Szczegółowa historia powstania rasy collie krótkowłosy
Historia collie krótkowłosego jest ściśle spleciona z historią jego długowłosego brata i sięga korzeniami w górzyste rejony Szkocji i Północnej Anglii. Przez wieki psy te były niezastąpionymi pomocnikami pasterzy, odpowiadając za wypas i ochronę stad owiec. Dokładne pochodzenie nazwy „collie” wciąż jest przedmiotem dyskusji. Jedni badacze uważają, że pochodzi ona od nazwy rasy szkockich owiec „colley” z czarnymi pyskami i nogami. Inni przypuszczają związek z anglosaskim słowem „col”, oznaczającym „czarny”, wskazując na początkowe ciemne umaszczenie tych psów, lub z celtyckim słowem, oznaczającym „użyteczny”.
Początkowo collie były głównie psami pracującymi, a ich wygląd mało interesował właścicieli. Głównymi kryteriami były wytrzymałość, inteligencja, zdolność do pracy w trudnych warunkach pogodowych i zarządzania dużymi stadami. Uważa się, że przodkami współczesnych collie były różnorodne lokalne psy pasterskie, być może z domieszką krwi psów sprowadzonych przez Rzymian. Pierwsze collie były nieco mniejsze i miały szerszą głowę niż współczesne osobniki.
Pojawienie się krótkowłosej odmiany collie wiąże się z praktycznymi potrzebami. Chociaż długa sierść dobrze chroniła w zimnych i wilgotnych warunkach górskich, w cieplejszych i suchszych regionach Wielkiej Brytanii, a także do pewnych rodzajów pracy, krótsza sierść była wygodniejsza. Istnieje wersja, że collie krótkowłose pojawiły się w połowie XIX wieku w wyniku krzyżowania tradycyjnych czarno-białych collie długowłosych z chartami. To krzyżowanie miało na celu nadanie psom większej szybkości i zwinności, niezbędnych do pracy z owcami na dużych otwartych przestrzeniach, a także, być może, nadanie im bardziej eleganckiego wyglądu na wystawy, które zyskiwały na popularności. Jednak ta teoria nie jest powszechnie uznana, a niektórzy kynolodzy uważają, że odmiana krótkowłosa istniała równolegle z długowłosą.
Punktem zwrotnym w historii rasy stała się epoka wiktoriańska. Królowa Wiktoria, podczas swoich wizyt w szkockim zamku Balmoral, była oczarowana urodą i inteligencją collie. Jej przychylność dla rasy przyczyniła się do gwałtownego wzrostu ich popularności jako towarzyszy i psów wystawowych. Pierwszy collie krótkowłosy został zaprezentowany na wystawie psów w Birmingham w 1860 roku, choć wtedy nie wyróżniano ich jeszcze w osobnej klasie od długowłosych. Dopiero później, w latach 70. XIX wieku, zaczęto je sędziować oddzielnie.
Jednym z najbardziej znaczących przedstawicieli rasy, często nazywanym „ojcem” współczesnych collie krótkowłosych, jest tricolorowy pies o imieniu Trefojl (Trefoyl), urodzony w 1873 roku. On i jego potomkowie wywarli znaczący wpływ na kształtowanie typu rasy. Niezależną rasą collie krótkowłose oficjalnie uznano pod koniec XIX wieku. Angielski Kennel Club zarejestrował je jako osobną rasę. Mimo to, w niektórych krajach (na przykład w USA) collie długowłose i krótkowłose nadal są uważane za jedną rasę z dwoma odmianami sierści i mogą krzyżować się ze sobą. W Europie, według standardów FCI, są to dwie oddzielne rasy.
W ciągu XX wieku collie krótkowłose, choć pozostawały w cieniu swoich długowłosych krewnych pod względem popularności, zachowały swoje cechy użytkowe i zyskały uznanie jako wszechstronne psy. Nadal były wykorzystywane do pracy pasterskiej, a także sprawdziły się w nowych rolach: jako psy przewodniki, ratownicy, uczestnicy zawodów agility, obedience i innych rodzajów sportów kynologicznych.
Jak wygląda collie krótkowłosy: standard i opis wyglądu
Collie krótkowłosy to pies o wyjątkowej urodzie i harmonii, łączący w sobie siłę, aktywność i elegancję bez żadnych oznak niezgrabności czy grubiaństwa. Jego wygląd odzwierciedla inteligencję i gotowość do pracy. Każda część ciała jest proporcjonalna do ogólnego rozmiaru.
Ogólny wygląd i proporcje: To pies średniej wielkości, z dobrze rozwiniętą muskulaturą, ale nie masywny. Tułów jest nieco wydłużony w stosunku do wysokości w kłębie. Ruchy są lekkie, płynne i pełne gracji, zdolne do pokonywania znacznych odległości z minimalnym wysiłkiem. Ważna jest ogólna równowaga.
Głowa i kufa: Głowa jest jedną z kluczowych cech rasy. Ma kształt dobrze stępionego, czysto wyrzeźbionego klina. Czaszka jest płaska. Stop jest ledwo zauważalny, ale wyczuwalny. Kufa stopniowo zwęża się do nosa, ale nie jest spiczasta. Koniuszek nosa zawsze jest czarny, niezależnie od umaszczenia sierści. Szczęki są silne, z idealnym, regularnym i pełnym zgryzem nożycowym (górne zęby ściśle nachodzą na dolne i stoją prostopadle do szczęk). Wargi przylegają ściśle.
Oczy: Oczy średniej wielkości, migdałowatego kształtu, osadzone nieco skośnie. Kolor – ciemnobrązowy, z wyjątkiem psów o umaszczeniu blue merle, u których jedno lub oba oczy (lub ich części) mogą być niebieskie lub z niebieskimi plamkami. Wyraz oczu – niezwykle inteligentny, żywy, czujny i łagodny.
Uszy: Uszy średniej wielkości, niezbyt duże. W stanie spoczynku są zazwyczaj odchylone do tyłu. Kiedy pies jest czujny lub wykazuje zainteresowanie, uszy podnoszą się na chrząstkach i stoją półstojąco – około dwie trzecie ucha jest pionowe, a górna trzecia naturalnie pochylona do przodu, poniżej poziomu. Końcówki uszu nie powinny być ani całkowicie stojące (jak u niektórych owczarków), ani całkowicie zwisające (jak u basset hounda).
Szyja, tułów i ogon: Szyja muskularna, silna, dość długa, z pięknym wygięciem. Grzbiet prosty i mocny, lędźwie lekko uniesione. Klatka piersiowa głęboka, umiarkowanie szeroka za łopatkami. Żebra dobrze wysklepione. Ogon długi, sięgający co najmniej stawu skokowego. W stanie spoczynku pies trzyma ogon nisko, lekko wygięty na końcu. Podczas ruchu lub pobudzenia ogon może się podnosić, ale nigdy nie jest zarzucany na grzbiet.
Kończyny: Kończyny przednie proste i muskularne, o umiarkowanej kości. Łopatki skośne, dobrze cofnięte. Ramiona dobrze kątowane. Łokcie przylegają do ciała. Kończyny tylne umięśnione na udach, suche i żylaste poniżej. Stawy kolanowe dobrze zaznaczone. Stawy skokowe nisko osadzone, silne. Łapy owalnego kształtu, z mocnymi opuszkami i dobrze wysklepionymi, zwartymi palcami.
Sierść i umaszczenie collie krótkowłosego: Sierść krótka, ściśle przylegająca, prosta i szorstka w dotyku, z gęstym podszerstkiem. Zapewnia doskonałą ochronę przed niepogodą. Linienie następuje sezonowo, zazwyczaj dwa razy w roku, i w tym okresie pies może tracić znaczną ilość podszerstka.
Standard FCI uznaje trzy podstawowe umaszczenia:
- Sobolowe z białym (Sable and White): Dowolny odcień od jasnozłotego do intensywnego mahoniowego lub ciemnego sobolowego. Jasnosłomkowe lub kremowe kolory są niepożądane. Białe znaczenia mogą występować na obroży (pełnej lub częściowej), klatce piersiowej, łapach, oraz na końcu ogona. Możliwe niewielkie białe znaczenie na kufie lub czaszce.
- Tricolor (Tricolour): Przeważnie czarny z intensywnymi rudawo-brązowymi (tan) znaczeniami na głowie i łapach. Białe znaczenia, jak w umaszczeniu sobolowym. Rdzawy nalot na czarnej sierści jest niepożądany.
- Blue Merle: Przeważnie czysty srebrzysto-niebieski podkład, z czarnymi plamami i marmurkowaniem. Intensywne rudawo-brązowe znaczenia są pożądane, ale ich brak nie jest karany. Duże czarne plamy, kolor łupkowy (spieniony) lub rdzawy nalot na głównym umaszczeniu lub podszerstku są wysoce niepożądane. Białe znaczenia, jak w umaszczeniu sobolowym.
Całkowicie białe collie lub collie z przeważająco białym umaszczeniem nie są uznawane przez standard FCI, choć takie psy istnieją i mogą być związane z pewnymi problemami zdrowotnymi (na przykład głuchotą).
