Owczarek kaukaski

Owczarki kaukaskie to bardzo stara rasa, której historia liczy ponad dwa tysiące lat. Ich korzenie sięgają górskich regionów Kaukazu, gdzie przez wieki służyły pasterzom, chroniąc stada owiec przed drapieżnikami, takimi jak wilki i niedźwiedzie, a także przed złodziejami. Prawdziwe pochodzenie jest obecnie trudne do ustalenia, dlatego istnieją tylko przypuszczenia. Najbardziej prawdopodobna jest wersja, że ich przodkami były starożytne dogi tybetańskie. Istnieje również teoria, że zwierzęta te pojawiły się w starożytnym państwie Urartu, położonym na Wyżynie Armeńskiej. Niektórzy historycy twierdzą, że właśnie takie psy strzegły terytoriów tego państwa już w VII wieku p.n.e.

Surowe warunki górskie, ciągła walka o przetrwanie i specyficzne wymagania co do cech użytkowych ukształtowały unikalny charakter i wygląd rasy. Izolacja w różnych regionach Kaukazu doprowadziła do powstania kilku typów wewnątrz rasy, różniących się nieco eksterierem i rodzajem sierści. Na przykład typ gruziński charakteryzuje się bardziej masywną budową i dłuższą sierścią, podczas gdy typy azerbejdżański i dagestański często mają krótszą sierść i lżejszą budowę ciała. Psy te zawsze były nie tylko pomocnikami, ale członkami rodziny pasterza i jego niezawodnymi towarzyszami.

Celowa praca hodowlana z rasą rozpoczęła się w ZSRR w latach 20. XX wieku. Pierwszy wzorzec rasy zatwierdzono w 1931 roku. Podczas selekcji główną uwagę zwracano na siłę fizyczną, wytrzymałość, odwagę i wrodzone cechy stróżujące. W 1996 roku wprowadzono zmiany i zatwierdzono nowy standard, który obowiązuje do dziś. Przez długi czas nikt nie zajmował się specjalistyczną hodowlą czystej krwi kaukazów poza ich ojczyzną, co mogło odbić się na jakości rasy. Obecnie najbardziej cenione są psy wyhodowane w Gruzji, ponieważ tam najbardziej dba się o czystość i jakość rasy oraz zgodność ze wzorcem.

Owczarek kaukaski to pies powyżej średniego i dużego wzrostu, o masywnej strukturze kostnej i potężnej, dobrze rozwiniętej muskulaturze. Jego wygląd emanuje siłą, pewnością siebie i spokojem. Dymorfizm płciowy jest wyraźnie zaznaczony: samce są znacznie większe, masywniejsze i bardziej męskie niż samice.

• Głowa: Masywna, z szeroką czaszką i objętościową, ale nie długą kufą. Przejście od czoła do kufy łagodne. Wargi grube, suche, ściśle przylegające.
• Oczy: Niewielkie, owalne, ciemnego koloru. Spojrzenie inteligentne, uważne i nieufne.
• Uszy: Wysoko osadzone, wiszące, średniej wielkości. Tradycyjnie uszy krótko kopiowano, co chroniło je w walkach z drapieżnikami. W Polsce i wielu innych krajach kopiowanie jest dziś zabronione.
• Tułów: Nieco wydłużony. Szyja krótka, bardzo umięśniona. Kłąb dobrze zaznaczony. Grzbiet szeroki, prosty i mocny. Klatka piersiowa szeroka, głęboka i zaokrąglona.
• Ogon: Wysoko osadzony, w stanie spoczynku opuszczony do stawu skokowego, w pobudzeniu – unosi się w formie sierpa lub pierścienia.
• Kończyny: Proste, równoległe, o potężnym kośćcu. Łapy duże, owalne, zwarte w kulę.

Sierść u owczarka kaukaskiego jest prosta, szorstka, z bardzo gęstym i jaśniejszym podszerstkiem, co pozwala łatwo znosić najcięższe mrozy. W zależności od długości włosa okrywowego wyróżnia się trzy typy sierści:

1. Długowłosy: Długi włos okrywowy tworzy „grzywę” na szyi, „portki” na tylnych kończynach i „pióro” na ogonie.
2. Krótkowłosy: Sierść stosunkowo krótka, bez grzywy i „portków”.
3. Pośredni: Łączy w sobie cechy dwóch pierwszych typów.

Umaszczenie może być różnorodne: szare (od ciemnego do jasnopłowego), rude, płowe, bure, pręgowane, łaciate i srokate. Często ubarwienie jest nierównomierne, z ciemną maską na pysku. Całkowicie czarne, wątrobiane lub genetycznie błękitne umaszczenie są wadami dyskwalifikującymi.

Charakter owczarka kaukaskiego to wynik stuleci naturalnej selekcji, gdzie przetrwały najsilniejsze, najinteligentniejsze i najodważniejsze psy. Są silne, odważne, pewne siebie i zrównoważone. W razie niebezpieczeństwa reagują błyskawicznie, ale zachowują zimną krew. Ich instynkt stróżujący jest wrodzony i niezwykle rozwinięty. To nie jest rasa, którą trzeba specjalnie uczyć pilnowania – ona robi to instynktownie.

Przedstawicielom tej rasy właściwa jest pewna doza agresji wobec obcych i innych psów, dlatego wychowanie takich czworonogów nie jest łatwe, zwłaszcza jeśli dana osoba nie ma doświadczenia. Są niezależne, skłonne do samodzielnego podejmowania decyzji i nie będą ślepo wykonywać poleceń, jeśli nie widzą w nich sensu. Kaukazy to zwierzęta stadne i zawsze będą próbowały ustalić swoją hierarchię, dlatego właściciel musi od pierwszego dnia pokazać, kto jest „przewodnikiem”.

Do swojej rodziny owczarek kaukaski odnosi się z wielką miłością i oddaniem. Są cierpliwe wobec dzieci, z którymi się wychowały, traktując je jako część swojego „stada”, którą trzeba chronić. Jednak ze względu na ogromne rozmiary i siłę, ich zabawy z małymi dziećmi zawsze powinny odbywać się pod nadzorem dorosłych. Inne zwierzęta domowe, z którymi dorastały, zazwyczaj traktują spokojnie. Jednak obce zwierzęta na ich terenie zostaną potraktowane jako zagrożenie.

Kaukazy są bardzo wytrzymałe i przystosowują się do każdych warunków pogodowych. Absolutnie niestraszne im surowe zimy, uwielbiają śnieg i mogą godzinami leżeć w zaspie, obserwując swoje terytorium. Ta rasa nie jest dla każdego. Wymaga doświadczonego, pewnego siebie, cierpliwego i odpowiedzialnego opiekuna.

Owczarki kaukaskie są przystosowane do życia na zewnątrz i jest to najlepsza opcja ich utrzymania. Potrzebują przestronnego kojca i dużego, solidnie ogrodzonego terenu do patrolowania. Mimo ich sporych rozmiarów, niektórzy właściciele trzymają je w mieszkaniu. W takim przypadku psu potrzebne są długie i aktywne spacery. Zwierzęta te nigdy nie będą niszczycielami w domu. Kaukazy są ustępliwe i posłuszne (jeśli dobrze wychowane), nie wymagają forsownych ćwiczeń fizycznych. Między spacerami nie zdemolują domu, lecz raczej położą się na swoim miejscu i pokornie poczekają na kolejne wyjście.

Podstawowa pielęgnacja owczarka kaukaskiego polega na dbałości o jego luksusową szatę. Ich gęsta sierść ze zbitym podszerstkiem ma tendencję do kołtunienia się, jeśli nie jest wyczesywana. Regularna pielęgnacja sierści kaukaza jest niezbędna. Około trzy razy w tygodniu należy wyczesywać psa specjalną szczotką „pudlówką” i metalowym grzebieniem z długimi zębami. Kiedy twój ulubieniec linieje (zazwyczaj dwa razy w roku, wiosną i jesienią), wyczesuj go codziennie. Pomoże to uniknąć kołtunów i zmniejszy ilość sierści w twoim domu i na podwórku.

Kąpać kaukaza trzeba rzadko, tylko w skrajnej potrzebie, ponieważ częste mycie narusza naturalną warstwę tłuszczową chroniącą skórę i sierść. Nie zapominaj dbać o czystość uszu i oczu psa, regularnie przycinaj zwierzęciu pazury, jeśli nie ścierają się one w sposób naturalny.

Szkolenie i wczesna socjalizacja są absolutnie kluczowe dla owczarka kaukaskiego. Ten proces należy zacząć od pierwszego dnia pojawienia się szczeniaka w twoim domu. Do drugiego roku życia u twojego pupila w pełni ukształtuje się charakter i maniery. Później trudno będzie cokolwiek naprawić.

Kaukazy to psy kapryśne, kochające wolność, uparte, które z trudem poddają się treningom w klasycznym rozumieniu. Nie są zdolne do błyskawicznego wykonywania komend jak np. owczarek niemiecki, więc nie warto ich popędzać. Brutalnego traktowania, krzyków i kar fizycznych też nie będą tolerować. Może to sprowokować agresję w odpowiedzi. Aby wytresować takiego psa, musisz mieć twardy, konsekwentny i silny charakter. Pies musi widzieć w tobie spokojnego i pewnego siebie lidera. Temu zwierzęciu trzeba pokazać, że jesteś przywódcą stada. Jeśli kaukaz uzna cię za szefa, będzie posłuszny. Chociaż od czasu do czasu, zwłaszcza w wieku młodzieńczym, może i tak spróbować zająć dominującą pozycję. Więc zawsze musisz być czujny.

Socjalizacja oznacza zapoznanie szczeniaka z różnymi ludźmi, dźwiękami, miejscami i innymi zwierzętami. Pomaga to psu wyrosnąć na zrównoważonego i adekwatnego osobnika. Jeśli nie jesteś pewien swoich sił, koniecznie zwróć się do profesjonalnego behawiorysty, który ma doświadczenie w pracy z dużymi rasami stróżującymi. To poważna rasa o władczym charakterze, a błędy w wychowaniu mogą mieć bardzo poważne konsekwencje. Warto zaznaczyć, że podobne wymagania wychowawcze stawia się także innym dużym rasom stróżującym, takim jak owczarek środkowoazjatycki (ałabaj), owczarek ukraiński czy moskiewski stróżujący.

Karmić kaukaza, jak każdego innego psa, należy pełnowartościowym i zdrowym jedzeniem. Prawidłowe żywienie to gwarancja zdrowia, właściwego rozwoju i długowieczności. Istnieją dwa główne podejścia do karmienia: gotowe suche karmy i dieta naturalna.

Suche karmy. To wygodny i zbilansowany wariant. Dla owczarka kaukaskiego należy wybierać karmy klasy super-premium lub holistyczne dla ras olbrzymich. Zawierają one wysokiej jakości składniki oraz niezbędne dodatki na stawy (chondroitynę i glukozaminę).

Żywienie naturalne. Ten wariant wymaga więcej czasu i wiedzy od właściciela. Głównym produktem musi być mięso (wołowina, indyk, kurczak), powinno ono stanowić około 70% całej diety twojego ulubieńca. Nie zapominaj też od czasu do czasu podawać ryb morskich bez ości. Włączaj do diety produkty mleczne fermentowane (twaróg, kefir), podroby, warzywa (marchew, dynia, cukinia) i owoce. Nie zaleca się podawania owczarkom kaukaskim kasz w dużej ilości, są one słabo przyswajalne. Nie wolno karmić psa roślinami strączkowymi, kośćmi rurkowymi, słodyczami, wędzonkami i tłustym jedzeniem.

Nie przekarmiaj zwierzaka, aby uniknąć otyłości i problemów ze stawami. Przestrzegaj reżimu karmienia. Dorosłego psa wystarczy karmić raz lub dwa razy dziennie. Szczenięta karmi się częściej, od 4 do 6 razy na dobę, stopniowo zmniejszając liczbę posiłków wraz z wiekiem.

Owczarki kaukaskie, jako rasa aborygeńska, kształtująca się w warunkach doboru naturalnego, mają dość silne zdrowie. Jednak, jak wszystkie duże i olbrzymie rasy, mają skłonność do pewnych schorzeń. Twoja czujność i regularne przeglądy profilaktyczne u weterynarza pomogą w porę wykryć chorobę i podjąć walkę z nią.

• Dysplazja stawów biodrowych i łokciowych: To najczęstszy problem dużych psów. Choroba ma podłoże genetyczne, ale jej rozwój może prowokować niewłaściwe żywienie, nadwaga i nadmierne obciążenia fizyczne w wieku szczenięcym. Objawami są kulawizna, zmiany w chodzie, niechęć do ruchu. Profilaktyka polega na wyborze szczeniaka od zdrowych rodziców (z badaniami na dysplazję), prawidłowym żywieniu i kontrolowanym ruchu.
• Choroby serca: U dużych psów, w tym kaukazów, może być diagnozowana kardiomiopatia rozstrzeniowa. Regularne badania kardiologiczne (EKG, ECHO serca) po 3-4 roku życia pomogą kontrolować stan układu sercowo-naczyniowego.
• Skręt żołądka: To ostry stan zagrażający życiu, charakterystyczny dla psów o głębokiej klatce piersiowej. Występuje, gdy żołądek przepełniony jedzeniem lub gazami przekręca się. Profilaktyka: karmienie mniejszymi porcjami 2-3 razy dziennie, unikanie wysiłku fizycznego bezpośrednio po posiłku.
• Problemy z oczami: Może występować entropium (podwinięcie powieki do wewnątrz) i ektropium (wywinięcie powieki na zewnątrz), które wymagają korekty chirurgicznej.

Bądźcie uważni na swoich ulubieńców. Prawidłowe zbilansowane żywienie, regularne odrobaczanie, szczepienia i coroczne wizyty u weterynarza są podstawą długiego i zdrowego życia waszego kaukaza.

• Psy-niedźwiedzie: Ze względu na swoje rozmiary i gęste futro kaukazy często nazywane są „niedźwiedziami z Kaukazu”.
• Nocni stróże: Historycznie psy te były najbardziej aktywne w nocy, chroniąc stada przed drapieżnikami. Ten instynkt przetrwał, dlatego wiele kaukazów i dziś jest bardziej czujnych po zmroku.
• Służba w wojsku: W ZSRR owczarki kaukaskie były wykorzystywane jako psy wartownicze w wojsku oraz do ochrony ważnych obiektów państwowych i więzień.
• Milczący strażnicy: W przeciwieństwie do wielu innych ras stróżujących, kaukazy nie mają tendencji do szczekania bez powodu. Dają głos tylko wtedy, gdy naprawdę jest powód do niepokoju.
• Nie do sportu: Chociaż są silne i wytrzymałe, owczarki kaukaskie nie są rasą sportową. Nie będą z przyjemnością aportować piłeczki czy biegać za frisbee. Ich żywioł to spokojna obserwacja i ochrona. Podobną powściągliwością cechuje się buldog angielski, choć oczywiście te rasy bardzo się różnią.

Czy owczarek kaukaski nadaje się do mieszkania w bloku?
Teoretycznie tak, pod warunkiem bardzo długich i intensywnych spacerów (min. 2-3 godziny dziennie). Jednak idealnym miejscem dla nich jest dom prywatny z dużym, solidnie ogrodzonym terenem. W mieszkaniu pies takich rozmiarów będzie czuł się ograniczony.

Jak owczarek kaukaski dogaduje się z dziećmi?
Wobec dzieci ze swojej rodziny, z którymi dorastał, kaukaz jest bardzo cierpliwy i kochający, traktując je jako obiekt ochrony. Jednak ze względu na swoje gigantyczne gabaryty i siłę, pies może przypadkowo popchnąć lub przewrócić dziecko. Dlatego wszystkie zabawy powinny odbywać się pod ścisłym nadzorem dorosłych. Nie należy pozwalać obcym dzieciom zbliżać się do psa bez twojej kontroli.

Czy można zostawić owczarka kaukaskiego samego?
Tak, są dość niezależne i spokojnie znoszą samotność, zwłaszcza jeśli znajdują się na swoim terytorium (na podwórku). Będą zajęte swoją podstawową pracą – pilnowaniem.

Czy owczarek kaukaski mocno linieje?
Tak, bardzo mocno. Linienie odbywa się dwa razy w roku i w tym okresie psa trzeba wyczesywać codziennie. W pozostałym czasie wystarczy 2-3 razy w tygodniu. Jeśli nie jesteś gotowy na dużą ilość sierści, ta rasa nie jest dla ciebie.

Czy trudno wytresować owczarka kaukaskiego?
Tak, to jedna z trudniejszych ras do ułożenia ze względu na jej niezależność, upór i dominację. Nie jest dla nowicjusza. Właściciel musi być cierpliwy, konsekwentny i mieć silny charakter. Zalecana jest pomoc profesjonalnego trenera. W przeciwieństwie do nich, giganci tacy jak leonberger, są o wiele bardziej ulegli i zorientowani na człowieka.

Jakiego ogrodzenia potrzebuje owczarek kaukaski?
Ogrodzenie musi być bardzo wysokie (min. 2 metry) i solidne, z podmurówką, ponieważ psy te mogą robić podkopy. Niestabilny płot nie będzie przeszkodą dla kaukaza, który uzna, że jego terytorium zagraża niebezpieczeństwo.