Historia rasy: droga z zapomnienia
Korzenie tej rasy sięgają głębokiej starożytności. Can de Palleiro to mało znana, ale w rzeczywistości prastara rasa, która towarzyszyła plemionom celtyckim podczas ich ekspansji na Półwysep Iberyjski. Są potomkami psów indoeuropejskich, co daje im wspólne pochodzenie z takimi rasami jak owczarek belgijski, holenderski, niemiecki czy pikardyjski. Przez kilka wieków strzegły stad bydła i gospodarstw w surowych warunkach Galicji.
Niewymagające, inteligentne i posłuszne - te psy długo były niezastąpionymi pomocnikami rolników. Jednak wraz z rozwojem industrializacji i modą na rasy zagraniczne w XX wieku, ich populacja zaczęła gwałtownie spadać. Can de Palleiro w niekontrolowany sposób krzyżowały się z innymi psami, zasilając pule genowe innych ras i znalazły się na skraju całkowitego wyginięcia.
Sytuacja stała się krytyczna w latach 90. W celu odtworzenia populacji władze Hiszpanii, a konkretnie rząd Galicji (Xunta de Galicia), ogłosiły szeroko zakrojone poszukiwania czystej krwi psów „słomianych”. W 1999 roku, gdy ruszył oficjalny program odnowy, doliczono się zaledwie dwóch tuzinów typowych przedstawicieli, którzy zachowali fenotyp i cechy użytkowe. Dziewięć lat żmudnej pracy hodowlanej, testów genetycznych i selekcji pozwoliło zwiększyć ich liczbę ośmiokrotnie.
Celowa hodowla Can de Palleiro trwa do dziś pod egidą klubu „Club da Raza Can de Palleiro”. Dzięki temu „galicyjskie psy ze stodoły” znów służą jako pasterze, stróże, a dzięki swojemu wyjątkowemu węchowi i inteligencji - jako psy ratownicze w służbach ratunkowych.
Wygląd zewnętrzny rasy
W wyglądzie tych psów przeciętny obserwator może dostrzec podobieństwo do owczarków niemieckich, jednak Can de Palleiro ma bardziej „dziki”, wilczy wygląd i mniej kanciaste kształty. Są to psy w typie mezomorficznym, silne, o wydłużonym tułowiu, muskularnej szyi i głębokiej klatce piersiowej, co zapewnia dużą objętość płuc niezbędną do wytrzymałego biegu.
Głowa i kufa
Głowa Can de Palleiro ma kształt piramidalny i jest proporcjonalna do ciała. Czaszka jest płaska i szeroka. Kufa zwęża się ku nosowi, ale nie jest spiczasta jak u szpiców. Przejście od czoła do kufy (stop) jest łagodne, niezbyt wyraźne. Wargi są ścisłe, nieobwisłe, zawsze pigmentowane na czarno, podobnie jak trufla nosa. Spojrzenie to jedna z wizytówek rasy: jest żywe, zainteresowane i bardzo wyraziste. Oczy średniej wielkości, w kształcie migdałów, o barwie od ciemnobrązowej do miodowej (bursztynowej), w zależności od umaszczenia.
Duże uszy stoją wysoko, mają trójkątny kształt i szeroką podstawę. Są bardzo ruchliwe, co pozwala psu wyłapywać najdrobniejsze dźwięki. W stanie spoczynku uszy mogą być lekko rozchylone na boki.
Tułów i ogon
Grzbiet jest prosty i umięśniony, lędźwie szerokie. Owłosiony ogon noszony jest wysoko, zwłaszcza w ruchu lub podekscytowaniu, ale nigdy nie kładzie się na grzbiecie i nie zakręca w pierścień. W spoczynku ogon opuszczony jest w dół i sięga stawów skokowych. Cechą charakterystyczną jest gęsta sierść na ogonie, przypominająca lisią kitę.
Kończyny są proste, silne, z dobrze zaznaczonymi kątami stawów, co zapewnia swobodny i posuwisty ruch. Łapy owalne („kocie”), z mocnymi opuszkami, pozwalają psu poruszać się po trudnym, kamienistym terenie Galicji bez kontuzji.
Szata i umaszczenie
Gęsta i szorstka sierść Can de Palleiro to ich naturalna ochrona przed deszczami i wiatrami Atlantyku. Podszerstek jest gęsty, szczególnie w okresie zimowym. Umaszczenie jest zazwyczaj jednolite. Wzorzec rasy wyróżnia kilka podstawowych typów:
- Piaskowy (Capa areia): najczęstszy, waha się od jasnego kremowego do nasyconego rudego.
- Czarny (Capa negra): głęboka czerń, czasem z niewielkimi białymi znaczeniami na piersi lub łapach.
- Wilczasty (Capa lobeira): umaszczenie strefowe, gdzie włos ma naprzemienne jasne i ciemne strefy, co upodabnia psa do wilka.
- Czekoladowy: spotykany rzadziej.
Jeśli interesują Cię inne rzadkie rasy o unikalnym umaszczeniu i historii, polecamy zapoznać się z artykułami o Can Guicho (Quisquelo), który również pochodzi z tego regionu, lub o małym, ale odważnym Kai Leo.
