Emaoc’h o paouez degas ur bolotennig vlev laouen d’ar gêr. Rousignal a ra, c’hoari a ra, hag ur gwir ael eo war a seblant. Met a-benn un nebeud mizioù e c’hellfe an ael-se c’hwezhañ war ur c’houviad a-daol-trumm, dantañ ho torn e-pad ur c’hoari, pe kregiñ da guzhat dindan ar gwele pa vez an disterañ trouz. Daoust ha kemmet eo e demz-spered da vat? Tamm ebet. Manket hoc’h eus ar prantad pouezusañ e buhez ho loen-ti – ar „prenestr sokialaat“. Dre chañs, war hor porched tvaryny.com hon eus prientet ur sturlevr pizh evidoc’h, evit sevel ur c’hazh laouen ha leun a fiziañs ennañ, hep tamm dagererezh ebet.
Petra eo ar „prenestr a droioù-mat“ e buhez ur c’hazhig
E psikologiezh al loened ez eo ur prantad kritikel etre 2 ha 16 sizhun. Empenit eo empenn ho kazhig evel ur gantenn-galet c’houllo. D’ar mare-se dres e vez furmadet hag e vez enrollet an arventennoù diazez: „piv zo mignon, piv zo estren“, „petra zo diogel ha petra n’eo ket“, „penaos ober e-tal ar strak“. Goude 4-5 miz eo leun ar gantenn-mañ pe dost. Posupl eo addeskiñ un aneval gour, met dek gwech diaesoc’h eo eget kelenn ur c’hazhig adalek an deroù.
Ma tiwallit ar c’hazhig diouzh ar bed a-bezh e-pad ar prantad-se (hep lezel anezhañ da vont tost ouzh tud all, loened all, sonioù nevez), e vo savet un dazeilad-difenn gant e spered: kement tra dianav = dañjer. Alese e teu ar c’hizhier tagus a lamm war ho treid pe a gemer aon rak o skeud o-unan.
Sokialaat n’eo ket hepken lakaat anezhañ da gejañ ouzh kizhier all. Gouestlañ a ra an aneval da zegemer e peoc’h ne vern pe gemm en e endro: adalek trouz ar sunerez betek ur weladenn d’ar milvezeg.
Pazenn 1: Sokialaat ouzh an dud (2-7 sizhun)
D’an oad-se e tesk ar c’hazhig kaout fiziañs en dud. Ma ne zevez ket a-walc’h a zarempredoù korfel ha muiel, e c’hellfe dont da vezañ gouez pe dagus ouzh an daouarn. Setu ar pezh a ali ar felinologourien gourdonet.
Reolenn an „Tri den disheñvel bemdez“
Pedit mignoned ha kerent a bep seurt reizh, oad, pe zoken gant livioù blev disheñvel. Ra vo roet ur madig d’ar c’hazhig gant pep kouviad nevez, pe ra c’hoario gantañ gant ur bluenn war ur vazhig. POUEZUS: ne zle ket ar gouviidi pakañ ar c’hazhig trumm pe huchal a-vouezh-youd. Darempredoù sioul ha mat hepken.
- Bugale dindan 10 vloaz: deskit dezho chom hep sachañ war al lost ha chom hep huchal „kazhig!“ a-bouez-penn.
- Paotred o mouezh boud: anezho o deus aon ar c’hizhier an aliesañ. Ra gomzint en ur mod dous ha sioul.
- Tud gant togoù, disglavierioù pe lunedoù: aon o devez al loened rak kemmoù an dremm. Lezit ar c’hazhig da c’hwesha pep tra iskis.
A-hend-all, ma soñjit kas ho kazh d’ar maez pe beajiñ alies, deskit dezhañ degemer traoù nevez buan. Ar memes pennaenn eo evit boazañ ul loen ouzh traoù liesseurt, evel penaos boazañ ur c’hi ouzh ur vouzell gant hentennoù mat – seul vuioc’h a skiant-prenañ en deus pa vez bihan, seul siouloc’h e vo al loen gour.
Pazenn 2: Kejañ ouzh loened all (8-12 sizhun)
D’ar mare-se dres e vez furmadet ar bersonelezh-spesad. Kregiñ a ra ar c’hazhig da gompren: „ur c’hazh on, hag hemañ zo ur c’hi (pe ur c’hazh all)“. Ma tremenit e-bioù d’ar bazenn-se, e c’hellfec’h kaout ul loen hag en deus un aon spontus rak forzh pe lost o finval pe rak un harzhadenn a-dreñv an nor.
| Doare loen | Hentenn evit kejañ | Fazioù boutin |
|---|---|---|
| Kazh gour (ho hini) | Eskemm palennoù (c’hwezhioù) 3-5 deiz a-raok ar c’hejadenn weledel | Klask „ober mignoned“ diouzhtu, hep azasaat ouzh ar c’hwezh |
| Ki | Kejadenn gentañ a-dreñv ur gael vired, dre ret gant ar c’hi stag ouzh ur roll | Lezel anezho o-unan en deizioù kentañ |
| Krignerien/evned | Mirout anezho prennet er gaoued, ar c’hazhig a rank gwelet met hep gallout touchañ | Krediñ e „n’eo ket dañjerus dre m’eo bihan“ |
Soñjit en istor ar „c’hazh-erc’h“. Ur wech e oa bet degaset din ur c’hazh Bengal a nac’he dont er-maez eus ar gambr p’en doa klevet ur c’hi o harzhal er straed. 3 bloaz e oa al loen, met pa oa bihan n’en doa gwelet ki ebet biskoazh. Miliadoù a zegouezhioù evel-se a zo. A-wechoù e c’hellont zoken bezañ spontet gant loened n’anavezont ket, ha mat eo gouzout petra ober m’en em gavit dirak un aneval ekzotek, rak liesseurt eo ar bed.
Pazenn 3: Trouzioù an ti ha degouezhioù strakus (9-16 sizhun)
Abeg pennañ an emzalc’hioù tagus gant ar c’hizhier gour eo ar sonfobiezh (aon spontus rak ar sunerez, ar meskerez, zilereg an nor). Dre chañs e c’heller boazañ ar c’hazhig d’an dra-se en ur mod aes – gant an hentenn „liammañ ouzh ar voued“.
- Sunerez: da gentañ, lakait ar sunerez lazhet er gambr ma tebr ar c’hazhig. Daou zevezh war-lerc’h, enaouit anezhañ e-pad 10 eilenn pa vez o tebriñ. Kreskit an amzer tamm-ha-tamm.
- Sec’herez-blev pe mekanik-kannañ: ar memes mod-ober. Krogit gant an tizh izelañ da 5 metr pellder.
- Skeiñ war an nor pe seniñ: goulennit ouzh ur mignon seniñ a-ratozh, ha d’ar mare-se roit d’ho kazhig ar bastetezenn blasañ eus an duellenn.
Ar c’houlz-amzer yen a zegas un amprouenn ouzhpenn – an danvezioù kimiek er straedoù hag ar riñv. Daoust ma ya ar c’hazhig d’e doullez, m’emaoc’h o teskiñ dezhañ pourmen gant ur roll, diwallit e bavioù. Kement-se a saveteo ho nervennoù ha yec’hed ar c’hazhig.
Bannieloù ruz: pegoulz mont da welet ur zoopsikologour
Zoken ur sokialaat peurvat ne ro ket ur disoc’h a 100% atav, dreist-holl m’en deus gouzañvet ar c’hazhig ur gwallzarvoud. Setu aze sinoù a ziskouez ne zeu ket a-benn ho strivoù evit sokialaat al loen hoc’h-unan:
- Krenañ pe troazhañ pa zeu un dra nevez war wel (zoken ur c’hoariell).
- Emzalc’h tagus („kein ront war bavioù reut“, lost savet evel ur gorzenn) hep abeg anat.
- Nac’hañ debriñ e-pad ouzhpenn 12 eurvezh goude ur strak.
- Emdagerezh (kregiñ a ra ar c’hazhig en e lost pe en e bavioù betek gwadañ).
Arabat gortoz ken na „dremenfe e-unan“. Pareet e vez ar c’hleñvedoù spered gant ar c’hizhier a-drugarez d’ur vezekniezh-emzalc’h hag a-wechoù d’an enep-diwaskerien, met seul abretoc’h e krogit, seul vuioc’h a chañsoù ho po da gaout ur vuhez reizh hep kaouedoù ha louzeier-sioulaat.
Diverradenn verr: ho roll-gwiriañ bemdez
Sokialaat ur c’hazhig n’eo ket un ober harozel, met ul labour pemdeziek eo. Kemerrit 15 munutenn bemdez evit an embregadennoù-se, hag a-benn c’hwec’h miz e viot lorc’h ennoc’h gant ur c’hazh na dec’ho ket dindan ar gibell p’en do klevet zilereg an nor.
- Sizhun 3-4: kemerit ar c’hazhig en ho tivrec’h 10 gwech bemdez (zoken ma klask tec’hout – dalc’hit anezhañ 5 eilenn, da c’houde lezit anezhañ da vont ha roit ur madig dezhañ).
- Sizhun 5-6: diskouezit 5 gorread disheñvel dezhañ (pallenn, lammell, geot, pallenn-wele, leurenn-velezour).
- Sizhun 7-8: lakait un enrolladenn eus ur c’hurun pe fed-artifis d’an izelañ p’emañ o tebriñ.
- Sizhun 9-10: pedit daou vignon gant barvioù/togoù – lezit anezho da reiñ boued d’ar c’hazhig.
Ar benveg gwellañ evit sokialaat eo ho sioulder-c’hwi. Lenn a ra ar c’hizhier hoc’h emofioù dre ar feromonoù. Ma vezit tennet o welet ur c’hi, e soñjo ar c’hazhig: „ret eo kaout aon!“. Analit don ha mouchc’hoarzhatait – peglus eo.
Dalc’hit soñj: ne vez ket ganet ur c’hazh tagus evel-se. Dont a ra da vezañ tagus dre ziouiziegezh, aon ar perc’henn, hag abalamour d’ar „prenestr a droioù-mat“ manket. Met gouzout a rit petra ober bremañ. Evel-se en deus ho loen-ti an holl chañsoù da greskiñ laouen ha leun a fiziañs. Ra vo savet ho tarempred war ar fiziañs, ha n’eo ket war ar c’hoant da zantañ ar milvezeg.