Can de Palleiro

Korzenie tej rasy sięgają głębokiej starożytności. Can de Palleiro to mało znana, ale w rzeczywistości prastara rasa, która towarzyszyła plemionom celtyckim podczas ich ekspansji na Półwysep Iberyjski. Są potomkami psów indoeuropejskich, co daje im wspólne pochodzenie z takimi rasami jak owczarek belgijski, holenderski, niemiecki czy pikardyjski. Przez kilka wieków strzegły stad bydła i gospodarstw w surowych warunkach Galicji.

Niewymagające, inteligentne i posłuszne – te psy długo były niezastąpionymi pomocnikami rolników. Jednak wraz z rozwojem industrializacji i modą na rasy zagraniczne w XX wieku, ich populacja zaczęła gwałtownie spadać. Can de Palleiro w niekontrolowany sposób krzyżowały się z innymi psami, zasilając pule genowe innych ras i znalazły się na skraju całkowitego wyginięcia.

Sytuacja stała się krytyczna w latach 90. W celu odtworzenia populacji władze Hiszpanii, a konkretnie rząd Galicji (Xunta de Galicia), ogłosiły szeroko zakrojone poszukiwania czystej krwi psów „słomianych”. W 1999 roku, gdy ruszył oficjalny program odnowy, doliczono się zaledwie dwóch tuzinów typowych przedstawicieli, którzy zachowali fenotyp i cechy użytkowe. Dziewięć lat żmudnej pracy hodowlanej, testów genetycznych i selekcji pozwoliło zwiększyć ich liczbę ośmiokrotnie.

Celowa hodowla Can de Palleiro trwa do dziś pod egidą klubu „Club da Raza Can de Palleiro”. Dzięki temu „galicyjskie psy ze stodoły” znów służą jako pasterze, stróże, a dzięki swojemu wyjątkowemu węchowi i inteligencji – jako psy ratownicze w służbach ratunkowych.

W wyglądzie tych psów przeciętny obserwator może dostrzec podobieństwo do owczarków niemieckich, jednak Can de Palleiro ma bardziej „dziki”, wilczy wygląd i mniej kanciaste kształty. Są to psy w typie mezomorficznym, silne, o wydłużonym tułowiu, muskularnej szyi i głębokiej klatce piersiowej, co zapewnia dużą objętość płuc niezbędną do wytrzymałego biegu.

Głowa i kufa

Głowa Can de Palleiro ma kształt piramidalny i jest proporcjonalna do ciała. Czaszka jest płaska i szeroka. Kufa zwęża się ku nosowi, ale nie jest spiczasta jak u szpiców. Przejście od czoła do kufy (stop) jest łagodne, niezbyt wyraźne. Wargi są ścisłe, nieobwisłe, zawsze pigmentowane na czarno, podobnie jak trufla nosa. Spojrzenie to jedna z wizytówek rasy: jest żywe, zainteresowane i bardzo wyraziste. Oczy średniej wielkości, w kształcie migdałów, o barwie od ciemnobrązowej do miodowej (bursztynowej), w zależności od umaszczenia.

Duże uszy stoją wysoko, mają trójkątny kształt i szeroką podstawę. Są bardzo ruchliwe, co pozwala psu wyłapywać najdrobniejsze dźwięki. W stanie spoczynku uszy mogą być lekko rozchylone na boki.

Tułów i ogon

Grzbiet jest prosty i umięśniony, lędźwie szerokie. Owłosiony ogon noszony jest wysoko, zwłaszcza w ruchu lub podekscytowaniu, ale nigdy nie kładzie się na grzbiecie i nie zakręca w pierścień. W spoczynku ogon opuszczony jest w dół i sięga stawów skokowych. Cechą charakterystyczną jest gęsta sierść na ogonie, przypominająca lisią kitę.

Kończyny są proste, silne, z dobrze zaznaczonymi kątami stawów, co zapewnia swobodny i posuwisty ruch. Łapy owalne („kocie”), z mocnymi opuszkami, pozwalają psu poruszać się po trudnym, kamienistym terenie Galicji bez kontuzji.

Szata i umaszczenie

Gęsta i szorstka sierść Can de Palleiro to ich naturalna ochrona przed deszczami i wiatrami Atlantyku. Podszerstek jest gęsty, szczególnie w okresie zimowym. Umaszczenie jest zazwyczaj jednolite. Wzorzec rasy wyróżnia kilka podstawowych typów:

• Piaskowy (Capa areia): najczęstszy, waha się od jasnego kremowego do nasyconego rudego.
• Czarny (Capa negra): głęboka czerń, czasem z niewielkimi białymi znaczeniami na piersi lub łapach.
• Wilczasty (Capa lobeira): umaszczenie strefowe, gdzie włos ma naprzemienne jasne i ciemne strefy, co upodabnia psa do wilka.
• Czekoladowy: spotykany rzadziej.

Jeśli interesują Cię inne rzadkie rasy o unikalnym umaszczeniu i historii, polecamy zapoznać się z artykułami o Can Guicho (Quisquelo), który również pochodzi z tego regionu, lub o małym, ale odważnym Kai Leo.

Czworonożny Galisyjczyk jest z natury bystry i spostrzegawczy. Jego psychika kształtowała się przez wieki selekcji, w której ceniono zdolność do samodzielnego podejmowania decyzji. Cechy typowe dla „zestawu pasterskiego”: odwaga, samodzielność i wierność służbie, połączyły się w nim z niezwykłym posłuszeństwem. W przeciwieństwie do niektórych innych ras, które wymagają stałej kontroli, Can de Palleiro potrafi zrozumieć zadanie i wykonać je, nawet jeśli właściciela nie ma w pobliżu.

Słowo pana dla takiego psa to prawo. W kręgu rodziny surowy strażnik stada staje się dobry i łagodny, okazując czułość tylko bliskim. Świetnie wyczuwają nastrój właściciela i potrafią być nienarzucającymi się towarzyszami, kiedy jest to potrzebne. To czyni je idealnymi psami rodzinnymi dla osób mieszkających w domu z ogrodem.

Z kolei osoby postronne ten „słomiany pies” traktuje z podejrzeniem. Nie jest to histeryczna agresja, lecz chłodna czujność. Może wykazać aktywną reakcję obronną, jeśli wyczuje realne zagrożenie. Zazdrośnie strzeże powierzonego mu terenu i stada, potrafi działać adekwatnie do sytuacji. Ta cecha odróżnia je od na przykład Border Collie, które często są bardziej przyjazne wobec nieznajomych, ponieważ ich głównym zadaniem jest tylko wypas, a nie ochrona. Inteligencja i karność sprawiły, że Can de Palleiro trafił do służby w policji i wojsku, gdzie wykorzystywany jest do poszukiwania narkotyków i materiałów wybuchowych.

Silny i krzepki Galisyjczyk jest przyzwyczajony do fizycznej pracy. Całe jego życie to czujna ochrona bydła pod gołym niebem, często w deszczu i mgle. Organizm psa jest przystosowany do takich obciążeń, jest wytrzymały i wyróżnia się solidnym zdrowiem. Tej nielicznej rasy nikt nie przebadał systematycznie, więc lista chorób dziedzicznych dla niej po prostu nie powstała — to luka w danych, a nie dowód zdrowia.

Jednak, aby zachować tę cenną cechę, warto podążać za naturą. A mianowicie – nie zmieniać Can de Palleiro w psa kanapowego, karmić go odpowiednim pożywieniem i zapewnić prostą, ale regularną pielęgnację. Ważne jest przeprowadzanie planowych szczepień i zabezpieczanie przed pasożytami (kleszcze, pchły), ponieważ pies dużo czasu spędza w wysokiej trawie. Rozwijając naturalne predyspozycje, pies będzie szczęśliwy, a co za tym idzie – zdrowszy.

Can de Palleiro to niewymagający domownicy. Trudno stać się kapryśnym pieszczoszkiem w warunkach codziennej, wyczerpującej pracy na farmie. Pielęgnacja przedstawicieli tej rzadkiej rasy nie wymaga skomplikowanych zabiegów ani wizyt u profesjonalnego groomera. W centrum uwagi znajduje się gruba warstwa sierści, która jest dość szorstka i ma właściwości samoczyszczące.

Bliżej zimy okrywa gęstnieje, aby chronić zwierzę przed chłodem. Należy ją regularnie wyczesywać specjalną szczotką lub furminatorem, zwłaszcza w okresie linienia (wiosna i jesień). Jeśli pies spędza dużo czasu na łonie natury, w sierci mogą zaplątać się gałązki, rzepy czy grudki ziemi, które należy usuwać po każdym spacerze. Kąpiel z szamponem zalecana jest nie częściej niż 2-3 razy w roku, aby nie zmywać ochronnej warstwy tłuszczowej ze skóry.

Szczenięta galicyjskiego psa pasterskiego należy socjalizować jak najwcześniej. Ponieważ rasie właściwa jest naturalna nieufność, ważne jest, aby od młodego wieku zapoznawać szczeniaka z różnymi ludźmi, odgłosami miasta, transportem i innymi zwierzętami. Jeśli przegapimy ten moment, dorosły pies może stać się nadmiernie wycofany lub agresywno-obronny.

Wychowanie powinno być stanowcze i konsekwentne. Nie warto też zwlekać z rozpoczęciem szkolenia. Jednak wbrew powszechnej opinii, podczas nauki nie należy stosować surowych metod fizycznych. Autorytet właściciela to gwarancja, że Can de Palleiro nie sprzeciwi się komendom w odpowiedzialnej sytuacji, ale ten autorytet buduje się na sprawiedliwości. Psa nie wolno obrażać ani poniżać – to mądre zwierzę ma dobrą pamięć i zapamięta urazy.

Najlepsza metoda to pozytywne wzmocnienie w połączeniu z jasnymi granicami tego, co dozwolone. Wychowanie i szkolenie rasy ukierunkowane jest na dalszą służbę czworonożnego pomocnika, który raczej nie ucieszy się z pomysłu bycia bezczynnym pupilem na kanapie. Potrzebują zadań: poszukiwania przedmiotów, agility lub, jeśli jest taka możliwość, pracy pasterskiej. Swoim temperamentem i stylem pracy przypominają nieco owczarka portugalskiego, który jest ich geograficznym sąsiadem.

W karmieniu tego psa należy przestrzegać ścisłego harmonogramu. Neregularne jedzenie może prowadzić do problemów z żołądkiem, w tym do zagrażającego życiu skrętu żołądka (szczególnie u psów z głęboką klatką piersiową). Ułóż grafik tak, aby posiłek przypadał na czas po spacerze, a nie odwrotnie, i aby pies miał minimum godzinę spokoju po jedzeniu.

Dieta psa pracującego musi być wysokokaloryczna i pożywna. Prawie połowę racji (40-50%) pomocnika służbowego stanowią produkty mięsne. Może to być chuda wołowina, serca wołowe, żwacze (niezwykle korzystne dla mikroflory), indyk. Dla zrównoważonego dostarczania składników odżywczych niezbędne są również:

• Kasze: ryż, gryka (jako źródło węglowodanów złożonych).
• Warzywa: marchew, cukinia, dynia (źródło błonnika).
• Nabiał: twaróg, kefir (dla wapnia).
• Ryby: morskie, bez ości (raz w tygodniu dla kwasów tłuszczowych Omega-3).

Nie należy częstować pupila przekąskami ze stołu, zwłaszcza słodkimi, wędzonymi czy mącznymi. Doskonały apetyt i dobre trawienie to wynik terminowego spożywania posiłków, po których psu należy pozwolić odpocząć. Jeśli wybierasz suchą karmę, preferuj klasy „super-premium” lub „holistic” dla aktywnych psów dużych ras.

• Pies-poliglota: Galicyjscy rolnicy twierdzą, że Can de Palleiro rozumie komendy nie tylko po hiszpańsku czy galicyjsku, ale także intuicyjnie odczytuje gesty i gwizdy pasterza z odległości setek metrów.
• Niedoceniony geniusz: Choć rasa jest uznawana na poziomie krajowym w Hiszpanii i przez Ministerstwo Rolnictwa, wciąż znajduje się w procesie pełnego międzynarodowego uznania przez FCI (Międzynarodową Federację Kynologiczną), mimo że ma już wielu fanów poza granicami kraju.
• Gwiazda kina: Can de Palleiro często występuje w hiszpańskich filmach i serialach, gdzie potrzebny jest wizerunek autentycznego, surowego, ale wiernego psa.
• Wilcze korzenie? Mimo zewnętrznego podobieństwa do wilka (szczególnie w umaszczeniu „lobeiro”), badania genetyczne wykazały, że to stuprocentowy pies, choć o bardzo starym genotypie.

Czy Can de Palleiro nadaje się do mieszkania?

Teoretycznie jest to możliwe pod warunkiem długich i aktywnych spacerów (minimum 2-3 godziny dziennie). Jednak najlepszym środowiskiem dla nich jest dom z ogrodem i dużym ogrodzonym terenem, gdzie pies będzie mógł realizować swój instynkt stróża.

Jak one traktują dzieci?

Swoje dzieci traktują bardzo czule i cierpliwie, często biorąc je pod opiekę. Jednak, jak w przypadku każdego dużego psa, zabawy powinny odbywać się pod nadzorem dorosłych. Pies może błędnie zinterpretować aktywne zabawy obcych dzieci z „jego” dzieckiem jako zagrożenie.

Czy trudno kupić szczeniaka tej rasy?

Tak, jest to dość trudne poza granicami Hiszpanii. Większość hodowców skupiona jest w Galicji. Kupując szczeniaka, wazne jest sprawdzenie dokumentów rodziców i rejestracji w księdze rodowodowej, aby nie trafić na mieszańca.