Bouvier des Ardennes

Bouvier des Ardennes to wyrazisty przedstawiciel starej belgijskiej grupy psów pasterskich. Dziś pies ten uważany jest za bardzo rzadkiego i nawet w swojej ojczyźnie, w Belgii, przez długi czas znajdował się na granicy całkowitego wyginięcia. Istnieje uzasadniona opinia, że ardeńskie bouviery mają wspólne korzenie z Bouvier des Flandres, a także z wymarłymi obecnie rasami, takimi jak bouvier z Roulers, Moerman czy Paret.

Historycznie ułożyło się tak, że w belgijskich Ardenach warunki do wypasu bydła były trudne: pofałdowany teren, kamieniste gleby, zimne zimy i dużo opadów. Miejscowi rolnicy potrzebowali psa, który potrafiłby nie tylko pilnować krów, ale też bronić ich przed drapieżnikami, przepędzać stada na duże odległości, a przy tym być niewybrednym w jedzeniu i utrzymaniu. Tak powstały „psy do krów” (bouvier), które wyróżniały się niesamowitą pracowitością.

W przeszłości psy te wykorzystywano głównie jako pasterskie (do bydła rogatego), a także jako stróżujące: niezawodnie pilnowały domostw i dobytku rolników. W czasach I wojny światowej ich los diametralnie się zmienił. Ardeńskie bouviery były aktywnie wykorzystywane jako łącznicy i sanitariusze. Psy te pod kulami odnajdywały rannych żołnierzy i pomagały lekarzom przewozić ich do szpitala, ciągnąc specjalne wózki. Pomagały też dostarczać prowiant, amunicję i broń na linię frontu, często poświęcając swoje życie.

Niestety, z powodu ciężkich bombardowań, działań wojennych i wrogiej okupacji, a także powojennego spadku liczby gospodarstw, psy tej rasy niemal przestały istnieć. Przez długi czas uważano, że rasa została utracona na zawsze. Jedynie dzięki entuzjastom i miłośnikom, którzy zbierali dosłownie pojedyncze egzemplarze tych psów na odległych farmach, udało się zachować materiał genetyczny.

W latach 1985-1990 kynolodzy postanowili celowo odtworzyć rasę, kierując się wzorcem napisanym jeszcze w 1963 roku. Prace nad rekonstrukcją rasy prowadzono na północy gór ardeńskich i trzymano je w najściślejszej tajemnicy, aby uniknąć komercjalizacji i mieszania z innymi rasami na wczesnych etapach. Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI) oficjalnie uznała Bouvier des Ardennes w 2006 roku, co stało się wielkim zwycięstwem belgijskiej kynologii.

Obecnie psy te pozostają bardzo rzadkie zarówno na świecie, jak i w swojej ojczyźnie. Procesy urbanizacji zgubnie wpływają na główny zawód tej rasy – hodowlę bydła. Wskutek postępu technicznego psy pasterskie stają się coraz mniej potrzebne na farmach. Ale i tu są swoje plusy – dzięki wysokiej inteligencji i sile fizycznej psy te z powodzeniem są przekwalifikowywane do pracy w policji, wojsku i służbach ratowniczych. Warto zaznaczyć, że świetnie radzą sobie z nałożonymi na nie nowymi obowiązkami, wykazując nie mniejszą skuteczność niż popularniejsze rasy służbowe.

Bouvier des Ardennes to silne, zwarte psy średniej wielkości o mocnej, muskularnej budowie. Ich wygląd świadczy o tym, że pies ten został stworzony do pracy, a nie na wybiegi wystawowe. Wygląda nieco surowo, ale w tym właśnie tkwi jego urok.

• Głowa: Masywna, duża, ale proporcjonalna do ciała, z szeroką i płaską czaszką. Przejście od czoła do kufy (stop) zauważalne, ale niezbyt wyraźne. Kufa objętościowa i szeroka, nieco krótsza niż część czaszkowa, co zapewnia potężny chwyt.
• Nos i wargi: Wierzchołek nosa zawsze duży i szeroki, koloru czarnego. Wargi ściśle przylegają do zębów, są cienkie, z czarną obwódką. Obwisłe fafle są niedopuszczalne.
• Oczy: Średniej wielkości, owalnego kształtu, ciemnego koloru (im ciemniejsze – tym lepiej) z czarną oprawą powiek. Spojrzenie żywe, uważne i nieco surowe.
• Uszy: Wysoko osadzone, trójkątnego kształtu. W idealnym przypadku – stojące, końcówki zaostrzone. Dopuszczalne są uszy półstojące lub wiszące na chrząstkach, ale są niepożądane. W przeszłości uszy często kopiowano, ale obecnie praktyka ta jest zakazana w wielu krajach Europy.
• Korpus: Masywny, ale zwarty (kwadratowego lub prawie kwadratowego formatu). Szyja lekko wygięta, silna i bardzo umięśniona, bez podgardla. Grzbiet elastyczny, prosty i mocny. Lędźwie krótkie i szerokie, co daje psu możliwość wykonywania gwałtownych zwrotów. Klatka piersiowa głęboka i szeroka, sięga do łokci, żebra zaokrąglone.

Kończyny u bouviera są proste, o mocnym kośćcu, równoległe względem siebie. Mięśnie na udach wyraźnie zaznaczone. Łapy okrągłe, zwarte, z grubymi opuszkami, co pozwala biegać po kamieniach.

Ogon: Wysoko osadzony, gruby u nasady. Ciekawostka: wiele szczeniąt rodzi się bez ogona lub z krótkim kikutem (szczątkowy ogon). Jeśli ogon występuje, dawniej go kopiowano, obecnie pozostawia się naturalny.

Sierść i umaszczenie: To pies „na każdą pogodę”. Sierśc jest szorstka, kosmata, sucha w dotyku, średniej długości (około 6 cm). Podszerstek bardzo gęsty i zwarty, chroni psa przed zimnem i wodą. Na kufie sierść tworzy charakterystyczne brwi, wąsy i brodę, które nadają psu „ponury” wygląd. Na tylnej stronie kończyn – frędzle, na udach – gęste „portki”. Umaszczenie może być dowolnego koloru (szary, płowy, czerwonawy, mieszany), oprócz czystego białego. Dopuszczalne są niewielkie białe znaczenia na klatce piersiowej lub końcach łap.

Charakter Bouvier des Ardennes jest złożony, ale sprawiedliwy. To typowy „wieśniak” – prosty, bezpośredni, ale z nutką sprytu. W kręgu rodziny jest życzliwy, czuły i chętny do zabawy. Jednak w stosunku do obcych psy te są skrajnie podejrzliwe, nieufne, a wobec innych czworonogów często agresywne, jeśli te naruszają ich terytorium. Zbliża je to temperamentem do rasy Australian Cattle Dog, która również słynie ze swojej bezkompromisowości w pracy.

Swojego pana bardzo kochają – są gotowe bezwarunkowo poddawać się jego rozkazom i dosłownie każdą minutę spędzać razem z nim. Źle znoszą samotność i izolację w kojcu bez kontaktu z człowiekiem. Bouviery posiadają wspaniałe cechy niezawodnego stróża. Jeśli właścicielowi grozi niebezpieczeństwo, ten pies zawsze będzie czujny; jest gotów desperacko bronić wszystkich bliskich mu ludzi. Przy czym zatrzymać się może tylko w przypadku, gdy od pana padnie odpowiednia komenda; nikt inny nie jest w stanie wpłynąć na zachowanie rozjuszonego bouviera.

Cechy zachowania:

• Uparcie: Są inteligentne, ale mogą mieć własne zdanie na temat wykonywania poleceń.
• Energiczność: To nie jest kanapowy piesek. Potrzebują ruchu, pracy, zadań.
• Miłość do wody: Kochają wodę – więc obok kałuży ten pies nie przejdzie obojętnie, koniecznie w niej „popływa” albo chociaż zamoczy łapy. Warto o tym pamiętać podczas spacerów w mieście.

Psy tej rasy mają bardzo dobrą okrywę włosową i silny układ odpornościowy. W przeszłości trzymano je wyłącznie na dworze, uważając, że sierść ochroni je przed mrozami, opadami i silnym wiatrem. Surowe warunki pogodowe Ardenów zahartowały te psy, wyrobiły w nich trwałą odporność na różne choroby przeziębieniowe. Bouvier des Ardennes cieszy się doskonałym zdrowiem i jest uważany za jedną z najzdrowszych ras, ponieważ nie podlegał nadmiernej selekcji pod kątem eksterieru.

Nie posiadają specyficznych chorób genetycznych, właściwych tylko tej rasie. Jednak, jak u każdych psów pracujących średniej i dużej wielkości, istnieją pewne zagrożenia:

• Dysplazja stawów biodrowych: To choroba dziedziczna, w której staw rozwija się nieprawidłowo, co prowadzi do zapalenia stawów i bólu. Wybierając szczeniaka, koniecznie zapoznaj się z jego rodowodem i wynikami badań rodziców.
• Problemy z trawieniem: Wzdęcia (skręt żołądka) mogą występować przy niewłaściwym karmieniu lub aktywności zaraz po jedzeniu.
• Choroby oczu: Rzadko, ale u starszych psów zdarza się zaćma.

Najlepiej Bouvier des Ardennes będzie się czuł na wsi, na farmie lub w dużym domu jednorodzinnym z przestronną działką. To idealne środowisko do realizacji jego instynktów. Pamiętaj jednak, że nigdy nie polubi łańcucha. Ten pies potrzebuje wolności, przestrzeni i możliwości kontrolowania terytorium. Trzymanie na uwięzi może uczynić bouviera agresywnym i nieopanowanym.

Życie w mieście: W warunkach miejskich (w mieszkaniu) utrzymanie takiego psa jest trudne, ale możliwe, jeśli jesteś gotów poświęcić pupilowi dużo czasu. Bouvier potrzebuje długich spacerów (minimum 2-3 godziny dziennie) i regularnego, intensywnego wysiłku fizycznego. Zwykłe przejście się po parku na smyczy mu nie wystarczy.

Higiena:

• Kąpiel: Myć takiego psa będziesz musiał po każdym spacerze w deszczową pogodę – on bardzo lubi dokazywać w wodzie i błocie, więc brud na sierści będzie stałym towarzyszem. Używaj specjalnych szamponów dla ras szorstkowłosych.
• Czesanie: Sierść bouviera trzeba stale czesac (1-2 razy w tygodniu), ponieważ jest długa, ma gęsty podszerstek i ciągle zbija się w kołtuny, zwłaszcza za uszami i pod pachami.
• Strzyżenie: Ta rasa nie wymaga modelowania fryzury. Wystarczy jedynie higieniczne przycinanie sierści między opuszkami łap.

Bouvier des Ardennes to bardzo inteligentny pies, szybko się uczy i zapamiętuje komendy – to niebagatelny czynnik, jeśli zdecydujesz się sam szkolić tego psa. Jednak nie warto mylić inteligencji z chęcią przypodobania się. Bouvier może przemyśleć polecenie przed jego wykonaniem.

Przy samodzielnym szkoleniu psa trudności nie powinny występować, gdyż pies z radością podporządkowuje się swojemu panu, o ile oczywiście masz twardy charakter i jesteś konsekwentny w swoich wymaganiach. Jeśli dasz za wygraną, pies szybko zajmie pozycję lidera. Metody oparte na pozytywnym wzmocnieniu (smakołyk, zabawka) działają najlepiej. Twardy przymus może doprowadzić do tego, że pies zamknie się w sobie lub odpowie agresją. Podobne metody wychowawcze zaleca się dla innych poważnych ras, takich jak Beauceron czy wspomniany już Bouvier des Flandres.

Sport i aktywność: Temu psu potrzebne jest świeże powietrze i duża wolna przestrzeń. Ponieważ jest to pies pracujący, wymaga regularnego wysiłku fizycznego. Najlepiej, jeśli będziesz go trenować na zewnątrz. Bouvier des Ardennes może stać się dla Ciebie świetnym kompanem do dalekich spacerów, wypraw turystycznych i porannego biegania. Osiągają też niezłe wyniki w takich dyscyplinach sportowych jak agility czy obedience.

Jeśli chcesz, aby Twój pupil wykonywał swoje bezpośrednie obowiązki (pasterza), dodatkowe skomplikowane szkolenie nie będzie mu potrzebne – instynkt mają we krwi. Wystarczy od wczesnego wieku wysyłać go na pastwiska razem z doświadczonymi psami pasterskimi, właśnie w ten sposób uczą się wszystkie psy farmerskie.

Bouvier des Ardennes jest psem absolutnie wszystkożernym. Jest to uwarunkowane historycznie: psy te przywykły do życia na biednych farmach, gdzie właściciele nie poświęcali należytej uwagi diecie swoich podopiecznych, karmili je raz dziennie resztkami z pańskiego stołu lub tym, co pies znalazł sam. Oczywiście w nowoczesnych warunkach pod żadnym pozorem nie wolno tego robić, jeśli chcesz, by pies żył długo.

Jedzenie powinno być zawsze świeże, dobrej jakości i zbilansowane. Możesz wybrać zarówno gotową suchą karmę klasy premium lub super-premium (dla aktywnych psów średnich ras), jak i żywienie naturalne.

Ważne ostrzeżenie: U bouvierów, podobnie jak u wielu owczarków, często zdarzają się wzdęcia brzucha; a dla psów jest to poważne zaburzenie w pracy narządów trawiennych. Wzdęcie może doprowadzić nawet do śmierci w ciągu liczonych godzin. Pamiętaj, że psa lepiej karmić kilka razy dziennie (2 razy w przypadku dorosłego) mniejszymi porcjami, niż za jednym razem podawać mu całą dobową normę. Po jedzeniu piesek koniecznie musi odpocząć około godziny, aktywne gry zaraz po misce to temat tabu.

Zanim zdecydujesz się na tę rzadką rasę, warto rozważyć wszystkie „za” i „przeciw”, gdyż nietylko nie każdemu ona pasuje.

• Nazwa: Słowo „Bouvier” pochodzi od francuskiego „Boeuf” (byk, krowa) i oznacza „poganiacza krów”.
• Genetyka: To jedna z niewielu ras, gdzie gen braku ogona (szczątkowy ogon) jest naturalny i powszechny.
• Styl pracy: Ardeńskie bouviery pracują bardzo twardo. Kierują bydłem, podgryzając krowy w stawy skokowe (pięty), aby zmusić je do ruchu. Nawyk ten może przenosić się na ludzi, jeśli nie będziemy psa wychowywać.
• Węch: Dzięki doskonałemu węchowi często są wykorzystywane przez belgijskich celników do poszukiwania narkotyków i kontrabandy.

Czy Bouvier des Ardennes nadaje się dla rodziny z dziećmi?
Tak, z reguły dobrze traktują dzieci ze swojego „stada”, bronią ich. Ale ze względu na swoje gabaryty i gwałtowność ruchów, kontakty z bardzo małymi dziećmi powinny odbywać się pod nadzorem.

Czy trudno utrzymać je w mieszkaniu?
Tak, dość trudno. To pies podwórzowy, będzie mu gorąco i ciasno. Ponadto zapach mokrej sierści po spacerze może być intensywny.

Czym różnią się od Bouvier des Flandres?
Bouvier des Ardennes jest mniejszy, bardziej ruchliwy i ma sztywniejszą sierść, która rzadziej wymaga strzyżenia. Bouvier des Flandres jest masywniejszy i spokojniejszy.