Historia pochodzenia rasy Puli
Historia rasy Puli sięga głębi wieków, ściśle przeplatając się z koczowniczą przeszłością plemion węgierskich. Uważa się, że przodkowie współczesnych puli przybyli na tereny dzisiejszych Węgier wraz z Madziarami ponad tysiąc lat temu, około IX wieku. Psy te były niezastąpionymi pomocnikami pasterzy, pomagając im zarządzać dużymi stadami owiec na bezkresnych równinach Puszty. Ich kompaktowa budowa, niesamowita zwinność i głośny szczek czyniły je idealnymi do tej pracy – mogły łatwo manewrować wśród owiec, kierować nimi i ostrzegać przed niebezpieczeństwem.
Istnieje kilka teorii dotyczących starszego pochodzenia puli. Jedna z nich łączy je ze starożytnymi azjatyckimi psami pasterskimi, być może nawet z przodkami terierów tybetańskich. Znaleziska archeologiczne świadczą o istnieniu psów o podobnej sznurowej sierści w regionie jeszcze przed przybyciem Madziarów. Unikalna sierść puli, zbijająca się w sznury, zapewniała doskonałą ochronę przed surowymi warunkami pogodowymi – zarówno przed zimnem zimą, jak i upałem latem, a także przed ugryzieniami drapieżników, takich jak wilki.
Przez wiele stuleci puli pracowały ramię w ramię z inną znaną węgierską rasą pasterską – Komondorem. Te dwie rasy często pełniły różne funkcje: większy i potężniejszy komondor zazwyczaj strzegł stada w nocy, podczas gdy mniejszy i zwinniejszy puli aktywnie pracował w dzień, kierując ruchem stada. Czasami puli nawet wykorzystywały grzbiety owiec jako pomosty, aby szybko przemieszczać się po stadzie. Co ciekawe, pasterze bardzo cenili swoje puli, a koszt dobrego psa pracującego mógł równać się rocznym zarobkom pasterza.
Na początku XX wieku, wraz ze zmianą tradycyjnego rolnictwa i zmniejszeniem zapotrzebowania na psy pasterskie, rasa znalazła się na skraju wyginięcia. Jednak dzięki wysiłkom entuzjastów, w szczególności dr. Emila Raitsitsa, który rozpoczął program odnowy rasy w latach 1910., puli udało się uratować. Pierwszy wzorzec rasy został opracowany w 1915 roku, a oficjalnie zatwierdzony przez Węgierski Związek Kynologiczny w 1925 roku. Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI) uznała rasę w 1935 roku. Do USA puli trafiły w latach 30. XX wieku, gdzie również zyskały popularność dzięki swojemu unikalnemu wyglądowi i doskonałym cechom użytkowym. Rasa została uznana przez Amerykański Związek Kynologiczny (AKC) w 1936 roku.
Na Węgrzech puli jest uważany za skarb narodowy. Istnieją również inne węgierskie owczarki, takie jak energiczny Pumi, który, jak się uważa, ma w swojej krwi domieszkę puli oraz francuskich i niemieckich owczarków w typie teriera.
Jak wygląda Puli: szczegółowy opis wyglądu
Puli to pies średniej wielkości, o kwadratowej budowie, sprawiający wrażenie siły i zwinności, mimo swojej stosunkowo niewielkiej wagi. Najbardziej charakterystyczną cechą rasy jest jej unikalna sierść, która naturalnie zbija się w długie sznury lub wstęgi, przypominające dready.
Głowa puli jest proporcjonalna do ciała, wydaje się okrągła z powodu obfitej sierści. Kufa jest nieco krótsza niż mózgoczaszka, prosta. Stop (przejście od czoła do kufy) jest ledwo zaznaczony. Nos jest czarny. Oczy są średniej wielkości, migdałowe, ciemnobrązowe, z żywym i inteligentnym wyrazem. Sierść na głowie jest tak gęsta, że często całkowicie zakrywa oczy, tworząc swoistą „grzywkę”, która jednak nie przeszkadza psu dobrze widzieć. Uszy w kształcie litery V, średniej wielkości, zwisające, osadzone na średniej wysokości.
Tułów jest zwarty, mocny, z prostą linią grzbietu. Klatka piersiowa jest głęboka i umiarkowanie szeroka. Brzuch lekko podkasany. Kończyny proste, równoległe, z dobrze rozwiniętą muskulaturą. Łapy okrągłe, zwarte, z mocnymi opuszkami i ciemnymi pazurami. Ogon osadzony wysoko, zazwyczaj zarzucony na grzbiet lub lekko zakręcony i gęsto pokryty sierścią, przez co często zlewa się z ogólną masą sierści na zadzie.
Sierść – to wizytówka puli. Składa się z gęstego, miękkiego podszerstka oraz twardszego, falującego lub kędzierzawego włosa okrywowego. Te dwa rodzaje włosa splatają się ze sobą, tworząc charakterystyczne sznury. Proces formowania się sznurów rozpoczyna się u szczeniąt w wieku około 6–10 miesięcy i może trwać do 2–3 lat, aż sierść osiągnie pełną długość i dojrzałość. Sznury mogą być cienkie lub grube, płaskie lub okrągłe. Długość sierści może sięgać ziemi u dorosłych psów. Co ważne, sierść ta nie linieje w tradycyjnym sensie; martwe włosy pozostają w sznurach. Dzięki temu puli są często polecane osobom skłonnym do alergii, chociaż stuprocentowa hipoalergiczność nie istnieje.
Umaszczenie puli może być różnorodne:
- Czarne: Klasyczny i najczęstszy kolor. Może być intensywnie czarny lub z rdzawym odcieniem od słońca.
- Białe: Czysto białe, bez zażółceń.
- Szare (Maszkos fakó): Różne odcienie szarości, od srebrzystego po ciemny. Szczenięta rodzą się czarne i z wiekiem jaśnieją.
- Płowe (Fakó): Od kremowego do morelowego, często z czarną „maską” na kufie.
Skóra pod sierścią jest zazwyczaj ciemna, nawet u białych psów. Podobną sznurową sierść ma również Owczarek z Bergamo, chociaż jego sznury (a właściwie kołtuny) mają nieco inną strukturę.
