Szczegółowa historia rasy Kot kartuski
Historia Kota kartuskiego owiana jest legendami i sięga zamierzchłych czasów. Najpopularniejsza, choć nieudowodniona teoria, łączy ich pochodzenie z mnichami z zakonu Kartuzów (Ordre des Chartreux), założonego w XI wieku niedaleko Grenoble we Francuskich Alpach. Legenda głosi, że koty zostały przywiezione do klasztoru przez rycerzy powracających z wypraw krzyżowych, być może z górzystych rejonów Syrii. Uważano, że mnisi hodowali te niebieskie koty ze względu na ich zdolności łowieckie (do walki z gryzoniami) oraz spokojny, milczący charakter, który pasował do cichego klasztornego życia. Jednakże, nie istnieją żadne dokumenty potwierdzające tę piękną historię, a sam zakon zaprzecza jakiemukolwiek związkowi z hodowlą kotów.
Pierwsze pisemne wzmianki o niebieskich kotach we Francji pojawiają się znacznie później. W XVI wieku poeta Joachim du Bellay w wierszu „Francuski kot” opisuje swojego szarego kota Belo. W XVIII wieku przyrodnik Buffon w swojej „Historii naturalnej” opisał „kota Francji”, wyróżniając go jako osobną rasę. Karol Linneusz w swojej klasyfikacji nadał mu nazwę Felis catus caeruleus – „kot niebieski”. W tamtym czasie koty te często nazywano „kotami Maltańskimi” lub po prostu „niebieskimi kotami”. Ceniono je nie tylko za walory łowieckie, ale także za gęste futro, które niestety wykorzystywano do produkcji odzieży.
Celowa praca nad odtworzeniem i zachowaniem rasy Chartreux rozpoczęła się dopiero w latach 20. XX wieku dzięki siostrom Léger z wyspy Belle-Île u wybrzeży Bretanii. Zauważyły one kolonię mocnych, niebieskich kotów o miedzianych oczach, które żyły swobodnie wokół miejscowego szpitala. Siostry rozpoczęły program hodowlany, wykorzystując najwybitniejszych przedstawicieli tej kolonii, którzy odpowiadali opisom historycznych „kotów Francji”. Ich kotka Mignonne de Guerveur stała się wzorcem dla pierwszego standardu rasy, zatwierdzonego we Francji w 1939 roku. To właśnie dzięki wysiłkom sióstr Léger rasa otrzymała swoją oficjalną nazwę „Chartreux”.
Druga wojna światowa zadała poważny cios populacji, a Kot kartuski znalazł się na krawędzi wymarcia. Aby odbudować liczebność i różnorodność genetyczną, hodowcy byli zmuszeni do krzyżowania z innymi rasami, w szczególności z brytyjskimi krótkowłosymi o niebieskim umaszczeniu oraz, być może, z kotami perskimi. Doprowadziło to do tymczasowego połączenia Chartreux i niebieskich Brytyjczyków w jedną kategorię przez niektóre organizacje felinologiczne, w tym FIFe, w 1970 roku. Jednak dzięki staraniom francuskich entuzjastów rasy, w 1977 roku FIFe ponownie uznała Chartreux za odrębną rasę z własnym standardem, podkreślając jej unikalne cechy, które odróżniają ją od kotów brytyjskich.
Do USA pierwsze Chartreux zostały sprowadzone w 1970 roku przez Helen i Johna Gamonów (Gamonal Cattery). Rasa została uznana przez CFA (Cat Fanciers' Association) w 1987 roku. Dziś Kot kartuski pozostaje stosunkowo rzadką rasą poza Francją, ale ma oddanych miłośników na całym świecie, którzy cenią jej unikalną historię, wygląd i wspaniały charakter.
Jak wygląda Kot kartuski: standard i opis wyglądu
Kot kartuski to ucieleśnienie siły i elegancji. Jego wygląd opisuje się jako „ziemniak na zapałkach” ze względu na kontrast między masywnym tułowiem a stosunkowo cienkimi, ale mocnymi kończynami. Jest to kot średniej do dużej wielkości, z dobrze rozwiniętą muskulaturą i mocnym kośćcem. Dymorfizm płciowy jest wyraźnie zaznaczony: kocury są znacznie większe i masywniejsze od kotek, z bardziej rozwiniętymi policzkami („bokobrodami”).
Główne cechy standardu rasy Chartreux:
- Tułów: Mocny, masywny, ale nie otyły („robust”). Klatka piersiowa szeroka, głęboka. Grzbiet prosty. Barki i biodra potężne. Kościec mocny.
- Głowa: Szeroka, w kształcie trapezu (szersza u podstawy, węższa u góry). Kontury zaokrąglone, ale nie kuliste. Policzki pełne, dobrze rozwinięte, szczególnie u dorosłych kocurów. Nos prosty, średniej długości i szerokości, bez stopu (gwałtownego przejścia od czoła do nosa). Czoło wysokie, lekko zaokrąglone. Pyszczek stosunkowo wąski w porównaniu z głową, z lekkim zwężeniem ku nosowi, co tworzy wrażenie charakterystycznego „uśmiechu”.
- Uszy: Średniej wielkości, wysoko osadzone, proste. Końcówki lekko zaokrąglone.
- Oczy: Duże, okrągłe, wyraziste. Osadzone stosunkowo blisko siebie. Kolor – od złocistego do intensywnie miedzianego lub pomarańczowego. Zielony kolor jest wadą. Ceniona jest jaskrawość i czystość koloru.
- Szyja: Krótka, gruba, muskularna.
- Kończyny: Stosunkowo krótkie i smukłe w porównaniu z tułowiem, ale z mocnym kośćcem i dobrze rozwiniętą muskulaturą. Łapy okrągłe, średniej wielkości. Opuszki łap – szaro-niebieskie.
- Ogon: Średniej długości, gruby u nasady, giętki, płynnie zwężający się ku owalnemu końcu.
- Sierść: Unikalna tekstura jest jedną z głównych cech rasy. Jest krótka, bardzo gęsta, zwarta, lekko uniesiona nad ciałem (przypomina futro wydry) dzięki obfitemu podszerstkowi. Tekstura nieco „wełnista”, miękka w dotyku, posiada właściwości wodoodporne.
- Umaszczenie: Dopuszczalne są wszystkie odcienie niebiesko-szarego – od popielatego po grafitowy. Preferowane są jasne, świetliste odcienie niebiesko-szare. Umaszczenie powinno być jednolite na całym ciele, bez cieniowania czy znaczeń (chociaż u kociąt mogą występować tymczasowe pręgi lub pierścienie na ogonie, które znikają z wiekiem). Lusterko nosa – szaro-niebieskie.
Warto zaznaczyć, że Kot kartuski rozwija się powoli i osiąga pełną dojrzałość fizyczną (rozmiar, masywność, rozwój policzków u kocurów oraz intensywność koloru oczu) dopiero w wieku 3–4 lat.