Terier irlandzki

Zwróć uwagę na rozbieżność we wzroście: FCI podaje jedną liczbę — około 45,5 cm — bez podziału na psy i suki, podczas gdy brytyjski The Kennel Club ustala ideał osobno dla każdej płci. To dwa dokumenty dwóch różnych organizacji i sprowadzanie ich do wspólnego „przedziału 46–48” jest nierzetelne. Masę ciała FCI dzieli natomiast wyraźnie według płci: 12,25 kg wobec 11,4 kg.

To rzadki przypadek, w którym wojenna legenda rasy znajduje potwierdzenie i w oficjalnym wzorcu, i w słowach człowieka, który te psy szkolił. Wzorzec FCI nr 139 mówi wprost: reputacja teriera irlandzkiego umocniła się podczas pierwszej wojny światowej, gdy używano tych psów jako łączników w potwornym hałasie i chaosie wojny okopowej, i właśnie tam dowiodły one zarówno inteligencji, jak i nieustraszoności. Zwróć uwagę na moment: podczas wojny, a nie po niej.

Brytyjską szkołę psów wojskowych (British War Dog School) założył w 1917 roku podpułkownik Edwin Hautenville Richardson; szkolono w niej psy przede wszystkim na łączników i wartowników do pracy blisko linii frontu. Klub teriera irlandzkiego w Ameryce przytacza jego ocenę rasy dosłownie: „I can say with decided emphasis that the Irish Terriers of the service more than did their part. Many a soldier is alive today through the effort of one of these very terriers”. Służbowe teriery irlandzkie zrobiły więc więcej, niż od nich wymagano, a — jak twierdził Richardson — niejeden żołnierz zawdzięcza życie wysiłkowi właśnie tych psów.

Rasa trafiła też do literatury, i to w sposób sprawdzalny. Bohaterem powieści Jacka Londona „Jerry of the Islands” (1917) jest terier irlandzki: już w pierwszym rozdziale autor opisuje go jako gładkowłosego teriera w kolorze złocistego szczawiu. W przedmowie podpisanej na Waikiki 5 czerwca 1915 roku London wyjaśnia, że książka nigdy by nie powstała, gdyby nie prawdziwy szczeniak teriera irlandzkiego wabiący się Peggy, którego wraz z żoną spotkał na pokładzie kecza „Minota” u Wysp Salomona. Powieść siostrzana — „Michael, Brother of Jerry” — opowiada o bracie tego samego psa.

Wzorzec wymaga umaszczenia jednolitego („whole coloured”) i wymienia trzy dopuszczalne odcienie: rudy, rudy pszeniczny i żółtorudy. Dalej pojawia się niuans, który zwykle powtarza się błędnie. Wzorzec nie zakazuje bieli całkowicie: stwierdza wprost, że biel bywa na piersi i że niewielka jej ilość często występuje u wszystkich ras jednolicie umaszczonych. W wykazie wad dyskwalifikujących zapisano to tak: dyskwalifikuje każdy kolor inny niż rudy, żółtorudy i rudy pszeniczny, natomiast niewielka biała plama na piersi jest dopuszczalna.

Brytyjski The Kennel Club dodaje w swojej redakcji szczegół, którego nie ma w tekście FCI: za wysoce niepożądane uznaje biel na łapach oraz czarne cieniowanie w sierści. Praktyczny wniosek dla kupującego jest prosty. Mała biała odmiana na piersi szczeniaka nie jest ani powodem do niepokoju, ani oznaką „nie tej” rasy; białe skarpetki, ciemny pas wzdłuż grzbietu czy jakikolwiek odcień inny niż rudy to natomiast powód, by zapytać hodowcę.

Historia tłumaczy tę surowość. Psy czarne podpalane i pręgowane wyprowadzano z rasy celowo, więc czarny pigment w sierści odczytuje się jako powrót do wypartego typu. Dla porównania: u ras zbudowanych na wzorze czapraka i trójkolorowym — takich jak berneńskim psem pasterskim czy gończym austriackim krótkowłosym — dokładnie taki rozkład barwy jest tym, czego wymaga wzorzec. U teriera irlandzkiego byłby dyskwalifikacją.

Stąd praktyka „rolowania okrywy” (rolling the coat): psa nie trymuje się „do zera” raz na sezon, lecz pracuje strefami, w miarę jak włos w danym miejscu dojrzewa. Pies nosi wtedy jednocześnie włos w różnym wieku, a nie jedną długość, i rasa wygląda tak, jak opisuje ją wzorzec. Reszta pielęgnacji jest zwyczajna dla szorstkowłosego teriera — szczotkowanie, uszy, pazury, zęby — ale opuszki w tej rasie ogląda się osobno i regularnie, a powód opisujemy niżej.

Odpowiada komuś, kto chce psa-partnera, a nie dodatku, i jest gotów codziennie dawać mu pracę fizyczną i umysłową; kto spokojnie przyjmuje, że spacer wymaga uwagi wobec innych psów; kto ceni szorstką okrywę niezostawiającą kłębków po domu i nie ma nic przeciwko nauce trymowania albo wizytom u groomera, który potrafi je wykonać; kto zadaje hodowcy niewygodne pytania i czyta wyniki badań.

Nie odpowiada komuś, kto szuka psa, który wychowa się sam, albo cichej obecności na kanapie; kto planuje niekontrolowaną swobodę bez smyczy w terenie ze zwierzyną; kto ma już dorosłego psa tej samej płci i liczy, że oba „podzielą teren”; kto trzyma w domu małe gryzonie lub ptaki; kto zamierza radzić sobie z okrywą maszynką i wolałby o niej nie myśleć. To rasa z charakterem i uczciwy artykuł musi to powiedzieć wprost.