Kot szkocki — Historia i wzorzec

Historia pochodzenia kotów szkockich

Historia rasy Kot szkocki jest stosunkowo młoda i niezwykle ciekawa, a wszystko zaczęło się od przypadkowego odkrycia. Za założycielkę rasy uważa się białą kotkę o imieniu Susie, która mieszkała na farmie w pobliżu Coupar Angus w regionie Tayside w Szkocji. W 1961 roku miejscowy pasterz William Ross zauważył Susie, która miała niezwykłe, zagięte do przodu uszy, nadające jej wygląd sowy lub misia. Uszy ściśle przylegały do głowy, podkreślając jej okrągły kształt.

William i jego żona Mary byli oczarowani Susie. Gdy w 1963 roku urodziła kocięta, dwoje z nich odziedziczyło jej unikalne uszy. Rossowie kupili jedną z kotek o białym umaszczeniu i zwisających uszach, którą nazwali Snooks. To właśnie Snooks stała się kluczową postacią w rozwoju nowej rasy. Rossowie rozpoczęli program hodowlany, krzyżując potomstwo Susie z kotami brytyjskimi krótkowłosymi oraz innymi kotami domowymi, aby poszerzyć pulę genetyczną i utrwalić pożądane cechy – okrągłą budowę ciała i spokojny temperament.

Początkowo rasę nazwano „lops” (zwisłouche), przez analogię do królików zwisłouchych, ale później przemianowano ją na Scottish Fold (Szkocki Zwisłouchy) na cześć kraju pochodzenia i charakterystycznej cechy – złożonych uszu. W 1966 roku Rossowie zarejestrowali rasę w Governing Council of the Cat Fancy (GCCF) w Wielkiej Brytanii.

Jednak wkrótce pojawiły się kontrowersje i obawy dotyczące zdrowia tych kotów. Odkryto, że gen odpowiedzialny za złożone uszy (gen Fd) jest dominującym genem o niepełnej penetracji, który w stanie homozygotycznym (gdy kocię dziedziczy gen od obojga rodziców-foldów) wywołuje poważną chorobę szkieletu – osteochondrodysplazję (OCHD). Choroba ta prowadzi do deformacji kości kończyn i kręgosłupa, powodując silny ból, artretyzm i kulawiznę. Z powodu tych obaw GCCF wstrzymała rejestrację szkockich zwisłouchych w 1971 roku.

Mimo zakazu w Wielkiej Brytanii, rasa znalazła swoich zwolenników w innych krajach, zwłaszcza w USA. Kilka szkockich zwisłouchych zostało sprowadzonych do Ameryki w 1970 roku, gdzie hodowcy kontynuowali pracę nad rasą. Amerykańscy hodowcy szybko zrozumieli znaczenie prawidłowej hodowli: aby uniknąć narodzin kociąt z OCHD, należy krzyżować kota zwisłouchego (fold) wyłącznie z kotem o prostych uszach (straight). Kocięta o prostych uszach, urodzone z takich skojarzeń, nazywane są Scottish Straight (Szkocki Prostouchy). Nie noszą one dwóch kopii genu Fd i są całkowicie zdrowe pod względem OCHD, ale mogą przekazywać gen zwisłouchych uszu swojemu potomstwu przy krzyżowaniu z innym straightem (choć do uzyskania foldów potrzebne jest skojarzenie fold + straight).

Dzięki odpowiedzialnemu podejściu amerykańskich hodowców oraz ich pracy nad poprawą typu i zdrowia, rasa Kot szkocki zdobyła uznanie w amerykańskich organizacjach felinologicznych, w tym w Cat Fanciers' Association (CFA) w 1978 roku. Dzisiaj szkockie foldy i straighty są popularne na całym świecie, chociaż w niektórych krajach europejskich i organizacjach hodowla foldów jest nadal ograniczona lub zakazana ze względów etycznych, związanych z ryzykiem OCHD.

Jak wygląda kot szkocki: opis wyglądu i standard rasy

Kot szkocki to rasa średniej wielkości o charakterystycznym, okrągłym wyglądzie, który sprawia wrażenie uroczego pluszowego misia. Najbardziej znaną cechą są oczywiście uszy, ale standard rasy obejmuje wiele innych aspektów.

Głowa: Okrągła, masywna, z dobrze rozwiniętymi szczękami i wyraźnym podbródkiem. Policzki pełne, szczególnie u kocurów. Nos krótki, z lekkim przełomem (stopem), ale bez ekstremalnego wyglądu, jak u persów. Poduszeczki wąsów (wibrysy) są okrągłe i podkreślają ogólną krągłość pyszczka.

Uszy: To kluczowa różnica między dwiema odmianami:

• Scottish Fold (Szkocki Zwisłouchy): Uszy małe, ciasno złożone do przodu i w dół, niczym „czapeczka”. Im ciaśniej uszy przylegają do głowy i im mniejszy jest ich rozmiar, tym wyżej oceniany jest egzemplarz na wystawach. Końcówki uszu są zaokrąglone. Zagięcie może być pojedyncze lub podwójne/potrójne (co jest lepsze). Ważne: kocięta rodzą się z prostymi uszami, a zagięcie zaczyna się formować w wieku około 3–4 tygodni. Nie u wszystkich kociąt ze skojarzenia fold+straight uszy składają się idealnie.
• Scottish Straight (Szkocki Prostouchy): Uszy proste, średniej lub małej wielkości, szerokie u nasady, lekko zaostrzone lub zaokrąglone na końcach. Osadzone dość szeroko. Chociaż nie mają zagięcia, ich kształt i rozmiar nadal muszą harmonizować z ogólnym okrągłym wyglądem. Różnią się od spiczastych i dużych uszu wielu innych ras.

Oczy: Duże, okrągłe, szeroko rozstawione. Nadają kotu słodkiego, zdziwionego lub niewinnego wyrazu. Kolor oczu powinien odpowiadać umaszczeniu sierści – może być złoty, miedziany, zielony, niebieski (u kotów z oznaczeniami colorpoint i białych) lub heterochromiczny (różnobarwne tęczówki).

Tułów: Średniej wielkości, mocny, muskularny, o zaokrąglonych konturach. Klatka piersiowa szeroka, grzbiet prosty. Tułów nie powinien być ani zbyt smukły, ani zbyt masywny, jak u niektórych kotów brytyjskich krótkowłosych, chociaż podobieństwo budowy jest zauważalne; jest on mniej krępy niż na przykład u kota kartuskiego, ale ogólne wrażenie to zwartość i zaokrąglenie.

Kończyny i Łapy: Kończyny średniej długości, proporcjonalne do tułowia, dość mocne. Łapy zgrabne, okrągłe, ze zwartymi palcami.

Ogon: Powinien być średniej lub długiej długości, idealnie – sięgać łopatek, gdy jest zarzucony wzdłuż grzbietu. Giętki, zwężający się ku zaokrąglonemu końcowi. Bardzo ważne jest, aby ogon był elastyczny na całej długości, bez zgrubień czy oznak sztywności, ponieważ może to być objaw OCHD.

Sierść: Istnieją dwa typy sierści:

• Krótkowłose (Scottish Fold/Straight): Sierść gęsta, pluszowa, sprężysta, odstająca od ciała niczym „futro”, nie przylega ściśle. Miękka w dotyku.
• Długowłose (Highland Fold/Straight): Sierść półdługa lub długa, jedwabista. Pożądany dobrze rozwinięty kołnierz na szyi, „portki” na tylnych łapach i puszysty ogon. Podszerstek mniej gęsty niż u persów, dlatego sierść jest mniej podatna na filcowanie.

Umaszczenie: Standardy większości organizacji dopuszczają praktycznie wszystkie możliwe umaszczenia i wzory, w tym jednolite (biały, czarny, niebieski, rudy, kremowy), szylkretowe, pręgowane (marmurkowe, tygrysie, cętkowane), bikolory (połączenie podstawowego koloru z białym), colorpointy i inne. Wyjątek mogą stanowić umaszczenia świadczące o hybrydyzacji z innymi rasami (np. czekoladowe lub liliowe w niektórych standardach z przeszłości, chociaż obecnie są one w większości uznane).