Kot azjatycki tabby

• Oryginalna nazwa: Asian Tabby
• Inne nazwy: Należy do Grupy Kotów Azjatyckich (Asian Group)
• Pochodzenie: Wielka Brytania
• Czas powstania: Lata 80. XX wieku (początek programu hodowlanego)
• Uznanie przez organizacje: GCCF (w ramach Grupy Azjatyckiej)
• Typ: Orientalny (Foreign type), analogiczny do Burmy
• Rozmiar: Średni
• Waga: 4-7 kg (samce zwykle są nieco cięższe niż samice)
• Długość życia: 15-18 lat (czasami nawet do 20 lat)
• Charakter: Towarzyski, inteligentny, chętny do zabawy, łagodny, zorientowany na człowieka, umiarkowanie aktywny
• Sierść: Krótka, cienka, jedwabista, ściśle przylegająca do ciała
• Umaszczenie: Różnorodne wzory tabby (cętkowany, plamisty, pręgowany, marmurkowy) na bazie uznanych kolorów Grupy Azjatyckiej (czarny, niebieski, czekoladowy, liliowy, rudy, kremowy, morelowy, karmelowy, cynamonowy, płowy, a także ich szylkretowe wariacje; opcje srebrzyste i niesrebrzyste)
• Pielęgnacja: Minimalna (cotygodniowe czesanie)

Historia kota azjatyckiego tabby jest ściśle spleciona z historią całej Grupy Kotów Azjatyckich i zaczęła się dość niespodziewanie w Wielkiej Brytanii. Wszystko zaczęło się w 1981 roku, kiedy doszło do przypadkowego skrzyżowania kocura rasy Pers Szynszyla (Persian Chinchilla) z kotką Burmańską o liliowym umaszczeniu (Burmese). To wydarzenie miało miejsce w hodowli baronessy Mirandy von Kirchberg, która stała się założycielką nowego programu hodowlanego.

Kocięta urodzone z tego związku miały krótszą sierść niż u Persów, ale odziedziczyły interesujące srebrzyste kolory po ojcu-szynszylu oraz wspaniały typ kota burmańskiego. Okazały się one na tyle atrakcyjne i miały tak cudowny temperament, że baronessa i inni zainteresowani hodowcy postanowili stworzyć nową rasę (a właściwie grupę ras), która łączyłaby typ burmańskiego kota z szerszym spektrum kolorów i wzorów, niż było dozwolone u Burm.

Celem programu było uzyskanie kotów identycznych pod względem typu z burmańskimi, ale z nowymi umaszczeniami (jednolite, dymne, szylkretowe, tabby) i dwoma wariantami długości sierści: krótkowłosym (Asian Shorthair) i półdługowłosym (Asian Semi-longhair, znanym jako Tiffanie).

Aby uzyskać wzory tabby (plamisty, pręgowany, marmurkowy i cętkowany), do programu hodowlanego włączono koty rasy Abisyńskiej (w celu uzyskania cętkowanego tabby) oraz inne koty krótkowłose o pożądanych wzorach. Staranne selekcjonowanie i ukierunkowana praca hodowlana przez kilka pokoleń pozwoliły na utrwalenie pożądanego typu i wzorów. W rezultacie powstała grupa ras, w której jest też kot orientalny krótkowłosy.

Grupa Azjatycka, w tym kot azjatycki tabby, została oficjalnie uznana przez wiodącą brytyjską organizację felinologiczną GCCF (Governing Council of the Cat Fancy). Dziś te koty pozostają stosunkowo rzadkie, zwłaszcza poza Wielką Brytanią, ale ich popularność rośnie dzięki ich urodzie i wspaniałemu charakterowi.

Standard kota azjatyckiego tabby, podobnie jak całej Grupy Azjatyckiej, w pełni odpowiada standardowi kota burmańskiego, z wyjątkiem dozwolonych umaszczeń i wzorów. Jest to elegancki kot średniej wielkości, typu orientalnego (foreign), ale bez ekstremalnych cech, typowych np. dla innych ras z Azji.

Wzory Tabby u Rasy Azjatyckiej

To właśnie wzór tabby wyróżnia te koty w ramach Grupy Azjatyckiej. Standardy uznają cztery główne typy wzorów tabby:

• Cętkowany tabby (Ticked Tabby): Każdy włos ma kilka ciemnych prążków (ticking) na jaśniejszym tle. Wyraźne pasy lub plamy na ciele są nieobecne, ale mogą występować resztkowe „naszyjniki” na szyi oraz pasy na łapach i ogonie. Na czole – charakterystyczna plamka „M”. To wzór odziedziczony po kotach abisyńskich.
• Plamisty tabby (Spotted Tabby): Wyraźne, oddzielne plamy różnej wielkości i kształtu (okrągłe, owalne) są równomiernie rozmieszczone na ciele na jaśniejszym tle. Linia wzdłuż kręgosłupa może być rozbita na plamy. Na łapach i ogonie – pierścienie. Plamka „M” na czole.
• Pręgowany tabby (Mackerel Tabby): Wąskie, równoległe, pionowe pręgi biegną od kręgosłupa do brzucha, przypominając szkielet ryby (makreli). Pręgi muszą być wyraźne, nieprzerwane. Na szyi – „naszyjniki”, na łapach – „bransoletki”, na ogonie – pierścienie. Plamka „M” na czole.
• Marmurkowy tabby (Classic/Blotched Tabby): Szerokie, zawiłe wzory na bokach, przypominające skrzydła motyla lub marmurowe zacieki. Wyraźna plamka „M” na czole, linie od oczu do potylicy, „naszyjniki” na szyi, pierścienie na ogonie i łapach. Wzór musi być symetryczny.

Wszystkie te wzory mogą występować na każdym z uznanych dla Grupy Azjatyckiej kolorów, zarówno w wariacjach srebrzystych, jak i niesrebrzystych, tworząc ogromne zróżnicowanie wyglądu kotów azjatyckich tabby.

Kot azjatycki tabby to idealny towarzysz dla szerokiego grona osób. Odziedziczył najlepsze cechy swoich przodków: oddanie i łagodność Burmy, chęć do zabawy i ciekawość Abisyńczyka oraz spokojne usposobienie Persa Szynszyli.

1. Zorientowany na człowieka: Te koty uwielbiają ludzkie towarzystwo. Bardzo przywiązują się do swoich właścicieli, chcą uczestniczyć we wszystkich domowych sprawach, witać przy drzwiach, spać obok. To prawdziwe „koty-cień”.
2. Inteligentny i dociekliwy: Azjatyckie tabby to mądre koty. Szybko się uczą, z łatwością opanowują kuwetę i drapak, mogą nawet nauczyć się prostych sztuczek. Ich ciekawość skłania ich do eksplorowania każdego zakątka domu.
3. Chętny do zabawy i energiczny: Zachowują chęć do zabawy aż do dojrzałego wieku. Uwielbiają interaktywne zabawki, „polowanie” na piłkę czy laserową kropkę, wspinaczkę po drzewkach dla kotów. Potrzebują regularnych sesji zabaw, aby wyładować energię.
4. Towarzyski i przyjazny: Zazwyczaj dobrze dogadują się z dziećmi (pod warunkiem szacunku) i innymi zwierzętami domowymi, w tym psami, zwłaszcza jeśli dorastały razem. Nie są skłonne do agresji ani zazdrości.
5. Umiarkowanie „gadatliwy”: Azjatyckie tabby mogą być dość rozmowne, odpowiadając na zwrócenie się właściciela lub komentując wydarzenia cichym, przyjemnym głosem, ale nie są tak natarczywie hałaśliwe jak niektóre inne rasy orientalne.
6. Dobrze znosi samotność: Pomimo swojej towarzyskości, azjatycki tabby może spokojnie spędzić dzień sam, gdy właściciele są w pracy, pod warunkiem, że ma zajęcia (zabawki, okno do obserwacji) i otrzymuje wystarczającą uwagę po ich powrocie.
7. Łagodny i czuły: Uwielbiają pieszczoty, z zadowoleniem mruczą na kolanach, ale nie są zbyt natarczywe. Wyczuwają nastrój właściciela i mogą stać się wspaniałym źródłem wsparcia emocjonalnego.

Dzięki swojemu zrównoważonemu i przyjaznemu charakterowi, azjatycki tabby doskonale nadaje się zarówno dla rodzin z dziećmi, jak i dla osób samotnych czy starszych par, szukających wiernego i kochającego przyjaciela.

Kot azjatycki tabby, podobnie jak cała Grupa Azjatycka, jest ogólnie uważany za zdrową rasę z dobrą długością życia (15-18 lat i dłużej). Wynika to ze stosunkowo młodego wieku rasy i stosowania ауtcrossingu (krzyżowania z innymi rasami) na wczesnych etapach formowania.

Jednakże, ze względu na swoje pochodzenie od kotów burmańskich, perskich i abisyńskich, teoretycznie istnieje potencjalne ryzyko dziedziczenia niektórych chorób genetycznych typowych dla tych ras. Należy podkreślić, że obecnie brak jest wiarygodnych danych na temat wysokiej częstości występowania tych chorób akurat u azjatyckich tabby, ale odpowiedzialni hodowcy testują swoje zwierzęta hodowlane.

Potencjalne Ryzyko Genetyczne:

• Hipokaliemia Burmska (Burmese Hypokalaemia): Dziedziczna choroba obserwowana u Burm i ras pokrewnych. Charakteryzuje się niskim poziomem potasu we krwi, co prowadzi do epizodycznego osłabienia mięśni (od wiotkości szyi po niemożność chodzenia). Istnieje test genetyczny do wykrywania nosicieli. Odpowiedzialni hodowcy unikają krzyżowania dwóch nosicieli.
• Postępujący Zanik Siatkówki (PRA): Choroba występująca u kotów abisyńskich, która może prowadzić do stopniowej utraty wzroku. Istnieją różne formy PRA, niektóre z nich można zdiagnozować za pomocą testów genetycznych.
• Niedobór Kinazy Pirogronianowej (PK Deficiency): Inna choroba występująca u abisyńczyków. Jest to forma dziedzicznej anemii spowodowanej niedoborem enzymu w czerwonych krwinkach. Istnieje test genetyczny.
• Wielotorbielowatość Nerek (PKD): Charakterystyczna choroba dla kotów perskich. Chociaż ryzyko u kotów azjatyckich jest znacznie niższe dzięki ауtcrossingowi, nie można go całkowicie wykluczyć. Diagnostyka ultrasonograficzna może wykryć chorobę.

Ważne: Posiadanie przodków określonych ras nie oznacza, że Twój azjatycki tabby na pewno zachoruje. Wybór kociaka u odpowiedzialnego hodowcy, który testuje swoje zwierzęta, znacznie obniża ryzyko.

Ogólna Profilaktyka:

• Regularne wizyty u weterynarza: Coroczne wizyty kontrolne, szczepienia, odrobaczanie, ochrona przed pchłami i kleszczami. Dla kotów starszych niż 7-8 lat zalecane są wizyty dwa razy w roku.
• Prawidłowe żywienie: Zbilansowana dieta wysokiej jakości karmą zapobiega otyłości i związanym z nią problemom (cukrzyca, problemy ze stawami).
• Pielęgnacja zębów: Regularne szczotkowanie zębów lub stosowanie specjalnych karm/przysmaków w celu zapobiegania kamieniowi nazębnemu i zapaleniu dziąseł.
• Bezpieczne środowisko: Trzymanie w domu lub bezpieczny wybieg (woliera, szelki) chroni przed urazami, infekcjami i innymi zagrożeniami.
• Uważność na zmiany: Śledź wszelkie zmiany w zachowaniu, apetycie, aktywności, stanie sierści Twojego kota i w porę zgłaszaj się do weterynarza.

Pielęgnacja krótkiej, jedwabistej sierści azjatyckiego tabby nie wymaga wielkiego wysiłku. Dzięki niemal całkowitemu brakowi podszerstka, ich sierść nie ma skłonności do filcowania i potrzebuje minimalnego groomingu.

• Czesanie: Wystarczy przeprowadzać tę procedurę jeden raz w tygodniu. Użyj miękkiej szczotki z naturalnym włosiem, gumowej rękawicy, lub po prostu przetrzyj sierść wilgotną ręką. Pomaga to usunąć martwe włosy, rozprowadzić naturalne oleje skóry i dodać sierści dodatkowego blasku. W okresie linienia sezonowego (wiosna i jesień) można czesać nieco częściej, 2-3 razy w tygodniu.
• Kąpiel: Azjatyckie tabby to koty czyste i zazwyczaj dobrze dbają o siebie same. Kąpać je należy tylko w ostateczności, np. przy silnym zabrudzeniu lub przed wystawą. Używaj tylko specjalnych szamponów dla kotów, dokładnie je spłukując. Po kąpieli dobrze wytrzyj kota ręcznikiem i trzymaj w cieple do całkowitego wyschnięcia. Częste kąpiele mogą przesuszyć skórę i sierść.
• Pielęgnacja pazurów: Regularnie (mniej więcej raz na 2-3 tygodnie) przycinaj końcówki pazurów specjalnymi cążkami. Jest to szczególnie ważne dla kotów żyjących wyłącznie w domu.
• Pielęgnacja uszu: Co tydzień sprawdzaj uszy pod kątem brudu, zaczerwienienia lub nieprzyjemnego zapachu. W razie potrzeby delikatnie wyczyść zewnętrzną część małżowiny usznej wacikiem, nasączonym specjalnym płynem do czyszczenia uszu. Nie używaj patyczków higienicznych!
• Pielęgnacja oczu: Oczy azjatyckiego tabby zazwyczaj nie wymagają specjalnej uwagi. W przypadku pojawienia się niewielkich wydzielin w kącikach oczu, można je delikatnie usunąć czystą wilgotną szmatką lub chusteczką.

Dzięki swojemu wysokiemu intelektowi i chęci zadowolenia właściciela, koty azjatyckie tabby dość łatwo poddają się wychowaniu i socjalizacji. Szybko rozumieją zasady panujące w domu i z radością uczą się nowych rzeczy.

Socjalizacja

Wczesna socjalizacja jest kluczowa dla ukształtowania zrównoważonego i pewnego siebie kota. Zapoznawaj kociaka z:

• Różnymi ludźmi: Pozwól przyjaciołom i członkom rodziny ostrożnie wchodzić w interakcje z kociakiem, aby przyzwyczaił się do obcych.
• Innymi zwierzętami: Jeśli masz inne zwierzęta domowe, zapoznawaj je stopniowo i pod nadzorem. Azjatyckie tabby zazwyczaj dobrze dogadują się z innymi kotami i psami.
• Różnymi dźwiękami i sytuacjami: Przyzwyczajaj do odgłosów domowych (odkurzacz, suszarka), podróży w transporterze.
• Zabiegami pielęgnacyjnymi: Od małego przyzwyczajaj do kontrolowania uszu, zębów, przycinania pazurów, czesania.

Trening i Nauka

Stosuj metody pozytywnego wzmacniania – pochwały, pieszczoty, smakołyki.

• Przyzwyczajanie do kuwety i drapaka: Zazwyczaj przebiega łatwo. Pokaż kociakowi miejsce, nagradzaj prawidłowe zachowanie. Zapewnij kilka rodzajów drapaków w różnych miejscach.
• Nauka komend: Azjatyckie tabby można nauczyć prostych komend („do mnie”, „siad”, „daj łapę”), a nawet przynoszenia zabawek. Treningi powinny być krótkie, ciekawe i nagradzane.
• Korekta zachowania: Nie karz kota fizycznie. Jeśli robi coś niepożądanego (np. drapie meble), przekieruj jego uwagę na drapak lub zabawkę. Używaj wyraźnego „Nie”.
• Obciążenie intelektualne: Zapewnij kotu zabawki-łamigłówki, interaktywne gry, aby zaspokoić jego potrzebę stymulacji umysłowej.

Pamiętaj, że azjatyckie tabby – energiczne koty, im potrzebuje przestrzeń до zabawy і aktywności fizycznej. Posiadanie drapaka typu „drzewko” lub półek do wspinaczki będzie dużym plusem.

Jak i wszystkie koty, azjatyckie tabby są drapieżnikami obligatoryjnymi, dlatego podstawą ich diety jest białko zwierzęce. Prawidłowe żywienie zapewni Twojemu pupilowi energię, zdrowie i piękny wygląd.

Wybór Typu Żywienia:

• Gotowe karmy: Najprostszy sposób na zapewnienie zbilansowanej diety. Wybieraj wysokiej jakości suche i/lub mokre karmy (klasy super-premium lub holistyczne). Skład karmy musi odpowiadać wiekowi, poziomowi aktywności i stanowi zdrowia (np. dla zwierząt sterylizowanych). Składniki mięsne muszą znajdować się na pierwszym miejscu na liście.
• Żywienie naturalne (BARF): Wymaga starannego planowania i konsultacji z weterynaryjnym dietetykiem. Podstawa to chude mięso (kurczak, indyk, wołowina), podroby, niewielka ilość warzyw i zbóż, produkty mleczne fermentowane. Niezbędne jest dodawanie kompleksów witaminowo-mineralnych.

Zalecenia Dotyczące Karmienia:

• Kontrola porcji: Azjatyckie tabby, podobnie jak Burmy, mogą mieć skłonność do tycia. Przestrzegaj norm karmienia podanych na opakowaniu karmy lub zaleconych przez weterynarza.
• Reżim: Dorosłego kota karm 2 razy dziennie, kocięta – częściej.
• Świeża woda: Zapewnij stały dostęp do czystej wody pitnej, zwłaszcza przy karmieniu suchą karmą.
• Żadnego jedzenia ze stołu: Ludzkie jedzenie (słone, smażone, wędzone, słodkie) jest szkodliwe dla kotów. Unikaj także cebuli, czosnku, czekolady, winogron, kości.
• Produkty mleczne: Dorosłe koty często mają nietolerancję laktozy, dlatego mleko może powodować rozstrój trawienny. Fermentowane produkty mleczne (kefir, chudy twaróg) są zazwyczaj lepiej tolerowane, ale należy je podawać w ograniczonej ilości.

• Część „Wielkiej Rodziny”: Azjatycki tabby jest jednym z wariantów umaszczenia w ramach dużej Grupy Kotów Azjatyckich, do której należą także Burmilla (cieniowane i tippingowane), Azjatyckie Dymne (Smoke), Azjatyckie Jednolite (Self) oraz wariant półdługowłosy – Tiffanie.
• „Przypadkowy” Początek: Rasa powstała dzięki nieplanowanemu skrzyżowaniu kocura Persa Szynszyli z kotką Burmańską.
• Burmański „Bliźniak”: Głównym celem hodowców było zachowanie u kotów azjatyckich typu, budowy ciała i charakteru kota burmańskiego, poszerzając jedynie paletę umaszczeń i wzorów.
• Różnorodność Tabby: U rasy uznaje się aż cztery typy wzorów tabby: cętkowany, plamisty, pręgowany i marmurkowy.
• Brytyjskie Korzenie: Mimo nazwy „Azjatycki”, rasa została wyhodowana w Wielkiej Brytanii.
• „Znak Skarabeusza”: Ciemna plamka w kształcie litery „M” na czole, charakterystyczna dla wszystkich wzorów tabby, jest często nazywana „znakiem skarabeusza”.

Czy azjatycki tabby mocno linieje?
Linieją umiarkowanie, jak większość kotów krótkowłosych bez gęstego podszerstka. Regularne wyczesywanie raz w tygodniu pomaga kontrolować ilość sierści.

Czy azjatyckie tabby są hipoalergiczne?
Nie, azjatyckie tabby nie są hipoalergiczne. Alergię wywołuje nie sama sierść, a białka zawarte w ślinie, wydzielinach skórnych i moczu kota. Prawdziwe hypoalergicznosc to mit w większości kocich ras.

Ile żyją azjatyckie tabby?
Przy należytej pielęgnacji i żywieniu średnia długość życia wynosi 15-18 lat, a czasami nawet dłużej.

Czy nadają się do trzymania w małym mieszkaniu?
Tak, dobrze adaptują się do życia w mieszkaniu pod warunkiem, że zapewni im się wystarczająco dużo możliwości do zabawy, wspinaczki (np. drapak-drzewko) i interakcji z właścicielem.

Czym azjatycki tabby różni się od kota burmańskiego?
Główna różnica polega na umaszczeniu i wzorze. Koty burmańskie mają specyficzne umaszczenie typu point (Burmese colour restriction), gdzie końcówki są ciemniejsze niż reszta ciała, i nie mają wzorów tabby. Azjatyckie tabby mają wyraźne wzory tabby (cętkowany, plamisty, pręgowany, marmurkowy) na różnych podstawowych kolorach. Typ ciała i charakter są u nich bardzo podobne.

Jak azjatycki tabby ma się do orientalnego kota krótkowłosego?
Obie rasy należą do typu orientalnego, ale kot orientalny ma bardziej ekstremalny, smukły i wydłużony typ ciała, klinowatą głowę i bardzo duże uszy. Azjatycki tabby ma bardziej umiarkowany typ orientalny, podobny do Burmy, z mocniejszą budową kości oraz mniej ekstremalnymi cechami głowy i uszu. Obie rasy mogą mieć wzory tabby, ale ich ogólny typ ciała znacznie się różni.

Gdzie można kupić kociaka azjatyckiego tabby?
Rasa jest stosunkowo rzadka. Szukać należy w specjalistycznych hodowlach zajmujących się Grupą Kotów Azjatyckich. W Polsce takich hodowli jest niewiele, być może trzeba będzie szukać za granicą, głównie w Wielkiej Brytanii lub Niemczech.