Chiński grzywacz (owłosiony)

Chociaż sama nazwa rasy wskazuje na terytorium jej pochodzenia, za ojczyznę odrodzenia niemal wymarłych owłosionych grzywaczy chińskich i ich standardu należy uznać Anglię. Te maleńkie pieski zostały tam przywiezione z Chin w 1800 roku. Istnieje przypuszczenie (oparte na danych archeologicznych), że do Chin grzywacze trafiły z terytorium Meksyku lub Afryki. Uważa się, że pochodzą od afrykańskich nagich psów, które chińscy kupcy zabierali na swoje statki do polowania na szczury. Właśnie na statkach psy te rozprzestrzeniły się po świecie.

Co ciekawe, pokryte długą sierścią chińskie grzywacze rodzą się w tym samym miocie co ich naga odmiana – dlatego rasę przyszłych szczeniąt trudno określić przed ich przyjściem na świat. Przez stulecia owłosione grzywacze nie były cenione tak, jak ich egzotyczni, nadzy bracia i siostry. Często je eliminowano, uważając za „nieudany” wariant. Dopiero dzięki entuzjastom, takim jak amerykańska hodowczyni Debora Wood i jej hodowla „Crest Haven”, owłosione grzywacze chińskie zaczęły zdobywać uznanie w połowie XX wieku. Dostrzegła ona ich piękno i znaczenie dla puli genetycznej. Dziś owłosione grzywacze są pełnoprawnymi i uwielbianymi przedstawicielami rasy na wystawach i w domach na całym świecie.

Zrozumienie różnicy między psem owłosionym a nagim leży w genetyce. Za brak sierści odpowiada gen dominujący, umownie oznaczmy go „H”. Za obecność sierści odpowiada gen recesywny „h”.

• Pies nagi (Hh): Posiada jeden gen braku sierści i jeden gen sierści. Jest to stan heterozygotyczny. Gen braku sierści dominuje, dlatego pies jest w większości nagi (z grzywką, „skarpetkami” i kitką na ogonie).
• Pies owłosiony (hh): Posiada dwa recesywne geny sierści. Jest to stan homozygotyczny. Ponieważ brakuje dominującego genu „H”, pies rodzi się całkowicie pokryty miękką, długą sierścią.
• Gen letalny (HH): Stan, w którym szczenię otrzymuje dwa dominujące geny braku sierści, jest śmiertelny. Takie zarodki zazwyczaj obumierają jeszcze w łonie matki.

Oznacza to, że owłosione grzywacze chińskie są absolutnie niezbędne dla zdrowej hodowli chińskich grzywaczy. Nie niosą one „genu letalnego” w podwójnej kopii i stanowią genetycznie zdrowy „fundament” rasy. Kojarzenie dwóch nagich psów (Hh x Hh) statystycznie da 50% nagich szczeniąt, 25% owłosionych i 25% niezdolnych do życia zarodków (HH). Kojarzenie psa nagiego (Hh) i owłosionego (hh) daje najzdrowszy miot bez przypadków śmiertelnych: 50% nagich i 50% owłosionych.

Dlatego, jeśli widzisz chińskiego nagiego psa, wiedz, że w jego rodowodzie na pewno są owłosieni przodkowie i, być może, w jego miocie urodzili się puszyści bracia i siostry.

W przeciwieństwie do swojego nagiego krewnego, owłosiony chiński grzywacz wygląda jak klasyczny mały pies długowłosy, często mylony z innymi rasami. Jednak pod długą sierścią kryje się ta sama wyrafinowana struktura ciała.

To mały, wykwintny pies o wydłużonej głowie, płaskiej kufie i szeroko osadzonych ciemnych oczach, przypominających czarne oliwki. U owłosionych grzywaczy, w przeciwieństwie do odmiany nagiej, dopuszczalne są zarówno uszy stojące, jak i wiszące. Zazwyczaj, jeśli są stojące, są duże w stosunku do głowy psa. U nagich psów uszy prawie zawsze muszą być stojące (czasem są kopiowane lub podklejane w dzieciństwie).

Przedstawicieli rasy wyróżniają smukłe „zajęcze” łapy z miniaturowymi nadgarstkami. Oznacza to, że ich palce są dłuższe niż u większości psów, co nadaje łapie szczególną elegancję. Tułów jest nieco dłuższy niż wysokość w kłębie. Istnieją dwa typy budowy ciała: „jelenia” (deer type) – lżejszy, o delikatniejszym kośćcu, oraz „kucyk” (cobby type) – bardziej krępy, o mocniejszym kośćcu. Oba typy są akceptowalne.

Długi ogon jest opuszczony w dół, ale w ruchu unosi się w górę w kształcie sierpa. Jego zwężający się koniec zdobi długa kitka sierści. Jednocześnie standard nie dopuszcza żadnych „zawieszeń” na szyi.

Główna cecha – sierść. Owłosiony chiński grzywacz ma podwójną sierść: długi, prosty, miękki i jedwabisty włos okrywowy oraz krótki, miękki podszerstek. Ta sierść pokrywa całe ciało. Nie linieje ona w typowy sposób (jak np. owczarek), ale martwe włosy wypadają i utykają w podszerstku, co wymaga codziennego wyczesywania, aby zapobiec kołtunom.

Ten pies jest po prostu stworzony do kontaktu z człowiekiem, bez którego może bardzo cierpieć i szczekać z tęsknoty. Owłosiony chiński grzywacz jest lojalny wobec wszystkich członków rodziny, w której żyje – jednak zazwyczaj wybiera sobie jednego lub dwóch ulubieńców, których będzie uwielbiać. Jest oddany i niezwykle przywiązany, ciężko znosi rozłąkę z właścicielem i konieczność adaptacji. To prawdziwy „pies-rzep”, który chce być przy tobie 24/7.

Ten drobnokościsty maluch przyjaźnie wita nieznajomych, jeśli został odpowiednio zsocjalizowany. Jeśli będziesz trzymać takiego pupila z dala od obcych oczu i nie przyzwyczaisz go do zmiany miejsc, owłosiony chiński grzywacz stanie się nieśmiały i płochliwy. Wczesna socjalizacja jest kluczowa dla tej rasy.

Dobrze dogadują się z innymi psami i kotami, zwłaszcza jeśli dorastały razem. Ich instynkt łowiecki jest prawie nieobecny. Mogą być wspaniałymi towarzyszami dla innych małych psów, na przykład dla małego brabantczyka. Jednak ze względu na swoją kruchą budowę nie są zalecane dla rodzin z bardzo małymi lub hałaśliwymi dziećmi, które mogą przypadkowo zranić psa.

Chińskie grzywacze to inteligentne psy, ale mają pewną dozę uporu, charakterystyczną dla ras pierwotnych. Szybko się uczą, gdy widzą w tym sens (zazwyczaj za smakołyki), ale równie szybko uczą się manipulować właścicielami. Ich wrażliwość oznacza, że źle reagują na krzyk lub surowe metody szkolenia.

Zanim zdecydujesz się na tak egzotycznego, choć puszystego przyjaciela, ważne jest, aby rozważyć wszystkie „za” i „przeciw”.

Wiadomo, że trudność pielęgnacji często rośnie proporcjonalnie do zmniejszania się rozmiarów rasy. Przeznaczeniem psów ozdobnych jest cieszenie oka właścicieli, a ich wygląd wymaga codziennych zabiegów. Pielęgnacja to najtrudniejszy aspekt utrzymania tej odmiany.

Co znamienne, chińskie grzywacze nie linieją sezonowo. Wypadające włoski utykają w podszerstku i, jeśli nie są wyczesywane, natychmiast tworzą kołtuny. Kołtuny ciągną skórę, powodując ból, podrażnienia, a nawet infekcje. Dlatego codzienne rozczsywanie jest obowiązkowe.

• Codzienne rozczesywanie: Będziesz potrzebować szczotki z długimi metalowymi zębami (pin brush) oraz metalowego grzebienia o różnej gęstości zębów. Trzeba dokładnie przeczesywać całą sierść od nasady aż po końce, zwracając szczególną uwagę na strefy za uszami, pod pachami i na łapach.
• Mycie: Kąpać je trzeba dość często – raz na 2-4 tygodnie, lub w miarę potrzeby. Używaj wysokiej jakości szamponu nawilżającego i obowiązkowo odżywki, aby sierść była posłuszna.
• Strzyżenie (Grooming): Wielu właścicieli woli strzyc swoje owłosione grzywacze dla ułatwienia pielęgnacji. Popularne jest strzyżenie „na kucyka”, gdzie tułów strzyże się krótko, zostawiając długą sierść na głowie („grzywę”), łapach („skarpetki”) i ogonie. Niektórzy golą również kufę, aby była czysta od sierści, jak u pudla.
• Mycie zębów: To niezwykle ważny rytuał. Ze względu na cechy genetyczne (związane z genem braku sierści, który wciąż jest w rodowodzie), owłosione grzywacze mają skłonność do słabych zębów i szybkiego tworzenia się kamienia nazębnego. Mycie zębów specjalną pastą należy przeprowadzać codziennie lub przynajmniej 3-4 razy w tygodniu.

Owłosione grzywacze chińskie są ogólnie zdrowsze od odmiany nagiej (która ma problemy ze skórą i zębami), ale nadal mają skłonność do pewnych chorób genetycznych. Należy zadbać o pomoc weterynarza podczas porodów u owłosionych grzywaczy – często występują tu komplikacje.

Możliwe jest rodzenie się szczeniąt z niedostateczną liczbą zębów (oligodoncja), a także ich utrata we wczesnym wieku, choć jest to mniej wyrażone niż u nagich psów. Ich oczy są podatne na:

• Postępujący zanik siatkówki (PRA): Degeneracyjna choroba oczu prowadząca do ślepoty. Istnieją testy genetyczne.
• Suche zapalenie rogówki i spojówek (KCS): „Suche oko”, niewystarczająca produkcja łez.
• Zwichnięcie soczewki (PLL): Dziedziczna choroba, w której soczewka przemieszcza się.

Wśród częstych problemów są również:

• Zwichnięcie rzepki (Patellar Luxation): Powszechny problem u miniaturowych ras, gdy rzepka „wyskakuje” ze swojego miejsca.
• Choroba Legga-Calvego-Perthesa: Martwica głowy kości udowej. Jest to choroba stawu biodrowego wymagająca interwencji chirurgicznej.
• Alergie: Przedstawiciele tej miniaturowej rasy mogą cierpieć na alergie pokarmowe lub atopowe zapalenie skóry, co wymaga starannego doboru składników menu i kosmetyków do pielęgnacji sierści.

Odpowiedzialni hodowcy testują swoje psy na PRA, PLL i chorobę Perthesa przed dopuszczeniem do rozrodu.

Przedstawiciele tej rasy łatwo uczą się komend i różnorodnych sztuczek. Sprzyja temu wrodzone pragnienie podobania się właścicielowi – jeśli owłosiony chiński grzywacz poczuje Twoją radość z wykonanego zadania, będzie starał się cieszyć Cię nim nadal. Są wrażliwe na intonację i źle reagują na krzyk. Tylko pozytywne wzmocnienie (smakołyki, pochwały) przyniesie rezultaty.

Takiego pupila uczy się nie tylko cyrkowych sztuczek, ale także bardziej prozaicznych umiejętności – na przykład korzystania z kuwety lub maty. Ten delikatny pies ozdobny może mieć trudności z wychodzeniem na zewnątrz w zimną lub upalną pogodę, dlatego „domowa toaleta” jest często koniecznością. Nie zwalnia to jednak z potrzeby codziennych spacerów dla socjalizacji.

Wczesna socjalizacja jest krytycznie ważna. Bez niej owłosione grzywacze wyrastają na psy lękliwe, nerwowe i hałaśliwe. Od małego szczenię trzeba zapoznawać z różnymi ludźmi, dźwiękami, powierzchniami i innymi spokojnymi psami. Owłosione grzywacze, dzięki swojej inteligencji i wesołości, świetnie sprawdzają się w takich sportach jak agility, freestyle (taniec z psem) i rally-o. Podobnie jak maltańczyki, po prostu uwielbiają być w centrum uwagi i wykonywać sztuczki.

Miniaturowe psy są bardziej wrażliwe na niezbilansowaną dietę niż duże rasy. Biorąc pod uwagę skłonność do alergii, wybór karmy dla owłosionego chińskiego grzywacza to odpowiedzialne zadanie. Najprostszym rozwiązaniem jest wysokiej jakości sucha karma (super-premium lub holistyczna) dla małych ras. Granulki powinny być drobne, ponieważ pies ma małą szczękę.

Jeśli nie uznajesz suchej karmy, można wybrać dietę naturalną. Musi się ona składać z:

• Baza (60-70%): Chude mięso (indyk, królik, wołowina), podroby.
• Kasze (10-15%): Ryż, kasza gryczana.
• Warzywa i owoce (15-20%): Marchew, cukinia, dynia, jabłka (bez pestek).
• Dodatki: Produkty mleczne (chudy kefir, twaróg), jajka (1-2 razy w tygodniu), olej roślinny.

Chińskie grzywacze zazwyczaj lubią zajadać się warzywami, jabłkami i bananami. Kategorycznie nie wolno podawać winogron (toksyczne), czekolady, cebuli, czosnku ani kości rurkowych. Lepiej w ogóle unikać kości, ponieważ słabe zęby tych ozdobnych maluchów łatwo uszkodzić.

1. Są „kotami” w świecie psów. Owłosione (i nagie) grzywacze uwielbiają wysokość. Często wspinają się na oparcia sof i foteli, aby stamtąd obserwować świat, niczym koty.
2. Używają łap jak rąk. Wielu właścicieli zauważa, że chińskie grzywacze często „obejmują” właściciela łapami lub trzymają zabawki i smakołyki w przednich łapach, zręcznie nimi manipulując.
3. Owłosione grzywacze były „grzejnikami”. W starożytnych Chinach nagie psy były używane jako żywe termofory dla chorych ludzi. Natomiast owłosione grzywacze, których wtedy nie ceniono, często pełniły rolę łowców szczurów na statkach.
4. Mistrzowie „najbrzydszych psów”. Chociaż owłosione grzywacze to wcielenie elegancji, ich nadzy bracia i siostry są stałymi uczestnikami i zwycięzcami konkursu „Najbrzydszy Pies Świata” (World’s Ugliest Dog Contest). Przyniosło to rasie nieoczekiwaną sławę.
5. Gwiazdorscy właściciele. Rasa stała się bardzo popularna dzięki gwiazdom. Jedną z najsłynniejszych hodowczyń była królowa burleski Gypsy Rose Lee.

Czy owłosiony chiński grzywacz mocno linieje?
Nie. To jedna z największych zalet. Praktycznie nie linieją w tradycyjnym tego słowa znaczeniu. Włosy, które obumierają, pozostają w sierści i są usuwane podczas codziennego czesania. Jeśli się ich nie wyczesuje, włosy te tworzą kołtuny.

Czy to prawda, że są hipoalergiczne?
Żaden pies nie jest w 100% hipoalergiczny, ponieważ alergię wywołuje nie sama sierść, ale białko zawarte w ślinie, moczu i martwych komórkach naskórka (łupieżu). Jednak, ponieważ owłosione grzywacze prawie nie linieją, rozprzestrzeniają znacznie mniej alergenów w domu. Są często polecane alergikom.

Czy potrzebują ubranek zimą?
Tak. Pomimo długiej sierści, mają bardzo cienki podszerstek (lub jest on prawie nieobecny) i nie mają warstwy tłuszczu. Bardzo szybko się wychładzają. W zimną, wilgotną lub wietrzną pogodę obowiązkowo potrzebują ciepłego kombinezonu.

Owłosiony czy nagi – kogo wybrać?
To wybór między „złą” a „jeszcze gorszą” pielęgnacją. Owłosiony wymaga codziennego, czasami godzinnego, czesania. Nagi pies wymaga codziennej pielęgnacji skóry: mycia, nawilżania kremami, ochrony przed słońcem (krem z filtrem), leczenia trądziku i ochrony przed zimnem (ubranka). Wielu doświadczonych właścicieli twierdzi, że pielęgnacja sierści owłosionego chińskiego grzywacza jest nawet łatwiejsza niż wrażliwej skóry nagiego psa.

Czy trudno je wyszkolić?
Nie, ale wymagają specjalnego podejścia. Są inteligentne i chcą zadowolić właściciela, ale są bardzo wrażliwe. Surowość lub krzyk sprawią, że „zamkną się” w sobie i odmówią współpracy. Świetnie reagują na metody oparte na zabawie i pozytywnym wzmocnieniu.