Alaskan Klee Kai (Mini Husky)

Pielęgnacja i higiena: prościej, niż się wydaje

Mimo efektownego wyglądu klee kai należy do ras stosunkowo prostych w pielęgnacji. Nordycka podwójna sierść czyści się sama: brud wysycha i odpada, przez co częste kąpiele są zbędne, a raczej szkodliwe, bo usuwają naturalną warstwę ochronną. Psa myje się według potrzeby, a nie według kalendarza.

Linienie to główna pozycja czasowa. Dwa razy w roku, wiosną i jesienią, pies wymienia podszerstek; w tych tygodniach szczotkowanie staje się codziennością, pucharkiem i metalowym grzebieniem. Przez resztę roku wystarcza jedno staranne szczotkowanie w tygodniu. Ta sezonowa „burza” najbardziej zaskakuje właścicieli, którzy wybrali psa zwartego w nadziei na zwartą ilość włosa.

Czego robić nie należy: strzyc. Podwójna sierść izoluje w obie strony — chroni i przed zimnem, i przed przegrzaniem — a po strzyżeniu włos okrywowy i podszerstek często odrastają nierówno. Jeśli lato jest upalne, pomaga wyczesywanie podszerstka, a nie maszynka.

Zęby i pazury. Małe rasy mają skłonność do kamienia nazębnego: mycie zębów powinno stać się rutyną kilka razy w tygodniu. Pazury skraca się mniej więcej raz w miesiącu, jeśli nie ścierają się na twardych nawierzchniach. Uszy ogląda się regularnie; jako stojące dobrze się wietrzą, a problemy zdarzają się tam rzadziej niż u ras o uszach opadających.

Wąska baza założycieli: co pokazały testy genetyczne

Teksty o klee kaiu często przywołują „ograniczoną pulę genową”, prawie zawsze w ogólnikach. Tymczasem liczby istnieją: laboratorium genetyki weterynaryjnej UC Davis prowadzi wraz z Nielsem Pedersenem osobny program oceny różnorodności genetycznej tej rasy, a jego raport pozwala wreszcie mówić o skutkach owej wąskiej podstawy konkretnie.

Metoda wygląda tak: 33 markery mikrosatelitarne (STR) rozmieszczone na 25 chromosomach mierzą różnorodność w skali genomu, a do nich dochodzą markery powiązane z rejonami DLA (psi antygen leukocytarny), odpowiedzialnymi za rozpoznawanie „swojego” i „obcego” przez układ odpornościowy. Pierwsze oceny objęły 370 psów; część tabel raportu została od tego czasu zaktualizowana na większych liczebnościach.

Co pokazują markery genomu. Średnia liczba alleli na locus wynosi u klee kaia 4,788, natomiast średnia liczba alleli „efektywnych” — tych, które realnie wnoszą wkład do różnorodności — 2,620. Mówiąc wprost: blisko połowa wariantów obecnych na 33 loci pracuje na jałowym biegu. W zależności od locus liczba alleli waha się od 2 do 10, a kilka loci ma ich tylko dwa albo trzy — znikomy ułamek tego, co znane u psa w ogóle. Wniosek raportu jest wprost sformułowany: pod względem różnorodności na poszczególnych loci klee kai wyraźnie ustępuje rasom, które wyszły od znacznie większej liczby założycieli.

I tu punkt najciekawszy — ten, który większość streszczeń pomija. Niska różnorodność sama w sobie nie oznacza chowu wsobnego tu i teraz. Obserwowana heterozygotyczność populacji wynosi 0,573, a oczekiwana heterozygotyczność również 0,573. Różnica jest zerowa, współczynnik F równa się zatem zeru, a populacja znajduje się w równowadze Hardy’ego-Weinberga. Raport odczytuje to jednoznacznie: hodowcy rasy wykonują bardzo dobrą pracę, unikając chowu wsobnego i dobierając pary praktycznie losowo, bez efektu „modnego reproduktora”. Sama wartość 0,573 pozostaje skromna i porównywalna z wartością akity — rasy również wywodzącej się z małej grupy założycieli.

W skali pojedynczego psa. Dla każdego zwierzęcia oblicza się wskaźnik wewnętrznego spokrewnienia (IR): im niższy, tym mniej spokrewnieni rodzice. U klee kaia szczyt rozkładu leży w okolicach −0,1, a bardzo niewiele psów przekracza 0,20. Dla porównania: 0,25 odpowiada wartości przeciętnie oczekiwanej u szczeniąt z krycia rodzeństwa w zwykłej populacji. W obrębie rasy pary hodowlane są więc rzeczywiście genetycznie od siebie różne.

Ale gdy zmienić punkt odniesienia, obraz się zmienia. Ten sam wskaźnik przelicza się względem psów wiejskich Bliskiego Wschodu, Azji Południowo-Wschodniej i wysp Pacyfiku — najbardziej zróżnicowanej populacji, jaką kiedykolwiek badano, najbliższej stanowi psów sprzed selekcji kierowanej. W tym układzie odniesienia (IRVD) średnia wartość klee kaia zbliża się do 0,30, przy rozrzucie od 0,00 do 0,50. Raport wyciąga z tego bardzo wymowny obraz: mierzona miarą psów wiejskich masa klee kaiów wyglądałaby jak potomstwo z kryć rodzeństwa. Rasa utraciła od czasu swoich przodków znaczną część różnorodności — przy czym strata ta nie jest wyjątkowa: jest porównywalna ze stratą innych ras o małej liczbie założycieli, jak akita czy czarny terier rosyjski.

Rejon odpornościowy. Wśród 365 zbadanych psów zidentyfikowano 11 haplotypów DLA klasy I i 8 klasy II. Wszystkie są dzielone z innymi rasami: klee kai nie ma ani jednego własnego. Jak na duże rasy to niewiele, choć tego samego rzędu co u ras o małej grupie założycielskiej. Rozkład jest niezrównoważony: dwa haplotypy klasy I i trzy klasy II odpowiadają same za 50 do 70% przypadków. Raport przypisuje tę nierównowagę poziomowi pierwotnych założycieli, w czasach, gdy chów wsobny był nieunikniony; później dobór par w obrębie tej bazy stał się w dużej mierze losowy. Mimo to oczekiwana heterozygotyczność samego rejonu DLA sięga 0,680, co skłania raport do nazwania go dostatecznie zróżnicowanym.

Wniosek zasługuje na uważną lekturę. Raport UC Davis przyjmuje, że rasa wyszła od niskiego poziomu różnorodności, ale staranność hodowców pozwoliła dobrze zachować różnorodność istniejącą dzięki losowemu doborowi par. Trudność leży gdzie indziej: właśnie ten niski poziom, tak w genomie, jak i w rejonach DLA, utrudnia jakiekolwiek zwiększenie różnorodności od wewnątrz rasy. Sufit jest niski, a podniesienie go bez wyjścia poza istniejące pogłowie — trudne.

Na koniec przestroga, którą laboratorium formułuje wprost i którą warto przeciwstawić dwóm zwyczajowym przesadom, ilekroć mowa o rasach rzadkich: ograniczona różnorodność genetyczna nie równa się złemu zdrowiu, choć rzeczywiście utrudnia zarządzanie chorobami dziedzicznymi, gdy te osiągną poziom niepokojący. Rasę można oprzeć na małej grupie, pod warunkiem że założyciele są wolni od wad dziedzicznych. Trudność polega na tym, że większość cech dziedzicznych u psa ma naturę złożoną i występuje nawet w populacjach nieselekcjonowanych: przechodzą więc „w spadku” do nowej rasy, a to późniejszy chów wsobny zmienia je z przypadku odosobnionego w regułę.