczne jest nasze; rejestry publikuj\u0105 dok\u0142adnie te jednostki, kt\u00f3re podano w kolumnach.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Praktyczny wniosek dla czytelnika jest prosty. Zakresy w rodzaju \u00ab25\u201339 kg\u00bb albo \u00ab43\u201351 cm\u00bb nie nale\u017c\u0105 do \u017cadnego wzorca<\/strong>: powstaj\u0105 wtedy, gdy doln\u0105 granic\u0119 bierze si\u0119 z wiersza o sukach jednego rejestru, a g\u00f3rn\u0105 z wiersza o psach drugiego. Wzrost i waga psa oraz suki r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 u clumbera wyra\u017anie, a sprowadzanie ich do jednej liczby jest po prostu nieprawid\u0142owe.<\/p>\n\n\n\n

Osobno warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce sam wzorzec FCI odnotowuje zmian\u0119 historyczn\u0105: rasa sta\u0142a si\u0119 ci\u0119\u017csza mniej wi\u0119cej od lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX wieku i cho\u0107 g\u00f3rn\u0105 granic\u0119 dla ps\u00f3w ustalono na 34 kg, pojedyncze osobniki j\u0105 przekraczaj\u0105. Rozbie\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy liczbami brytyjskimi i ameryka\u0144skimi nie jest wi\u0119c b\u0142\u0119dem jednego z rejestr\u00f3w, lecz odbiciem rzeczywistego dryfu typu.<\/p>\n\n\n\n

Co do umaszczenia wzorzec ma wyra\u017an\u0105 hierarchi\u0119, kt\u00f3r\u0105 cz\u0119sto si\u0119 upraszcza: preferowane jest jednolicie bia\u0142e cia\u0142o z cytrynowymi znaczeniami<\/strong>, a znaczenia pomara\u0144czowe s\u0105 dopuszczalne<\/em>. Cytrynowy jest zatem wariantem preferowanym, a nie r\u00f3wnorz\u0119dn\u0105 alternatyw\u0105. Dopuszcza si\u0119 niewielkie znaczenia na g\u0142owie i c\u0119tkowany pysk. Kennel Club wymienia jako wzorcowe po\u0142\u0105czenia \u00abcytrynowy z bia\u0142ym\u00bb, \u00abpomara\u0144czowy z bia\u0142ym\u00bb oraz ich odwrotno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Wygl\u0105d og\u00f3lny<\/strong><\/td>Zr\u00f3wnowa\u017cony, o mocnym ko\u015b\u0107cu, aktywny, o zamy\u015blonym wyrazie; og\u00f3lne wra\u017cenie to si\u0142a.<\/td><\/tr>
G\u0142owa<\/strong><\/td>Du\u017ca, kwadratowa, \u015bredniej d\u0142ugo\u015bci, bez przesady.<\/td><\/tr>
Uszy<\/strong><\/td>Du\u017ce, w kszta\u0142cie li\u015bcia winoro\u015bli, zwisaj\u0105 do przodu.<\/td><\/tr>
Tu\u0142\u00f3w<\/strong><\/td>D\u0142ugi, ci\u0119\u017cki, nisko osadzony; tylne ko\u0144czyny bardzo mocne.<\/td><\/tr>
Sier\u015b\u0107<\/strong><\/td>Obfita, \u015bci\u015ble przylegaj\u0105ca, jedwabista i prosta; na \u0142apach i piersi dobre pi\u00f3ra.<\/td><\/tr>
Ruch<\/strong><\/td>Prostoliniowy z przodu i z ty\u0142u, ze swobodnym wykrokiem.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table>
Za tekstem wzorca FCI nr 109.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Z wygl\u0105du clumber jest wyra\u017anie masywniejszy i ni\u017cszy od l\u017cejszego field spaniela<\/a> i to w\u0142a\u015bnie ta para ras najcz\u0119\u015bciej myli si\u0119 w poradnikach \u2014 razem ze spanielem sussex.<\/p>\n\n\n\n

Charakter i temperament: spok\u00f3j, kt\u00f3rego nie nale\u017cy myli\u0107 z lenistwem<\/h2>\n\n\n\n

Wzorzec opisuje temperament clumbera konsekwentnie: zr\u00f3wnowa\u017cony, godny zaufania, dobrotliwy i pe\u0142en godno\u015bci, \u00abbardziej pow\u015bci\u0105gliwy ni\u017c inne spaniele\u00bb (more aloof than other Spaniels<\/em>), bez najmniejszej sk\u0142onno\u015bci do agresji. To rzadki przypadek, gdy oficjalny dokument utrwala dok\u0142adnie t\u0119 cech\u0119, kt\u00f3r\u0105 wskazuj\u0105 w\u0142a\u015bciciele: rezerw\u0119 wobec obcych \u2014 bez nieufno\u015bci i bez nerwowo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

W domu jest to naprawd\u0119 bardzo cichy pies. Clumber du\u017co \u015bpi, cz\u0119sto chrapie, nie biega bez celu i prawie nie szczeka bez powodu. Dlatego bywa opisywany jako \u00abkanapowiec\u00bb, co jest nie\u015bcis\u0142e: w terenie w\u0142\u0105cza si\u0119 inny tryb \u2014 skupiony, wytrwa\u0142y, metodyczny. W przeciwie\u0144stwie do bardziej energicznego welsh springer spaniela<\/a> clumber pracuje wolniej, ale niezwykle dok\u0142adnie przeczesuje g\u0119ste zaro\u015bla.<\/p>\n\n\n\n

Z dzie\u0107mi clumbery s\u0105 zwykle cierpliwe i \u0142agodne, z innymi psami i kotami uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 dobrze, zw\u0142aszcza je\u015bli dorasta\u0142y razem. Cech str\u00f3\u017cuj\u0105cych rasa praktycznie nie ma: jest do tej roli zbyt przyjazna, cho\u0107 rozmiary i niski g\u0142os mog\u0105 zadzia\u0142a\u0107 odstraszaj\u0105co.<\/p>\n\n\n\n

Wa\u017cn\u0105 cech\u0105 codzienn\u0105 jest nawyk noszenia czego\u015b w pysku<\/strong>. Clumbery podnosz\u0105 zabawki, patyki i kapcie, a potem \u00abobdarowuj\u0105\u00bb nimi domownik\u00f3w i go\u015bci. To nie jest problem behawioralny, lecz rasowa maniera, z kt\u00f3r\u0105 \u0142atwiej si\u0119 pogodzi\u0107, ni\u017c z ni\u0105 walczy\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Plusy i minusy rasy clumber spaniel<\/h2>\n\n\n\n

Zestawienie mocnych i s\u0142abych stron znajdziesz w karcie na g\u00f3rze strony; tutaj warto powiedzie\u0107, jak te punkty sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w jedn\u0105 decyzj\u0119. Clumber jest \u0142atwy w codziennym wsp\u00f3\u0142\u017cyciu i trudny w utrzymaniu w formie \u2014 a obie te rzeczy wynikaj\u0105 z tego samego: z jego budowy i temperamentu. Pies, kt\u00f3ry sam z siebie nie domaga si\u0119 ruchu, nie przypomni w\u0142a\u015bcicielowi o spacerze, a rasa z udokumentowanymi problemami staw\u00f3w i kr\u0119gos\u0142upa najgorzej znosi w\u0142a\u015bnie nadwag\u0119, kt\u00f3ra przy takim charakterze narasta niepostrze\u017cenie.<\/p>\n\n\n\n

Druga strona tego samego rachunku to nak\u0142ad pracy, a nie temperament. Sier\u015b\u0107, \u015blina, uszy i oczy wymagaj\u0105 rutyny, kt\u00f3rej nie da si\u0119 od\u0142o\u017cy\u0107 na weekend, a wyb\u00f3r szczeni\u0119cia jest w tej rasie trudniejszy ni\u017c w populacjach licznych: hodowc\u00f3w jest ma\u0142o, mioty rzadkie, a r\u00f3\u017cnic\u0119 robi nie sam fakt przebadania rodzic\u00f3w, lecz konkretne wyniki tych bada\u0144. Dla rodziny, kt\u00f3ra chce spokojnego psa i jest gotowa na t\u0119 rutyn\u0119, clumber bywa wyborem bardzo trafnym. Dla kogo\u015b, kto szuka towarzysza do biegania, do sport\u00f3w psich albo do roli str\u00f3\u017ca \u2014 zdecydowanie nie jest.<\/p>\n\n\n\n

Piel\u0119gnacja i grooming: uszy, oczy i waga pod codzienn\u0105 kontrol\u0105<\/h2>\n\n\n\n
\"Clumber<\/figure>\n\n\n\n

Priorytet\u00f3w piel\u0119gnacji clumbera nie trzeba zgadywa\u0107: brytyjski Kennel Club wprost wylicza, na co s\u0119dziowie na wystawach maj\u0105 zwraca\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 w\u0142a\u015bnie w tej rasie. Ras\u0119 zaliczono do drugiej kategorii Breed Watch<\/strong> \u2014 to \u00abrasy z widocznymi problemami zdrowotnymi powi\u0105zanymi z przesad\u0105 w budowie, kt\u00f3re wymagaj\u0105 bli\u017cszej uwagi i monitorowania\u00bb.<\/p>\n\n\n\n

Lista punkt\u00f3w uwagi dla clumbera sk\u0142ada si\u0119 z czterech pozycji, a ka\u017cda z nich jest w praktyce codzienn\u0105 list\u0105 kontroln\u0105 w\u0142a\u015bciciela:<\/p>\n\n\n\n