Charakter: pies służbowy pod uroczą nazwą
Nazwa myli: za słowem „panda” stoi pełnoprawny pies służbowy. Mutacja KIT steruje migracją komórek barwnikowych — z temperamentem, pojętnością czy progiem pobudliwości nie ma nic wspólnego. Charakter opisuje więc wzorzec rasy i nic innego.
Sformułowanie wzorca FCI nr 166 warto przeczytać powoli: owczarek niemiecki „musi być zrównoważony (o mocnych nerwach) w charakterze, pewny siebie, absolutnie naturalny i — poza sytuacją pobudzenia — dobroduszny, a przy tym uważny i skłonny do współpracy”. Dalej wzorzec wymaga „zachowania instynktownego, wytrzymałości i pewności siebie”, aby pies nadawał się „jako towarzysz, pies stróżujący, obronny, służbowy i pasterski”. Użytkowość w nagłówku wzorca zapisano tak: „wszechstronny pies użytkowy, pasterski i służbowy”.
Praktyczny wniosek jest prosty i mało pocieszający dla tych, którzy wybierają psa ze zdjęcia: ten pies potrzebuje zadania. Owczarek niemiecki pozostawiony bez pracy znajduje ją sobie sam — a właścicielowi wynik zwykle się nie podoba. Dotyczy to „pandy” dokładnie w tym samym stopniu co każdego innego owczarka.
Jeszcze jedna liczba, którą lepiej znać przed zakupem niż po nim. W brytyjskim badaniu podstawowej praktyki weterynaryjnej agresja figurowała jako zarejestrowana diagnoza u 4,76 % owczarków niemieckich i była częstsza u psów niż u suk. To nie wyrok na rasę — to argument za wczesną socjalizacją, jasnymi zasadami w domu i pracą z instruktorem, a nie za „wyrośnie z tego”. W porównaniu z innymi rzadkimi rasami pasterskimi — choćby z owczarkiem brazylijskim Ovelheiro Gaucho — owczarek niemiecki jest znacznie mocniej nastawiony na człowieka i wyraźnie łatwiej wpisuje się w miejski rytm, ale właśnie przez tę bliskość szybciej też „czyta” błędy wychowawcze.
Wysiłek, ruch i szkolenie
Wzorzec FCI określa owczarka niemieckiego jednym słowem: kłusak. I wyjaśnia, co to znaczy mechanicznie: kończyny muszą być zestrojone długością i kątami tak, by pies mógł podstawiać zad pod tułów bez istotnej zmiany linii górnej i równie daleko wynosić przód. Właściwe proporcje dają ruch, który ściele się nisko nad ziemią i wygląda bez wysiłku. Wzorzec osobno ostrzega, że nadmierne kąty tylnych kończyn zmniejszają stabilność i wytrzymałość, a więc i przydatność do pracy.
Stąd i reżim obciążeń. Pies zbudowany do długiego kłusa nie zadowoli się spacerem na smyczy dookoła bloku. Potrzebuje ruchu z zadaniem: gier węchowych, aportowania, pracy nosem, długich równomiernych wyjść. Sprint nie jest jego mocną stroną: tam, gdzie krótki wybuch wygrywa lurcher czy chart, owczarek bierze równym tempem na dystansie. Młodemu psu w okresie wzrostu wysokie skoki i długie biegi po twardym dawkuje się — to bezpośredni wkład w te same stawy, które później otwierają statystykę przyczyn śmierci.
Szkolenie zaczyna się od pierwszych dni w domu. Rasa chwyta szybko i właśnie dlatego nudne, jednostajne powtarzanie działa przeciwko wam: pies albo zaczyna „optymalizować” wykonanie, albo traci zainteresowanie. Wzmocnienie pozytywne daje najbardziej stabilny efekt; twarde metody w rasie o takiej wrażliwości na kontakt z człowiekiem uderzają w obie rzeczy naraz — w zachowanie i w niezawodność.
Osobno o dyscyplinach obronnych. Wzorzec wprost nazywa owczarka przydatnym do służby stróżującej i obronnej, a to znaczy, że potencjał jest w psie domyślnie i pytanie tylko, kto go ukształtuje. Kurs posłuszeństwa podstawowego potrzebny jest wszystkim; każdą pracę obronną powinien prowadzić instruktor, a nie właściciel z filmików. I jeszcze raz liczba: agresja jest piątą co do częstości zarejestrowaną diagnozą w rasie, a u psów częstszą. To właśnie ten obszar, gdzie wczesna socjalizacja jest pewniejsza niż późne poprawianie.
