Berneński pies pasterski

Historia berneńskiego psa pasterskiego sięga korzeniami w głąb starożytności. Uważa się, że jego przodkami były rzymskie molosy — duże psy bojowe, które trafiły na tereny dzisiejszej Szwajcarii (Helwecji) wraz z legionami Cezara ponad 2000 lat temu. Z czasem psy te krzyżowały się z lokalnymi rasami pasterskimi, dostosowując się do surowych warunków Alp. Przez wieki wiernie służyły szwajcarskim rolnikom, wykonując najróżniejsze prace.

Początkowo psy te nazywano „Dürrbächlerami” na cześć małej miejscowości Dürrbach w pobliżu Berna, gdzie były szczególnie popularne. Były to wszechstronne psy zagrodowe: pilnowały bydła i mienia, pomagały pędzić stada krów z pastwisk na farmy, a dzięki swojej sile i wytrzymałości zaprzęgano je do wozów, aby przewoziły wiadra z mlekiem i ser na sprzedaż. Ich gęsta, trójkolorowa sierść niezawodnie chroniła przed zimnem.

Pod koniec XIX wieku, wraz z rozwojem innych ras, takich jak bernardyn, populacja Dürrbächlerów zaczęła się zmniejszać. Odrodzenie rasy jest związane z nazwiskiem Franza Schertenleiba. W 1892 roku był on tak pod wrażeniem inteligencji i urody tych psów, że postawił sobie za cel ich ocalenie i popularyzację. Wraz z profesorem Albertem Heimem, geologiem i wielkim entuzjastą szwajcarskich ras, rozpoczęli celową pracę hodowlaną.

W 1904 roku Dürrbächlery zostały po raz pierwszy zaprezentowane na wystawie w Bernie. W 1907 roku założono pierwszy klub rasy i wtedy też zaproponowano zmianę nazwy na „berneński pies pasterski” (Berner Sennenhund), aby podkreślić ich pochodzenie i związek z innymi szwajcarskimi psami pasterskimi. W 1910 roku na wystawie w Burgdorfie zaprezentowano już 107 psów. Od tego czasu popularność rasy zaczęła gwałtownie rosnąć nie tylko w Szwajcarii, ale w całej Europie i Ameryce. Dziś berneński pies pasterski jest ulubieńcem milionów ludzi na całym świecie, chociaż jego główne przeznaczenie zmieniło się z psa pracującego na psa do towarzystwa.

Berneński pies pasterski to duży, potężny, ale harmonijnie zbudowany pies o długiej, błyszczącej sierści. Jego wygląd emanuje siłą, spokojem i życzliwością. Główne cechy zgodnie ze wzorcem FCI nr 45:

• Głowa: Mocna, proporcjonalna do tułowia. Czaszka oglądana z profilu i z przodu jest lekko zaokrąglona. Stop dobrze zaznaczony, ale nie gwałtowny.
• Kufa: Mocna, prosta, średniej długości. Nos duży, czarny. Wargi przylegające, czarne.
• Oczy: Ciemnobrązowe, w kształcie migdała, o inteligentnym i łagodnym wyrazie. Powieki przylegają ściśle.
• Uszy: Średniej wielkości, trójkątne, wysoko osadzone. W spoczynku zwisają, przylegając do głowy. Gdy pies jest czujny, tylna część uszu unosi się, a przednia krawędź pozostaje przylegająca do głowy.
• Tułów: Mocny i zwarty. Stosunek wysokości w kłębie do długości ciała wynosi około 9:10. Szyja silna, muskularna. Klatka piersiowa szeroka i głęboka, sięgająca łokci. Grzbiet prosty i mocny.
• Ogon: Długi, puszysty, sięga stawu skokowego. W spoczynku zwisa, w ruchu może być uniesiony do poziomu grzbietu lub nieco wyżej.
• Sierść: Długa, błyszcząca, prosta lub lekko falista, z gęstym podszerstkiem.
• Umaszczenie: Charakterystyczne trójkolorowe. Kolor podstawowy to głęboka czerń. Jasne, nasycone, rudo-brązowe podpalania znajdują się na policzkach, nad oczami, na wszystkich czterech łapach i na piersi. Białe znaczenia są symetryczne: strzałka na głowie (nie powinna wchodzić na plamy nad oczami), biały „krawat” na szyi i piersi. Pożądane są białe „skarpetki” na łapach i biała końcówka ogona.

Oddanie i przywiązanie do rodziny to kluczowe cechy charakteru berneńskiego psa pasterskiego. Pies ten dosłownie żyje dla swojej rodziny i źle znosi długotrwałą samotność. Jest bardzo przywiązany do ludzi i może cierpieć z powodu rozłąki, dlatego nie można go zostawiać samego na cały dzień. Zmiana właściciela dla dorosłego berneńczyka jest ogromną traumą psychiczną.

Mimo swoich dużych rozmiarów, berneńczyk to niezwykle dobry i łagodny pies. Jest znany ze swojej cierpliwości i delikatnego podejścia do dzieci, co czyni go wspaniałym ulubieńcem rodziny. Z łatwością znosi dziecięce figle, ale oczywiście interakcje małych dzieci z dużym psem powinny być zawsze pod nadzorem dorosłych.

Psy tej rasy są inteligentne i bystre, ale nie oczekuj od nich błyskawicznego wykonywania poleceń, jak w przypadku owczarka niemieckiego. Berneńczyki są nieco powolne i rozważne. Zanim wykonają polecenie, zastanowią się nad nim. Są wrażliwe na nastrój właściciela i najlepiej reagują na pozytywne wzmocnienie oraz łagodne, ale konsekwentne wychowanie. Brutalność i krzyk mogą jedynie przestraszyć psa i podważyć jego zaufanie.

Podobnie jak wiele dużych ras, berneńskie psy pasterskie dojrzewają powoli. Fizyczną dojrzałość osiągają w wieku około jednego roku, ale ich rozwój umysłowy i emocjonalny trwa do 2-3 lat. W tym okresie mogą być bardzo zabawne i nieco niezdarne, dlatego ważne jest, aby zapewnić im wystarczająco dużo zabawek i uwagi, żeby uchronić domowe sprzęty.

Berneńczyki mają wrodzony instynkt stróżowania, ale nie są agresywne. Głośnym szczekaniem powiadomią o przybyciu obcych, ale zazwyczaj zachowują się wobec nieznajomych powściągliwie i spokojnie, a nie wrogo. Ich groźny wygląd często jest wystarczającym czynnikiem odstraszającym. Dobrze dogadują się z innymi zwierzętami domowymi, zwłaszcza jeśli dorastały razem.

Zanim zdecydujesz się na tak dużego i odpowiedzialnego psa, warto rozważyć wszystkie „za” i „przeciw”.

Pielęgnacja sierści

Luksusowa długa sierść berneńskiego psa pasterskiego to jego duma, ale wymaga regularnej i starannej pielęgnacji. Berneńczyki linieją nieustannie, a dwa razy w roku (wiosną i jesienią) występuje intensywne linienie sezonowe. Aby uniknąć kołtunów i utrzymać sierść w dobrej kondycji, psa należy wyczesywać 2-3 razy w tygodniu, a w okresach linienia – codziennie. Do tego potrzebny będzie zestaw narzędzi: furminator lub grzebień-grabie do usuwania martwego podszerstka, metalowy grzebień o różnej gęstości zębów oraz szczotka do masażu.

Psa należy kąpać w miarę potrzeby, zazwyczaj nie częściej niż raz na 2-3 miesiące, używając specjalnych szamponów dla ras długowłosych. Regularnie sprawdzaj i czyść uszy i oczy, a pazury przycinaj mniej więcej raz na 3-4 tygodnie.

Spacery i aktywność fizyczna

Berneński pies pasterski potrzebuje codziennych, długich spacerów — co najmniej dwa razy dziennie po 45-60 minut. Nie jest to sprinter, więc nie potrzebuje nadmiernie intensywnych obciążeń, jak niektóre rasy myśliwskie, na przykład gończy austriacki czarny podpalany czy gończy styryjski szorstkowłosy. Wystarczą mu spokojne spacery, zabawa piłką i możliwość swobodnego biegania na bezpiecznym, ogrodzonym terenie. Ważne jest, aby nie przeciążać szczeniąt i młodych psów do 1,5-2 lat, dopóki ich stawy ostatecznie się nie ukształtują. Unikaj skoków z wysokości i długotrwałego biegania po twardej nawierzchni (asfalcie).

Warunki życia

Idealnym miejscem do trzymania berneńskiego psa pasterskiego jest dom z ogrodem, gdzie pies może swobodnie się poruszać. Dzięki gęstej sierści dobrze znosi zimno i może spędzać dużo czasu na dworze nawet zimą. Jednak trzymanie na łańcuchu lub w izolowanym kojcu jest dla tej rasy absolutnie niedopuszczalne — potrzebują stałego kontaktu z rodziną. Trzymanie w mieszkaniu jest możliwe, ale tylko pod warunkiem zapewnienia wystarczającej ilości spacerów i odpowiedniej przestrzeni. Głównym zagrożeniem latem jest udar cieplny. Z powodu ciemnej, gęstej sierści berneńczyki źle znoszą upały, dlatego w gorące dni spacery lepiej przenieść na wczesny ranek i późny wieczór, a w ciągu dnia zapewnić psu chłodne miejsce.

Przedstawiciele tej rasy łatwo poddają się szkoleniu dzięki swojej inteligencji i chęci zadowolenia właściciela. Jednak ich wychowanie ma swoje specyficzne cechy. Socjalizację i naukę podstawowych komend („siad”, „do mnie”, „zostań”) należy rozpocząć od najmłodszych lat. Nie należy jednak oczekiwać błyskawicznych reakcji — berneńczyki robią wszystko z rozwagą.

• Tylko pozytywne wzmocnienie: Berneńczyki są bardzo wrażliwe na krytykę i surowość. Najlepsze rezultaty daje szkolenie oparte na pochwałach, smakołykach i zabawie.
• Cierpliwość i konsekwencja: Ze względu na powolne dojrzewanie i naturalny spokój, będziesz potrzebować cierpliwości. Bądź konsekwentny w swoich wymaganiach.
• Wczesna socjalizacja: Bardzo ważne jest, aby szczeniak był zapoznawany z różnymi ludźmi, dźwiękami, miejscami i innymi zwierzętami. Pomoże to wychować pewnego siebie i zrównoważonego psa.
• Bez przeciążeń: Poważne treningi, związane z pokonywaniem przeszkód lub dużymi obciążeniami, lepiej rozpocząć po 1,5-2 latach, aby nie zaszkodzić stawom.

Niestety, berneńskie psy pasterskie nie wyróżniają się długowiecznością i mocnym zdrowiem. To jeden z największych problemów rasy. Odpowiedzialni hodowcy przeprowadzają testy genetyczne, aby zmniejszyć ryzyko, ale właściciele powinni być świadomi najczęstszych chorób.

Regularne wizyty weterynaryjne, coroczne szczepienia, ochrona przed pasożytami i uważne podejście do wszelkich zmian w zachowaniu lub samopoczuciu psa pomogą utrzymać go w zdrowiu jak najdłużej.

Prawidłowe żywienie odgrywa ogromną rolę w zdrowiu i długowieczności berneńczyka. Psy te mają duży apetyt i są skłonne do tycia, co stwarza dodatkowe obciążenie dla stawów i serca. Dlatego ważne jest, aby kontrolować wielkość porcji.

• Typ żywienia: Można stosować zarówno wysokiej jakości suchą karmę klasy super premium lub holistic dla dużych ras, jak i naturalne żywienie. Wybór zależy od Twoich możliwości i zaleceń weterynarza. Gotowe karmy są już zbilansowane, co jest ich zaletą.
• Naturalne żywienie: Podstawą diety powinno być chude mięso (wołowina, indyk), podroby, ryby morskie (bez ości). Do diety dodaje się również kasze (ryż, gryka), produkty mleczne (twaróg, kefir), warzywa (marchew, dynia, cukinia) i odrobinę oleju roślinnego.
• Suplementy: Aby utrzymać stawy w zdrowiu, szczególnie w okresie wzrostu i w starszym wieku, zaleca się dodawanie do diety chondroprotektorów (glukozamina, chondroityna). Dla pięknej sierści pomocne będą suplementy z kwasami tłuszczowymi Omega-3 i Omega-6.
• Produkty zabronione: Absolutnie nie wolno podawać psu kości drobiowych, wieprzowiny, czekolady, winogron, cebuli, czosnku, wędlin i słodkich wypieków.

Berneński pies pasterski jest jednym z czterech typów szwajcarskich psów pasterskich (Sennenhundów), które różnią się wielkością i rodzajem sierści, ale mają wspólne pochodzenie i podobne trójkolorowe umaszczenie. W porównaniu z innymi rasami, takimi jak gończy styryjski szorstkowłosy, który jest psem myśliwskim, Sennenhundy to psy pasterskie i zagrodowe.

• Duży szwajcarski pies pasterski: Największy i najcięższy z całej czwórki, ma krótką sierść.
• Berneński pies pasterski: Jedyny długowłosy przedstawiciel grupy.
• Appenzeller: Średniej wielkości, krótkowłosy, znany ze swojego zakręconego w kółko ogona.
• Entlebucher: Najmniejszy z czterech, krótkowłosy, często rodzi się z naturalnie krótkim ogonem.

1. Cztery w jednym: Berneński pies pasterski jest jedną z czterech ras szwajcarskich psów pasterskich, ale jedyną z długą sierścią.
2. Mleczny furman: Historycznie psy te były używane do ciągnięcia wozów z mlekiem i serem z alpejskich gospodarstw do miast.
3. Powolne dojrzewanie: Osiągają pełny rozmiar fizyczny w wieku około jednego roku, ale ich rozwój umysłowy i emocjonalny trwa do 2-3 lat.
4. „Pies-rzep”: Berneńczyki zyskały ten przydomek ze względu na ich niesamowite przywiązanie do właścicieli i chęć bycia blisko w każdej minucie.
5. Domieszka krwi nowofundlanda: W 1949 roku, w celu poszerzenia puli genowej i złagodzenia temperamentu, do rasy oficjalnie dodano krew nowofundlanda.

Czy berneński pies pasterski nadaje się do życia w mieszkaniu?
Tak, ale pod warunkiem, że mieszkanie jest wystarczająco przestronne, a pies ma zapewnione codzienne, długie spacery. Idealnym rozwiązaniem jest jednak dom z ogrodem.

Jak berneński pies pasterski dogaduje się z dziećmi?
Znakomicie. Jest to jedna z najlepszych ras dla rodzin z dziećmi dzięki ich cierpliwości, łagodności i spokojnemu charakterowi. Jednak ze względu na duży rozmiar psa, interakcje z małymi dziećmi zawsze powinny być kontrolowane.

Czy bardzo linieją?
Tak, bardzo i praktycznie przez cały rok. Sierść będzie wszędzie, dlatego ta rasa nie jest odpowiednia dla osób, które nie są gotowe na codzienne sprzątanie i regularne wyczesywanie psa.

Czy można zostawić berneńczyka samego na długo?
Nie. Jest to rasa zorientowana na kontakt z człowiekiem i cierpi z powodu samotności. Jeśli spędzasz większą część dnia poza domem, ta rasa nie jest dla Ciebie.

Czy berneński pies pasterski jest dobrym stróżem?
Jest dobrym psem stróżującym — swoim głośnym szczekaniem zawsze ostrzeże przed zbliżaniem się nieznajomych. Nie jest to jednak agresywna rasa i raczej odstraszy swoim rozmiarem niż wykaże prawdziwą agresję.