Sfinks — Historia i wzorzec

Szczegółowa historia pochodzenia rasy Sfinks

Historia sfinksa kanadyjskiego to fascynująca opowieść o genetycznym przypadku, ludzkiej ciekawości i celowej pracy hodowlanej. Chociaż bezwłose koty wspominano w różnych kulturach na przestrzeni wieków (podobno Aztekowie trzymali takie zwierzęta), współczesna rasa Sfinks ma wyraźnie udokumentowane kanadyjskie korzenie.

Wszystko zaczęło się w 1966 roku w Toronto, w Kanadzie. Zwykła domowa kotka krótkowłosa urodziła kocię o imieniu Prune, które było całkowicie nagie. Stało się to w wyniku spontanicznej, naturalnej mutacji recesywnej genu odpowiedzialnego za wzrost sierści. Właściciel Prune, rozumiejąc wyjątkowość kociaka, rozpoczął program hodowlany, krzyżując go z matką (krzyżowanie wsteczne) oraz innymi kotami krótkowłosymi, aby uzyskać więcej bezwłosego potomstwa.

Pierwsze próby wiązały się z trudnościami. Brak opisanych chorób dziedzicznych nie oznacza braku ryzyka — psy hodowlane i tak się bada. Wczesna linia sfinksów, zapoczątkowana przez Prune, niestety wymarła.

Jednak idea bezwłosego kota nie zniknęła. W połowie lat 70. XX wieku los ponownie uśmiechnął się do entuzjastów. W Minnesocie (USA) na farmie urodziły się dwa bezwłose kocięta od zwykłej kotki – Epidermis i Dermis. Zostały one wysłane do znanego hodowcy Kima Mueske, który wykorzystał je do odrodzenia rasy. Niemal jednocześnie, w 1978 roku, w Toronto znaleziono jeszcze trzy bezwłose kocięta (dwie samice i jednego samca), które udało się uratować.

To właśnie te koty stały się podstawą dla współczesnych linii sfinksów kanadyjskich. Aby poszerzyć pulę genetyczną oraz poprawić zdrowie i typ rasy, hodowcy zaczęli krzyżować sfinksy z innymi rasami. Szczególnie ważną rolę w kształtowaniu współczesnego wyglądu i temperamentu sfinksa odegrały koty rasy Devon Rex. Ich kręcona sierść jest kontrolowana przez inny gen, dlatego takie krzyżowanie pozwoliło zachować gen bezwłosości sfinksów, jednocześnie poprawiając ich konstytucję i żywotność. Czasami wykorzystywano również amerykańskie koty krótkowłose.

Droga do oficjalnego uznania nie była łatwa. Niektóre organizacje felinologiczne początkowo z rezerwą podchodziły do rasy z powodu potencjalnych problemów zdrowotnych, związanych z brakiem sierści i ograniczoną pulą genetyczną. Jednak dzięki wytrwałej pracy hodowców nad poprawą zdrowia i standaryzacją rasy, Sfinks stopniowo zdobywał uznanie. Międzynarodowe Stowarzyszenie Kotów (TICA) przyjęło rasę do rejestracji w latach 80., a Stowarzyszenie Miłośników Kotów (CFA) nadało status championa w 2002 roku. Inne duże organizacje również uznały te wyjątkowe koty.

Warto zaznaczyć, że istnieją inne rasy bezwłosych kotów, na przykład Sfinks Doński oraz Peterbald, które powstały niezależnie w Rosji. Ich bezwłosość jest spowodowana innymi mutacjami genetycznymi (dominującymi) i mają one swoje standardy oraz cechy szczególne.

Jak wygląda Sfinks: szczegółowy opis wyglądu

Wygląd Sfinksa nikogo nie pozostawia obojętnym. To kot średniej wielkości, o mocnym, ale eleganckim ciele, emanującym siłą i gracją. Główna cecha – brak widocznej sierści, chociaż skóra może być pokryta delikatnym, ledwo zauważalnym brzoskwiniowym meszkiem, szczególnie na nosie, uszach, łapach i ogonie. W dotyku skóra jest ciepła, miękka, podobna do zamszu lub aksamitu.

1. Głowa: Klinowata, nieco dłuższa niż szersza, z wyraźnymi, wysokimi kośćmi policzkowymi i mocno zaznaczoną brodą. Wąsy (wibrysy) mogą być krótkie, połamane lub całkowicie nieobecne.
2. Oczy: Duże, w kształcie cytryny, szeroko rozstawione i lekko skośne. Kolor oczu jest jasny i nasycony, harmonizujący z umaszczeniem skóry (może być zielony, złoty, niebieski, różnokolorowy). Spojrzenie jest bardzo wyraziste, często opisywane jako „nieziemskie” lub „mądre”.
3. Uszy: Bardzo duże, szerokie u nasady, z zaokrąglonymi końcami, szeroko osadzone. Wewnętrzna część uszu jest całkowicie pozbawiona włosów. Ich rozmiar jest jedną z najbardziej charakterystycznych cech rasy.
4. Tułów: Średniej długości, muskularny, z szeroką klatką piersiową i zaokrąglonym brzuchem (tzw. „brzuszek Buddy”), co nie jest uważane za oznakę otyłości u tej rasy. Linia grzbietu lekko unosi się ku zadowi.
5. Skóra: Gruba, ale bardzo elastyczna, tworzy liczne fałdy, szczególnie na głowie, szyi, ramionach i łapach. Fałdy te są szczególnie widoczne u kociąt. Umaszczenie skóry może być dowolne, obejmując wszystkie możliwe kolory i wzory (jednolite, pręgowane, dwukolorowe, colorpoint itp.), tak samo jak u zwykłych kotów. Pigmentacja skóry jest wyraźnie widoczna.
6. Kończyny i łapy: Kończyny są długie, smukłe, proporcjonalne do tułowia, tylne nieco dłuższe od przednich. Łapy owalne, z długimi, smukłymi palcami i grubymi opuszkami, co sprawia wrażenie, jakby kot chodził na „poduszkach powietrznych”. Pazury są dobrze widoczne.
7. Ogon: Długi, giętki, podobny do bicza, gruby u nasady i zwężający się ku końcowi. Czasami na końcu ogona może znajdować się niewielki pędzelek z włosów („lwi ogon”).