Gończy styryjski szorstkowłosy

Historia gończego styryjskiego szorstkowłosego jest ściśle spleciona z historią łowiectwa w Alpach. Uważa się, że jego przodkami są starożytne celtyckie psy gończe, które były rozpowszechnione na terenie współczesnej Austrii jeszcze w czasach Cesarstwa Rzymskiego. Te psy były znane z wyjątkowego węchu i zdolności do niestrudzonego ścigania zdobyczy po tropie. Przez wieki krzyżowały się z innymi lokalnymi gończymi, stopniowo formując typ psa, idealnie przystosowanego do surowych warunków górskich.

Celowa praca selekcyjna rozpoczęła się w połowie XIX wieku. Myśliwi dążyli do utrwalenia najlepszych cech użytkowych: wytrzymałości, doskonałego węchu, głośnego głosu i orientacji w terenie. Szczególną uwagę poświęcano zdolności psa do pracy na „zimnym tropie”, czyli ścigania zwierzyny przez długi czas po tym, jak przeszła. Nazwę „brandlbracke” rasa otrzymała z powodu charakterystycznych rudych lub płowych podpaleń („brand” – „pożar”, „znamię”) na czarnym tle. Te znaczenia sprawiały, że pies był dobrze widoczny w lesie.

Oficjalne uznanie przyszło do rasy w 1884 roku, kiedy zatwierdzono pierwszy wzorzec. To uczyniło gończego styryjskiego szorstkowłosego jedną z pierwszych oficjalnie zarejestrowanych ras gończych w regionie. Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI) uznała rasę w 1954 roku pod numerem 63. Od tego czasu brandlbracke stał się niezmiennym towarzyszem austriackich myśliwych, choć poza swoją ojczyzną i krajami sąsiednimi, takimi jak Niemcy i Szwajcaria, pozostaje dość rzadki. Jego hodowla nadal koncentruje się na zachowaniu wyjątkowych cech użytkowych, a nie na eksterierze, co pozwala rasie pozostać zdrową i funkcjonalną.

Gończy styryjski szorstkowłosy to pies średniej wielkości, o mocnej, ale eleganckiej budowie. Jego wygląd łączy w sobie siłę i wytrzymałość, niezbędne do długiej pracy w górach. Każdy element jego ciała jest funkcjonalny i ukierunkowany na osiągnięcie maksymalnej efektywności w polowaniu.

Głowa i kufa psa mają szlachetne rysy. Czaszka szeroka, ale nie masywna, co świadczy o rozwiniętym intelekcie. Oczy zawsze ciemne, z czujnym i spokojnym wyrazem. Jasne oczy są uważane za wadę. Uszy są typowe dla gończych — długie, wiszące, co pomaga „zbierać” zapachy z ziemi i kierować je do nosa. Tułów psa jest wydłużony, co zapewnia mu elastyczność i wytrzymałość podczas biegu. Silny grzbiet i głęboka klatka piersiowa są gwarancją zdolności do pokonywania dużych odległości bez zmęczenia. Unikalną cechą jest ogon, który od spodu pokryty jest grubszym włosem, tworząc swego rodzaju szczotkę — to charakterystyczna cecha wielu alpejskich gończych. Umaszczenie jest wizytówką rasy: na głębokim czarnym tle znajdują się wyraźne, nierozmyte podpalenia na łapach, klatce piersiowej, kufie i nad oczami.

Charakter gończego styryjskiego szorstkowłosego to harmonijne połączenie myśliwskiej pasji i spokojnego, życzliwego usposobienia. To pies o podwójnej naturze: na polowaniu jest niestrudzony, zapalony i samodzielny, a w domu — łagodny, posłuszny i oddany towarzysz.

• Inteligencja i bystrość. Brandlbracke — bardzo inteligentny pies, zdolny do samodzielnego podejmowania decyzji, co jest życiowo ważne podczas ścigania zwierzyny w górach. Ta sama cecha może objawiać się jako upór, jeśli treningi są nieciekawe lub niespójne.
• Oddanie rodzinie. Silnie przywiązuje się do swojego właściciela i rodziny. Dobrze dogaduje się z dziećmi, zwłaszcza jeśli rośnie razem z nimi, wykazując cierpliwość i czułość. Jednak, jak w przypadku każdego psa, interakcje z małymi dziećmi należy kontrolować.
• Instynkt myśliwski. To dominująca cecha jego charakteru. Po wejściu na trop, brandlbracke całkowicie zanurza się w pracy, używając swojego głośnego głosu, aby powiadomić myśliwego o swoim ruchu. Z powodu tego silnego instynktu nie zaleca się spuszczania go ze smyczy w nieogrodzonych miejscach.
• Stosunek do innych zwierząt. Jak większość gończych, jest przyzwyczajony do pracy w sforze, dlatego zazwyczaj dobrze dogaduje się z innymi psami. Jednak małe zwierzęta domowe (koty, gryzonie, króliki) mogą być przez niego postrzegane jako zdobycz. Wczesna socjalizacja może pomóc, ale instynkt zawsze pozostaje.
• Energetyczność. To niezwykle aktywna rasa, która wymaga codziennych intensywnych ćwiczeń fizycznych. Prosty spacer na smyczy jest dla niego niewystarczający. Potrzebuje biegania, długich wędrówek, zabaw rozwijających węch. Bez wystarczającej aktywności może stać się destrukcyjny i niespokojny.

Gończy styryjski szorstkowłosy — nie nadaje się do życia w mieszkaniu. Najlepiej czuje się w prywatnym domu z dużym, solidnie ogrodzonym podwórkiem, gdzie może swobodnie biegać. Ten pies jest stworzony do przestrzeni i ruchu, a ograniczenie jego wolności negatywnie wpłynie na jego zdrowie psychiczne i fizyczne.

Polowanie — to żywioł i sens istnienia gończego styryjskiego szorstkowłosego. Jego cechy użytkowe były doskonalone przez wieki, czyniąc go jednym z najlepszych gończych do pracy w górskim i lesistym terenie. Specjalizuje się w polowaniu na „zimnym tropie” na zająca, lisa, a także jest wykorzystywany do tropienia rannej grubej zwierzyny (jelenia, dzika) po farbie.

Główną cechą jego pracy jest głos. Brandlbracke ma donośny, melodyjny i bardzo głośny głos, który wydaje, idąc po tropie. Doświadczony myśliwy po tonacji i częstotliwości szczekania może określić, jak świeży jest trop, kogo pies ściga i jak daleko się znajduje. Ta cecha jest niezastąpiona w gęstym lesie lub w górach, gdzie kontakt wzrokowy z psem zostaje utracony.

Brandlbracke pracuje metodycznie i wytrwale. Nie rozprasza się na inne tropy, całkowicie koncentrując się na postawionym zadaniu. Jego wytrzymałość pozwala ścigać zwierzynę godzinami, pokonując dziesiątki kilometrów w trudnym terenie. W przeciwieństwie do niektórych innych gończych, takich jak gończy z Artois, który jest znany ze swojej szybkości na równinach, gończy styryjski szorstkowłosy jest maratończykiem, idealnie przystosowanym do trudnego terenu. Jego praca często wymaga samodzielności, ale zawsze utrzymuje akustyczny kontakt z myśliwym. Jest często używany do indywidualnych polowań, gdzie pies i człowiek pracują jako jeden zespół.

Pielęgnacja gończego styryjskiego szorstkowłosego nie jest skomplikowana, ale wymaga regularności i zrozumienia potrzeb rasy. Główny nacisk należy położyć na zapewnienie odpowiedniego poziomu aktywności fizycznej.

Grooming. Krótka i gęsta sierść brandlbracke’a nie wymaga skomplikowanej pielęgnacji. Wystarczy raz w tygodniu przeczesać ją gumową szczotką lub rękawicą, aby usunąć martwe włosy i utrzymać zdrowy połysk. Linienie odbywa się dwa razy w roku, wiosną i jesienią. W tym okresie psa należy czesać częściej, 2-3 razy w tygodniu. Kąpać go należy tylko w razie potrzeby, aby nie naruszyć naturalnej warstwy ochronnej skóry. Ważne jest regularne sprawdzanie i czyszczenie uszu, ponieważ ich wisząca forma sprzyja gromadzeniu się brudu i rozwojowi infekcji. Należy również kontrolować długość pazurów i przycinać je w razie potrzeby.

Aktywność fizyczna. To najważniejszy aspekt utrzymania. Brandlbracke potrzebuje minimum 1,5-2 godzin intensywnych ćwiczeń każdego dnia. Mogą to być:

• Długie spacery lub biegi w lesie lub parku.
• Wędrówki w góry.
• Zabawy z aportowaniem.
• Zajęcia z noseworku (praca nosem) lub tropienia, które pozwolą zaspokoić jego naturalne instynkty.

Niewystarczająca aktywność prowadzi do problemów behawioralnych: pies może stać się niespokojny, hałaśliwy, zacząć niszczyć rzeczy w domu.

Żywienie. Dieta aktywnego myśliwskiego psa musi być zbilansowana i kaloryczna. Najlepiej sprawdzą się wysokiej jakości suche karmy dla aktywnych psów średnich ras. Możliwe jest również naturalne karmienie, ale dietę powinien ułożyć weterynarz. Ważne jest, aby podstawę stanowiły białka pochodzenia zwierzęcego (mięso, podroby). Wielkość porcji zależy od wieku, wagi i poziomu aktywności psa. Nie należy przekarmiać brandlbracke’a, ponieważ nadwaga tworzy dodatkowe obciążenie dla stawów.

Szkolenie gończego styryjskiego szorstkowłosego — to zadanie dla cierpliwego i konsekwentnego właściciela. Jego inteligencja i naturalna skłonność do samodzielności wymagają specjalnego podejścia. Podstawą udanej nauki jest pozytywne wzmocnienie: pochwały, smakołyki i zabawy. Surowe metody i kary mogą wywołać u psa upór i niechęć do współpracy.

Wczesna socjalizacja jest kluczowa. Szczenię należy zapoznawać z różnymi ludźmi, dźwiękami, miejscami i innymi zwierzętami. Pomoże to wychować pewnego siebie i zrównoważonego psa. Szczególną uwagę należy poświęcić socjalizacji z innymi psami, aby rozwinąć jego naturalne umiejętności komunikacji w sforze.

Nauka podstawowych komend. Komendy „do mnie”, „siad”, „leżeć”, „zostaw” powinny być opanowane od wczesnego wieku. Najtrudniejszą, z reguły, jest komenda „do mnie”, ponieważ instynkt myśliwski często przeważa nad posłuszeństwem. Odpracowywać ją trzeba w bezpiecznym miejscu, używając długiej smyczy i bardzo atrakcyjnych smakołyków.

Przygotowanie myśliwskie. Jeśli pies będzie używany do polowania, jego szkolenie (układanie) należy rozpocząć od 6-8 miesiąca życia pod kierunkiem doświadczonego specjalisty. To obejmuje pracę na tropie, rozwój głosu, przyzwyczajanie do strzałów i posłuszeństwo w warunkach polowych. Nawet jeśli pies nie będzie polował, zajęcia z tropienia (trailing) staną się doskonałym rozładowaniem intelektualnym i fizycznym.

Gończy styryjski szorstkowłosy — to ogólnie zdrowa i wytrzymała rasa o silnym układzie odpornościowym. Dzięki temu, że selekcja koncentrowała się na cechach użytkowych, a nie na modzie, rasie udało się uniknąć wielu chorób genetycznych, powszechnych wśród innych psów. Średnia długość życia wynosi 12-14 lat.

Jednak, jak każda rasa, brandlbracke ma skłonność do pewnych problemów zdrowotnych:

• Dysplazja stawu biodrowego. Chociaż występuje nieczęsto, ta choroba może dotykać psy średnich i dużych ras. Ważne jest, aby wybierać szczenię od sprawdzonych hodowców, którzy testują swoich reproduktorów.
• Infekcje ucha (zapalenie ucha). Wiszące uszy tworzą sprzyjające środowisko dla rozwoju bakterii i grzybów. Regularne czyszczenie i kontrola uszu są obowiązkową profilaktyką.
• Urazy związane z polowaniem. Cięcia, zwichnięcia, ukąszenia owadów lub zwierząt — to ryzyka, z którymi styka się każdy pies myśliwski. Ważne jest posiadanie podstawowej wiedzy z zakresu pierwszej pomocy weterynaryjnej i regularne sprawdzanie psa po spacerach w lesie.
• Skręt żołądka. Jak i u innych psów z głęboką klatką piersiową, istnieje ryzyko tego niebezpiecznego stanu. Dla profilaktyki nie można karmić psa bezpośrednio przed lub po intensywnych ćwiczeniach fizycznych.

Zanim zdecydujesz się na takiego poważnego psa, ważne jest, aby rozważyć wszystkie „za” i „przeciw”.

Brandlbracke należy do dużej grupy europejskich gończych, których w krajach niemieckojęzycznych nazywa się „brackami”. Jego najbliższym krewnym jest gończy austriacki gładkowłosy (Peintinger Bracke), który różni się płowym umaszczeniem i nieco lżejszą budową. Cechy użytkowe są u nich bardzo podobne. Innym znanym krewnym jest gończy niemiecki (Deutsche Bracke), który ma podobne przeznaczenie, ale różni się trójkolorowym umaszczeniem i nieco innymi proporcjami ciała. W porównaniu z francuskimi gończymi, na przykład takimi jak gończy anglo-francuski mały, gończy styryjski szorstkowłosy jest bardziej przystosowany do indywidualnej pracy w górach, podczas gdy „Francuzi” częściej są używani do polowania w dużych sforach na równinach.

1. Nazwa „Brandlbracke” pochodzi od niemieckiego słowa „Brand”, co oznacza „pożar” lub „znamię”, i wskazuje na jaskrawe rude podpalenia na ciele psa.
2. Dwie charakterystyczne plamy nad oczami często nazywane są „czwartym okiem” (Vieräugl). Według starych myśliwskich wierzeń, pozwalają one psu widzieć trop zwierzyny nawet w ciemności lub odstraszają złe duchy.
3. Cesarz Maksymilian I, który panował na przełomie XV-XVI wieku, był wielkim miłośnikiem polowań i używał gończych, bardzo podobnych do współczesnych brandlbracke’ów, do polowań w Alpach Tyrolskich.
4. Chociaż rasa jest myśliwska, jej przedstawiciele czasem biorą udział w takich sportach jak agility i obedience, demonstrując swoją wszechstronność i inteligencję.
5. To jedna z nielicznych ras, gdzie wzorzec wymaga obecności gęstego podszerstka, co jest bezpośrednią adaptacją do zimnego alpejskiego klimatu.

Czy gończy styryjski szorstkowłosy nadaje się dla rodziny z dziećmi?
Tak, pod warunkiem, że rodzina prowadzi bardzo aktywny tryb życia i jest gotowa poświęcić dużo czasu na spacery i zabawy. Brandlbracke jest cierpliwy i łagodny wobec dzieci, ale jego rozmiar i energetyczność wymagają kontroli podczas zabaw z maluchami.

Ile kosztuje szczenię gończego styryjskiego szorstkowłosego?
To rzadka rasa poza Austrią, dlatego znalezienie szczenięcia może być trudne. Cena zależy od rodowodu, reputacji hodowli i kraju. Orientacyjnie waha się od 3400 do 6400 PLN i więcej. Ważne jest, aby wybierać hodowców, którzy koncentrują się na cechach użytkowych i zdrowiu.

Czy brandlbracke mocno linieje?
Linienie jest umiarkowane, sezonowe, odbywa się dwa razy w roku. W tym okresie potrzebne jest codzienne wyczesywanie. W innym czasie pielęgnacja sierści jest minimalna.

Czy ten pies może mieszkać w jednym domu z kotem?
To bardzo trudno ze względu na niezwykle silny instynkt myśliwski. Możliwe, jeśli wyrosły razem od małego, ale nawet w tym przypadku ryzyko pozostaje. Nie zaleca się sprowadzania brandlbracke’a do rodziny, gdzie już są małe zwierzęta domowe.

Czy można utrzymać gończego styryjskiego szorstkowłosego, jeśli nie jestem myśliwym?
Można, ale tylko jeśli jesteś gotów zapewnić psu alternatywne obciążenia, które zastąpią polowanie. Mogą to być codzienne długie biegi, wędrówki w góry, zajęcia z tropienia (nosework, trailing) lub inne rodzaje sportów kynologicznych. Bez tego pies będzie nieszczęśliwy.

Gończy styryjski szorstkowłosy — to wyjątkowy pies, który idealnie pasuje do wąskiego grona właścicieli. To, przede wszystkim, myśliwy, którego szczęście polega na pracy i ruchu. Stanie się niesamowicie oddanym przyjacielem i niezawodnym partnerem dla myśliwego lub bardzo aktywnej osoby, która mieszka poza miastem i jest gotowa poświęcić swoje życie potrzebom tego energicznego i inteligentnego psa. Potencjalni właściciele powinni trzeźwo ocenić swoje siły i styl życia, ponieważ brandlbracke — to nie kanapowy ulubieniec, a prawdziwy żywioł, który wymaga przestrzeni, uwagi i właściwego wykorzystania swojej niewyczerpanej energii.