Brazylijski kot krótkowłosy

Zdanie „rasa pochodzi od kotów ulicznych” pisze się o wielu rasach i zwykle nic ono nie znaczy. Tutaj znaczy, bo dla populacji brazylijskiej istnieją zmierzone liczby, a nie tylko ładna legenda.

W 2008 roku międzynarodowa grupa genetyków opublikowała w czasopiśmie Genomics duże badanie „The ascent of cat breeds” (Lipinski i in.): ponad 1100 kotów, siedemnaście populacji wolno żyjących z pięciu kontynentów i dwadzieścia dwie rasy, wszystkie genotypowane markerami mikrosatelitarnymi. Brazylijska populacja wolno żyjąca weszła do tej próby jako osobny wiersz. Oto jej wartości obok średnich dla ras:

Czyta się to tak. Brazylijskie koty uliczne nie są żadnym wyjątkiem wśród wolno żyjących populacji świata: pod względem różnorodności plasują się dokładnie pośrodku, obok włoskich, singapurskich czy teksańskich. Od kotów rasowych różnią się natomiast wyraźnie: średnia heterozygotyczność wyniosła w populacjach wolno żyjących 0,65 ± 0,03, u kotów rasowych 0,51 ± 0,09. Autorzy podsumowali to prosto: hodowla w czystości rasy wiąże się z utratą różnorodności genetycznej, przy czym utrata ta nie zależy ani od popularności rasy, ani od jej wieku. Kolejne ujęcie tego samego badania to analiza wariancji molekularnej: w populacjach wolno żyjących 86 % całej zmienności mieści się wewnątrz populacji, u ras tylko 61 %.

Zatem gdy o brazylijskim kocie krótkowłosym pisze się „szeroka pula genowa”, twierdzenie to ma podstawę — dotyczy jednak populacji wyjściowej, a nie automatycznie każdego kociaka z rodowodem. Gdy tylko hodowla zamyka się w obrębie kilku linii, różnorodność zaczyna spadać według tych samych praw co u każdej innej rasy. Różnica polega na tym, czy hodowca ma mechanizm jej uzupełniania.

To najsubtelniejsze miejsce w temacie, a w sieci jest rozmyte. Wyrażenie „brazylijski krótkowłosy” bywa używane w dwóch różnych znaczeniach: jako nazwa rasy rejestrowej — i jako potoczne określenie zwykłego brazylijskiego kota bez rodowodu. Pomyłka nie jest przypadkowa: typ rzeczywiście jest ten sam, bo to z tego typu rasę zrobiono.

Formalnie granica jest prosta i przebiega przez dokumenty, a nie przez wygląd:

• Rasa to kot wpisany do księgi hodowlanej klubu WCF: albo do pełnej (LO), albo do uzupełniającej (RIEX), z numerem rejestracji, nazwą hodowli, rasą, wzorem i kolorem, datą urodzenia i płcią.
• Nie rasa — kot o tym samym wyglądzie bez takiego wpisu. Na wystawach WCF jest dla niego osobna klasa 19, „koty domowe”: koty wykastrowane, które fenotypowo nie odpowiadają uznanej rasie. Są oceniane, ale w ringu rasowym nie rywalizują.

Praktyczny wniosek dla kupującego jest taki. Ogłoszenie „brazylijski krótkowłosy” samo w sobie nic nie znaczy — może to być i kot z rejestracją CFB, i kociak z podwórka nazwany ładnym imieniem. Pytania, które usuwają niepewność: w jakiej organizacji zarejestrowana jest hodowla, w której z dwóch ksiąg wpisany jest konkretny kociak (LO czy RIEX) i czy można zobaczyć numer rejestracji. Kodeks etyki hodowcy WCF, nawiasem mówiąc, wprost wymaga, by każdy kociak urodzony u członka federacji został zarejestrowany i nie trafiał do nowego właściciela bez rodowodu.

I osobna uwaga, którą warto powiedzieć głośno: „bez rodowodu” nie znaczy „zły kot”. Brazylijski kot podwórkowy i brazylijski krótkowłosy z rejestru to z pochodzenia to samo zwierzę; różnica polega na tym, że drugi ma spisaną historię swojego pochodzenia. Jeśli szukacie towarzysza, a nie kariery wystawowej i hodowli, wybór między nimi jest kwestią waszych planów, a nie jakości zwierzęcia.

1. We wzorcu tej rasy WCF osobno zapisała ograniczenie geograficzne procedury: klasa nowicjuszy jest dla niej dozwolona tylko w Brazylii. Faktycznie znaczy to, że księgę hodowlaną rasy można uzupełniać z ulicy — ale wyłącznie w ojczyźnie.
2. W WCF kod BSH należy do brazylijskiego krótkowłosego, a brytyjski kodowany jest jako BRI. W FIFe BSH to odwrotnie — kot brytyjski krótkowłosy. Jeden kod, dwie rasy, dwie organizacje.
3. Brazylijska wolno żyjąca populacja kotów weszła do dużego badania genetycznego już w 2008 roku — osobnym wierszem, obok kotów ze Stambułu, Kairu i Singapuru. Jej heterozygotyczność obserwowana (0,66) okazała się wyższa od średniej dla dwudziestu dwóch ras (0,51).
4. Badanie z 2022 roku, do którego weszły także próbki brazylijskie, potwierdziło genetyczną stronę legendy: koty obu Ameryk to bliskie pochodne kotów zachodnioeuropejskich, a czasu na genetyczne rozejście się z nimi po prostu nie miały. Koty domowe pojawiły się na kontynencie dopiero z Europejczykami.
5. W brazylijskiej literaturze anatomicznej rasę oznacza się skrótem „PCB” — od Pelo Curto Brasileiro. Właśnie pod tym skrótem figuruje ona w porównawczej kraniometrii z 2016 roku.
6. W skali punktów WCF kolor i wzór — mimo że rasa dopuszcza niemal każde umaszczenie — ważą 15 punktów na sto, czyli dwa razy mniej niż tułów.

Brazylijski krótkowłosy nie jest jedyną rasą zrobioną z „ludowego” kota: dokładnie tą samą drogą poszły swego czasu Wyspy Brytyjskie i USA. Porównanie z nimi pokazuje, czym właściwie różni się przypadek brazylijski.

• To pierwsza brazylijska rasa kotów z uznaniem międzynarodowym — od WCF, rok 1998, kod BSH. W wykazach FIFe, TICA i CFA jej nie ma.
• Wzorzec wymaga oczu okrągłych (nie migdałowatych), uszu z pędzelkami, ogona nieszerokiego u nasady i dopuszcza wszystkie umaszczenia z wyjątkiem point.
• Księgę hodowlaną rasy można uzupełniać kotami z ulicy — ale tylko w Brazylii i tylko przez klasę nowicjuszy, z progiem 88 punktów i dwoma sędziami.
• Szeroka pula genowa populacji wyjściowej opiera się na zmierzonych liczbach: heterozygotyczność 0,66 wobec 0,51 średnio dla ras.
• Rasowych badań medycznych nie ma — i to luka w danych, a nie certyfikat zdrowia. To, co zmierzono w populacji brazylijskiej (PKD1, grupy krwi, FIV/FeLV), warto uwzględnić przy wyborze kociaka.