Akita amerykańska (Duży japoński pies)

Historia Akity amerykańskiej jest nierozerwalnie związana z jej japońskim przodkiem – akita inu. Dzięki wykopaliskom archeologicznym wiemy, że psy w typie akita inu od dawna zamieszkiwały wyspy japońskie. Wykorzystywano je jako myśliwych na dużą zwierzynę (niedźwiedzie, dziki), świetnie pływały i pomagały ludziom w połowach ryb. Od XVIII wieku psami tymi szczególnie zainteresowała się japońska szlachta, która zaczęła je nabywać do ochrony swoich posiadłości. Wówczas rasa cieszyła się ogromnym szacunkiem. Na początku XX wieku psy te uznano za pomnik przyrody. Niestety, II wojna światowa omal nie doprowadziła do zagłady tych wspaniałych zwierząt; zabijano je ze względu na cenne futro, z którego szyto ciepłą odzież dla żołnierzy. Na szczęście udało się wtedy uratować cześć populacji.

Kształtowanie się Akity amerykańskiej w USA

Po wojnie w Japonii pozostały tylko trzy typy akit: psy myśliwskie Matagi Akita, psy bojowe oraz psy pasterskie (z domieszką owczarków niemieckich). Japońscy hodowcy dążyli do przywrócenia dawnego, czystego wyglądu Akita Inu, skupiając się na typie Matagi. Z kolei psy o większych rozmiarach i potężniejszej budowie, wywodzące się z krzyżówek z owczarkami niemieckimi i mastifami (linia Dewa), zostały wywiezione do Ameryki przez amerykańskich żołnierzy. W USA celową hodowlą tej rasy zajęto się w latach 50. W tym czasie powstal Amerykański Klub Miłośników Akit. W Ameryce dążono do stworzenia potężniejszych psów, przywiązując mniejszą wagę do umaszczenia, co doprowadziło do akceptacji praktycznie każdego koloru. W rezultacie akity amerykańskie zaczęły się znacznie różnić od swoich japońskich kuzynów.

Uznanie rasy

Akity z USA zyskiwały coraz większą sławę. Od razu zainteresowali się nimi hodowcy z całego świata po tym, jak po raz pierwszy zaprezentowano je na międzynarodowej wystawie w Hanowerze w 1963 roku. Jednak w tamtym czasie nie uważano ich za odrębną rasę. Ze względu na rozbieżności między standardami japońskimi a amerykańskimi, Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI) w 1999 roku uznała typ amerykański za oddzielną rasę pod nazwą Duży Japoński Pies. W 2006 roku FCI oficjalnie zmieniła nazwę na Akita amerykańska, podkreślając jej amerykańskie korzenie i rozwój.

Akita amerykańska to duży, potężny pies o mocnym, dobrze rozwiniętym kośćcu, harmonijnie zbudowany, z kwadratową sylwetką. Jego wygląd sprawia wrażenie siły, godności i spokoju. Choć należy do grupy szpiców i dzieli pewne cechy z takimi rasami jak puszysty eurasier czy wytrzymały alaskan malamute, Akita jest od nich znacznie masywniejsza i bardziej dominująca w wyglądzie.

Cechy głowy i wyraz pyska

Głowa Akity amerykańskiej jest masywna, szeroka, z płaską czaszką, co odróżnia ją od Akita Inu. Szczęki są kwadratowe i potężne, a kufa objętościowa. Przełom czołowy (stop) jest dobrze zaznaczony. Nos duży, zawsze w kolorze czarnym (u białych psów dopuszczalny jaśniejszy). Wargi grube, ściśle przylegające, czarne. Oczy głęboko osadzone, niewielkie, trójkątne, ciemnobrązowe – ich wyrazistość i głębia nadają spojrzeniu inteligencji i czujności.

Tułów, kończyny i ogon

Szyja jest dość krótka, potężna i silna. Grzbiet prosty, umięśniony. Klatka piersiowa dobrze rozwinięta, głęboka i szeroka, co wskazuje na dużą siłę i wytrzymałość. Kończyny proste, równoległe względem siebie, z potężną muskulaturą. Ogon jest jedną z wizytówek rasy: wysoko osadzony, gruby, pokryty szorstką i gęstą sierścią, noszony nad grzbietem zwinięty w pierścień lub podwójny pierścień.

Sierść i umaszczenie

Sierść Akity amerykańskiej jest podwójna: włos okrywowy jest prosty i odstający, a pod nim znajduje się miękki, gęsty i zbity podszerstek, który zapewnia doskonałą ochronę przed zimnem. Umaszczenie może być dowolne, co jest kluczową różnicą w stosunku do akity japońskiej, u której dozwolone są tylko określone kolory. Dopuszczalne są: biały, płowy, rudy, łaciaty (pinto), pręgowany. Na pysku może występować czarna maska lub strzałka (u psów innych niż białe). U psów łaciatych duże plamy pokrywają ponad jedną trzecią ciała.

Akita amerykańska to wspaniały pies do towarzystwa, który dodatkowo posiada doskonałe cechy użytkowe. Psy te są silne, odważne, wytrzymałe, zrównoważone i nieustraszone. Akity to świetni stróże, którzy nigdy nie szczekają bez powodu; głos dają tylko wtedy, gdy na ich terytorium próbuje wtargnąć ktoś obcy. Są również bardzo dobrymi myśliwymi, potrafiącymi długo tropić zwierzynę, mają doskonały węch i świetny wzrok. Psy te mogą pracować w każdych warunkach pogodowych, niestraszne im burze czy siarczyste mrozy.

Oddanie rodzinie i relacje

Akita to kochające, wierne i oddane psy, które potrzebują stałego kontaktu ze swoim właścicielem, do którego bardzo się przywiązują. Zawsze dążą do przebywania w towarzystwie swojej rodziny, świetnie traktują dzieci, otaczając je szczególną opieką (często porównuje się je do nianiek). Jednak ze względu na skłonność do dominacji i zazdrości, mogą być dość nieufne wobec obcych, co wymaga starannej i wczesnej socjalizacji. Z innymi zwierzętami akity zazwyczaj się nie dogadują.

Skłonność do dominacji

Psy te mają tendencję do dominacji, są zazdrosne i zawsze lubią być na pierwszym miejscu. Właściciel Akity amerykańskiej musi być stanowczym, konsekwentnym liderem o silnej woli, w przeciwnym razie pies szybko przejmie pałeczkę i sam będzie rządził swoim opiekunem. Ta rasa nie nadaje się dla ludzi bez doświadczenia w wychowaniu poważnych psów służbowych. Wymagają jasnych zasad i wczesnego zapoznania z różnymi ludźmi, miejscami i dźwiękami.

Przedstawiciele tej rasy potrafią być bardzo uparci, lubią okazywać swoją niezależność i samodzielność, jednak ich szkolenie wcale nie jest trudne, jeśli znajdzie się odpowiednie podejście. Te psy są dosłownie stworzone do pracy i wyrastają na świetnych psów służbowych. Wychowaniem akity trzeba zająć się od najmłodszych lat.

Kluczowe zasady szkolenia

• Wczesna socjalizacja: Szczególnie ważne jest, aby pozwalać szczeniętom na kontakty z innymi psami i różnymi ludźmi, aby w przyszłości nie były nadmiernie agresywne czy nieufne. Jest to niezbędne, by zapobiec agresji terytorialnej lub pokarmowej.
• Szacunek i zaufanie: Najważniejsze to nawiązać kontakt z małą akitą; pies musi Ci ufać, a podczas kontaktu z Tobą powinien odczuwać wyłącznie pozytywne emocje. Akita amerykańska absolutnie nie toleruje brutalności i przymusu – może się obrazić, zaszyć w najdalszy kąt i całkowicie Cię ignorować.
• Pozytywne wzmocnienie: Najlepszym sposobem wychowania akity są pochwały i smakołyki. Psy te bardzo lubią pieszczoty, choć nie zawsze to okazują. Zawsze miej przy sobie przysmaki, które pomogą Ci poradzić sobie z niesfornym pupilem.
• Stanowczy, ale sprawiedliwy lider: Właściciel akity musi mieć twardy i silny charakter, być pomysłowy, a nawet przebiegły, aby zainteresować swojego podopiecznego wykonaniem polecenia.
• Zależność od nastroju: Ciekawe jest to, że wiele w życiu akity zależy od jej humoru. Jeśli pies nie ma nastroju, to jest mu wszystko jedno, czego chce właściciel. W takim przypadku lepiej nie zmuszać psa do działania, ale spróbować poprawić mu humor.

Akita amerykańska to krzepki pies o dobrym zdrowiu, który może przeżyć długie i szczęśliwe życie, jeśli właściciel będzie go odpowiednio karmił, zapewni mu intensywny wysiłek fizyczny, nie zapomni o szczepieniach i podaruje mu swoją miłość. Oczywiście, jak u wszystkich ras, zdarzają się pewne choroby dziedziczne, jednak dokładne zbadanie rodowodu przed zakupem szczeniaka pozwala uniknąć większości problemów.

Najczęstsze choroby dziedziczne Akity amerykańskiej

• Dysplazja stawów biodrowych i łokciowych: Jak u wielu dużych psów, u akit może wystąpić dysplazja. Osobniki z tą wadą nie są dopuszczane do hodowli. Jeśli zauważysz, że Twój pies kuleje, przenosi ciężar ciała na przednie łapy i stara się mniej ruszać, pilnie skonsultuj się z weterynarzem i zrób prześwietlenie.
• Choroby autoimmunologiczne i skórne: Wśród akit dość powszechne są problemy wynikające z zaburzeń układu endokrynnego i odpornościowego:
  • Dysplazja pęcherzykowa (problemy z sierścią).
  • Adenitis (SA): genetyczne schorzenie atakujące gruczoły łojowe skóry.
  • Zespół Vogta-Koyanagiego-Harady (VKH): rzadka choroba autoimmunologiczna atakująca oczy, skórę i układ nerwowy.
• Choroby oczu: Mogą występować: postępujący zanik siatkówki (PRA), zaćma, podwinięcie i wywinięcie powiek.
• Nietolerancja narkozy: To unikalna cecha tej rasy: wiele akit wykazuje nietolerancję na niektóre środki znieczulające (zwłaszcza barbiturany). Podczas jakichkolwiek operacji lekarz weterynarii musi wziąć to pod uwagę i zachować wszelkie środki ostrożności – pod żadnym pozorem nie wolno przekraczać zalecanej dawki. Warto poszukać weterynarza znającego specyfikę rasy.

Akita amerykańska to silny i wytrzymały pies dużych rozmiarów. Choć często trzyma się je na podwórkach domów w specjalnych kojcach, dla tych psów kluczowe jest przebywanie wśród ludzi. Nie można ich długo zostawiać samych, ponieważ są silnie związane z rodziną. Dzięki gęstej sierści dobrze znoszą różne warunki pogodowe, ale muszą mieć zadaszenie chroniące przed upałem. Oczywiście życie akity nie powinno ograniczać się do kojca – ten pies bezwzględnie potrzebuje intensywnego ruchu.

Pielęgnacja sierści

Sierść akity amerykańskiej należy wyczesywać raz w tygodniu. Dwa razy do roku psy te obficie linieją. W tym czasie wymagają codziennego wyczesywania specjalnymi szczotkami (np. furminatorem), aby usunąć ogromne ilości martwego podszerstka i zapobiec kołtunieniu. Kąpać przedstawicieli tej rasy należy przy użyciu specjalnego szamponu tylko w razie potrzeby (1-2 razy w roku), gdyż częste mycie może uszkodzić warstwę ochronną skóry i sierści. Nie zapominaj o comiesięcznym przycinaniu pazurów, czyszczeniu uszu i przemywaniu oczu (np. solą fizjologiczną), a także o myciu zębów pastą dla psów.

Dieta akity amerykańskiej musi być pełnowartościowa i zbilansowana. Psy te wcale nie są wybredne, jednak do wyboru produktów trzeba podchodzić poważnie, biorąc pod uwagę ich skłonność do problemów trawiennych i alergii.

Wybór modelu żywienia

Można karmić psa gotową karmą (suchą/mokrą) lub jedzeniem naturalnym (BARF/gotowane). Wielu właścicieli wybiera suchą karmę ze względu na zbilansowany skład. Ważne, by była to karma wysokiej jakości, klasy super premium lub holistic, bez barwników i konserwantów. Na pierwszym miejscu w składzie powinno być mięso (chude, np. kurczak, indyk, jagnięcina), a nie soja czy produkty uboczne. Jeśli zdecydujesz się na dietę naturalną, nie zapominaj o suplementacji witaminowo-mineralnej. O to, co będzie najlepsze dla Twojego psa, warto zapytać weterynarza lub hodowcę.

Kluczowe zalecenia

• Kontrola porcji: Uważnie pilnuj wielkości posiłków, nie przekarmiaj psa, aby uniknąć otyłości i przeciążenia stawów.
• Tryb: Karm psa po spacerze. Po jedzeniu akita koniecznie musi odpocząć (minimum godzinę), aby zapobiec skrętowi żołądka – ostrej i niebezpiecznej dolegliwości dużych ras.
• Produkty zakazane: Nie podawaj psu produktów wzdymających (rośliny strączkowe, kapusta), słodyczy, ciasta drożdżowego, ziemniaków, wędlin, kości rurkowatych (mogą uszkodzić jelita), tłustego jedzenia oraz potraw przyprawionych.
• Skład diety: Podstawa to białko zwierzęce (chude mięso, podroby, ryby morskie, nabiał, jaja). W chłodne dni, gdy pies zużywa więcej energii, niezbędne są tłuszcze. Możesz dodawać olej roślinny lub rybi do kasz (ryż, gryka). Pamiętaj o warzywach i owocach bogatych w błonnik i witaminy.

Akita amerykańska to rasa wymagająca codziennych, intensywnych spacerów i obciążeń. Są to psy silne, wytrzymałe i energiczne. Jednak ciężki wysiłek (bieganie, skoki) jest dozwolony dopiero po ostatecznym uformowaniu się kośćca (ok. 18 miesiąca życia). Do tego czasu należy skupić się na umiarkowanych spacerach i zabawie, aby nie uszkodzić stawów.

• Codzienna aktywność: Minimum dwa długie spacery dziennie (łącznie 1,5–2 godziny), obejmujące elementy szkolenia i zabawy.
• Rodzaje aktywności: Akity lubią bieganie, długie wędrówki, zabawy piłką i przeciąganie liny. Mogą też brać udział w psich sportach, takich jak weight pulling (przeciąganie ciężarów) czy ciągnięcie sanek/nart, biorąc pod uwagę ich siłę i gęstą sierść.
• Obroża i smycz: Ze względu na skłonność do dominacji i możliwą agresję wobec innych psów (szczególnie dotyczy to niewykastrowanych samców), akitę amerykańską zawsze należy wyprowadzać na solidnej smyczy.

• Dwie różne rasy: Akita amerykańska i akita Inu są oficjalnie uznawane za odrębne rasy w większości świata (wg standardu FCI). Kluczowe różnice: typ amerykański jest większy, ma masywniejszą głowę i dopuszczalne jest dowolne umaszczenie (w tym czarna maska), podczas gdy Akita Inu ma ograniczoną paletę barw i brak maski.
• Pies żołnierza: Współczesna Akita amerykańska wywodzi się od psów, które amerykańscy wojskowi wywieźli z Japonii po II wojnie światowej, głównie z linii Dewa, krzyżowanej z owczarkami i mastifami.
• „Czysty” pies: Akity słyną z czystości. Często wylizują się jak koty i bardzo nie lubią brudu, co znacznie ułatwia ich pielęgnację.
• Głos akity: Akita amerykańska jest z reguły małomówna. Szczeka tylko wtedy, gdy istnieje realne zagrożenie, co czyni ją idealnym psem stróżującym, który nie będzie niepokoił sąsiadów bez przyczyny.
• Rzadkość: Choć rasa zyskuje na popularności, wciąż jest dość rzadka w porównaniu do innych dużych ras służbowych.

Czy Akita amerykańska nadaje się do mieszkania w bloku?

Teoretycznie tak. Jeśli zapewnisz psu wystarczającą ilość codziennego, intensywnego ruchu (minimum 2 godziny aktywnych spacerów) i szkolenie. W domu akita jest spokojna i dużo śpi. Jednak ze względu na rozmiary, gęstą siersć (linienie) i potrzebę przestrzeni, dom z dużym, dobrze ogrodzonym ogrodem jest lepszą opcją. Najważniejsze to nie izolować psa w kojcu czy na łańcuchu, gdyż potrzebuje on stałej obecności rodziny.

Czy można zostawiać Akitę samą z dziećmi?

Akita amerykańska zazwyczaj bardzo kocha dzieci ze swojej rodziny i traktuje je opiekuńczo. To niezwykle niezawodny i oddany pies. Jednak, jak w przypadku każdej dużej rasy, nadzór dorosłych jest obowiązkowy. Psa trzeba nauczyć szacunku do dziecka, a dziecko – szacunku do psa. Ze względu na swoją siłę, akita może niechcący potrącić malucha podczas zabawy.

Czy Akita amerykańska mocno linieje?

Tak, bardzo mocno. Posiada gęstą, podwójną okrywę włosową. Linieje umiarkowanie przez cały rok, ale dwa razy w roku (wiosną i jesienią) następuje intensywna wymiana sierści, kiedy pies „zrzuca” ogromne ilości podszerstka. W tym okresie konieczne jest codzienne czesanie. W przeciwnym razie sierść będzie wszędzie.