Armant (Owczarek egipski)

Istnienie współczesnego owczarka egipskiego nie byłoby możliwe bez „francuskiej” krwi i historycznych zawirowań. To jedna z tych ras, której narodziny są udokumentowane nie tyle w księgach hodowlanych, co na kartach historii wojskowości. Lokalne afrykańskie psy pasterskie były znane już w XV wieku, ale miały zupełnie inny wygląd i temperament. Dopiero po skrzyżowaniu z psami europejskimi zyskały wygląd dzisiejszego armanta.

Kluczowy moment nastąpił na przełomie XVIII i XIX wieku, kiedy to francuskie psy pasterskie przybyły do Afryki wraz z wojskami Napoleona Bonaparte. Armia francuska wykorzystywała czworonogi do pilnowania obozów, przekazywania wiadomości i eskortowania taborów. Wśród tych psów znajdowali się przodkowie współczesnych briardów. Jeśli prześledzimy historię rasy briard, zauważymy, że to właśnie ona przekazała egipskiemu potomkowi swoją kudłatą szatę i oddanie.

Po zakończeniu działań wojennych część psów została w miejscowości Armant w Górnym Egipcie. Tamtejsi mieszkańcy skrzyżowali francuskich „gości” z miejscowymi, wytrzymałymi psami, aby uzyskać idealne zwierzę robocze. Tak powstała rasa nosząca nazwę od tej miejscowości. Kynolodzy dostrzegają w genotypie armanta ślady jeszcze jednego Francuza – potężnego beaucerona. Porównując obie rasy, można zauważyć wspólne cechy w budowie ciała, na co wskazuje opis rasy beauceron.

Dziś psy te hoduje się również we Francji i Holandii, próbując odtworzyć i utrwalić cechy rasy, jednak owczarki egipskie pozostają mało znane na świecie. Rasa jest tylko częściowo uznawana przez związki kynologiczne, co czyni ją prawdziwym unikatem dla miłośników rzadkich psów pracujących.

To kompaktowy pies o nastroszonej sierści i poważnym, czasem nawet surowym spojrzeniu ciemnych oczu. Armanty są idealnie przystosowane do trudnego terenu i długotrwałego biegu po nierównościach. Mają mocną budowę z silnymi kończynami i głęboką klatką piersiową, która mieści pojemne płuca – gwarancję wytrzymałości.

• Głowa: Proporcjonalna do ciała, czaszka szeroka, przejście od czoła do kufy umiarkowane. Oczy zazwyczaj ciemne, nieduże, otoczone gęstymi brwiami, które jednak nie powinny zasłaniać widoku.
• Uszy: To jedna z cech charakterystycznych rasy. Mogą stać lub wisieć, a także być załamane na chrząstkach (półstojące). Wzorzec dopuszcza różnorodność, ponieważ głównym kryterium zawsze były cechy użytkowe.
• Łapy: Palce mają specyficzny, wygięty kształt, co zapewnia amortyzację i lepszą przyczepność podczas poruszania się po kamieniach czy piasku.
• Ogon: Może być długi, zakręcony w pierścień lub kopiowany (w krajach, gdzie jest to dozwolone).
• Sierść: Szorstka, twarda w dotyku, kudłata. Doskonale chroni przed upałem w dzień i chłodem w nocy. Umaszczenie bywa różne: czarne, szare, szaro-żółte. Często sierść ma rude podpalania i/lub białe znaczenia (szczególnie na piersi i łapach).

Owczarki egipskie to dość kudłate psy, a ich wygląd często określa się mianem „wiejskiego” lub „roboczego”, pozbawionego zbędnego blasku, co tylko dodaje im uroku.

Armantom właściwy jest energiczny temperament oraz żywe, skore do zabawy usposobienie. Ten aktywny czworonóg chętnie dotrzyma ci towarzystwa podczas porannego joggingu. Nie jest to pies, który będzie całymi dniami spał na kanapie – on potrzebuje działania. Armant będzie wesoło bawił się z dziećmi i nie odmówi udziału w wyprawie, niosąc własny plecak z wodą.

Odważny i inteligentny pies pasterski przyjaźnie traktuje ludzi, których uważa za swoje „stado”, oraz inne zwierzęta domowe, jeśli się z nimi wychował. Swoją wszechstronnością nieco przypomina rasę owczarek angielski, która również łączy rolę pasterza i towarzysza rodziny. Jednak w odróżnieniu od wielu innych pasterzy, owczarek egipski ma silnie rozwinięty instynkt terytorialny.

Ważne: Owczarek egipski kocha towarzystwo, ale jego przenikliwemu spojrzeniu nie umknie żadne niebezpieczeństwo. Dlatego armanty są dobrymi stróżami i kompanami dziecięcych zabaw, ale do nieznajomych podchodzą z rezerwą, dopóki właściciel nie da znaku, że wszystko jest w porządku.

Pod względem ruchliwości i zacięcia armanta można porównać do rasy takiej jak ratonero andaluzyjski, chociaż ten drugi jest znacznie mniejszy i specjalizuje się w polowaniu na gryzonie. Obie rasy łączy jednak błyskawiczna reakcja.

Generalnie owczarkom egipskim nie dokuczają ciężkie choroby genetyczne. To wytrzymałe i pracowite psy, przez wieki hartowane przez selekcję naturalną, świetnie przystosowane do warunków życia: trudnego terenu i klimatu. Ich życie to ciągły ruch, a nie pasmo wizyt u weterynarza.

Jednak, jak każda rasa średniej wielkości o aktywnym trybie życia, przedstawiciele tej rasy mogą mieć problemy z układem ruchu. Armanty mogą być narażone na:

• Dysplazję stawu biodrowego: Choć ryzyko jest mniejsze niż u dużych molosów, to jednak istnieje. Ważne, by nie przeciążać szczeniaka skokami, dopóki jego kościec w pełni się nie uformuje.
• Osteochondrozę: Chorobę chrząstek, która może pojawić się przy niezbilansowanej diecie w okresie wzrostu.
• Infekcje uszu: Ze względu na gęstą sierść i kształt uszu, wentylacja może być utrudniona, dlatego przegląd małżowin powinien odbywać się co tydzień.

Przy dobrych warunkach i właściwej opiece psy te żyją około 13 lat, zachowując aktywność do późnej starości.

Pielęgnacja rzadkiego owczarka egipskiego nie wymaga skomplikowanych zabiegów w salonach groomerskich, ale kluczem jest regularność. Psu pracującemu trzeba przede wszystkim zapewnić wysiłek fizyczny. Jeśli nie przemierza kilometrów pastwisk pilnując owiec, właściciel musi znaleźć czas na długie spacery (minimum 2 godziny dziennie).

Jako pies domowy, armant wymaga uwagi ze względu na szorstką sierść. Jeśli się ją zaniedba, ma tendencję do filcowania. Oto główne zasady higieny:

• Czesanie: Należy regularnie czyścić sierść (1-2 razy w tygodniu) metalowym grzebieniem lub szczotką typu pudlówka.
• Strzyżenie: Czasami sierść można przyciąć, szczególnie w strefach higienicznych i między palcami łap, aby nie zbierały się tam rzepy i brud.
• Kąpiel: Nie warto przesadzać z częstym myciem. Aktywnego psa kąpiemy tylko w razie konieczności, używając szamponów dla ras szorstkowłosych, by nie zmiękczyć struktury włosa.

Owczarek egipski oddanie pilnuje mienia właściciela, ale potrzebuje też kontaktu i zabawy. To zdecydowanie nie jest rasa do bloku – potrzebuje przestrzeni, najlepiej ogrodzonego podwórka.

Inteligentne owczarki egipskie świetnie radzą sobie w procesie nauki. Chwytają komendy w lot, ale mogą mieć własne zdanie co do sensowności ich wykonywania. Dla armanta ważne jest poczucie autorytetu trenera. Nie oznacza to surowości, lecz konsekwencję i pewność siebie.

Wtedy pies dąży do uzyskania pochwały i stara się ze wszystkich sił. Energiczna natura owczarka egipskiego wymaga aktywnych zajęć, angażujących nie tylko mięśnie, ale i umysł. Monotonne powtarzanie „siad-leżeć” szybko znudzi armanta. Lepiej stosować metody oparte na zabawie i elementach pracy węchowej.

Treningi są szczególnie ważne dla psów „domowych”, ale wśród armantów można spotkać też zawodowych sportowców. Osiągają świetne wyniki w:

• Agility (tor przeszkód);
• Obedience (posłuszeństwo sportowe);
• Próbach pracy pasterskiej (Herding trials).

W każdym przypadku właściciel musi zadbać o regularność wysiłku fizycznego psa i nie tracić pozycji lidera, inaczej sprytny „Egipcjanin” szybko wejdzie wam na głowę.

Rasa owczarków egipskich jest nie tylko rzadka, ale i kosztowna pod względem inwestycji emocjonalnych i czasowych. Opieki nad nimi uczą specjaliści-hodowcy, a nawiązać kontakt z psem pomagają doświadczeni behawioryści. Nie wolno zmarnować cudzej pracy i własnego wysiłku poprzez niedbałe żywienie psa.

Dieta armanta musi być dobrze zbilansowana, a wszystkie produkty – wysokiej jakości. Ponieważ jest to rasa pracująca, menu powinno zawierać odpowiednią ilość białka dla utrzymania masy mięśniowej i energii.

• Sucha karma: Najłatwiej osiągnąć balans, stosując karmy komercyjne najwyższej klasy (super-premium lub holistic) dla aktywnych psów średnich ras.
• Żywienie naturalne: Jeśli decydujesz się na domowe jedzenie, podstawą powinno być chude mięso (wołowina, indyk), podroby, produkty mleczne i niewielka ilość zbóż (ryż, gryka). Warzywa podajemy jako źródło błonnika.

Stały dostęp do świeżej wody pitnej jest absolutnie niezbędny dla tak aktywnego psa, codzienie zwłaszcza po intensywnym treningu.

Ta rasa owiana jest tajemnicami i legendami. Oto kilka faktów, które pomogą lepiej zrozumieć jej wyjątkowość:

• Pies faraonów? Choć nazwa „Owczarek Egipski” sugeruje starożytność, armant nie jest bezpośrednim potomkiem psów z piramid (tamte bardziej przypominały charty). Armant to dziecko późniejszej epoki.
• Nieustraszoność: W Egipcie psy te wykorzystuje się nie tylko do wypasu, ale i jako ochronę przed drapieżnikami, w tym szakalami i dzikimi kotami.
• Rzadkość do kwadratu: Poza Egiptem, Francją i Holandią spotkanie armanta jest niemal niemożliwe. Jeśli zobaczysz takiego psa w parku – masz ogromne szczęście.

Czy armant nadaje się do mieszkania w bloku?
Nie, jest to bardzo niewskazane. Pies potrzebuje przestrzeni do ruchu i realizacji instynktów stróżujących. W mieszkaniu może stać się niszczycielski z nudów.

Czy ta rasa mocno linieje?
Linienie jest umiarkowane, ale ze względu na strukturę sierści martwe włosy często utykają w podszerstku, tworząc kołtuny. Dlatego czesanie jest obowiązkowe.

Jaki ma stosunek do dzieci?
Świetnie dogaduje się ze „swoimi” dziećmi, często je „zagania”, pilnując, by nie odchodziły za daleko. Jednak kontakt z bardzo małymi dziećmi powinien odbywać się pod nadzorem dorosłych.