Akita inu (Akita japońska)

Dzieje rasy akita inu to prawdziwy thriller, pełen wzlotów, upadków i desperackiej walki o przetrwanie. Uważa się, że przodkowie tych psów, znani jako „matagi-inu” (pies łowcy), pojawili się na wyspach japońskich ponad cztery tysiące lat temu. Wykopaliska archeologiczne potwierdzają istnienie psów w typie szpica w tamtym okresie. W Japonii mówi się, że akita to dusza samuraja zaklęta w psim ciele.

Początkowo matagi-inu wykorzystywano do polowań na grubego zwierza: dziki, jelenie, a nawet niedźwiedzie himalajskie. Para takich psów potrafiła utrzymać niedźwiedzia w miejscu do czasu przybycia myśliwego. Wymagało to od zwierząt niezwykłej odwagi, zwinności i umiejętności samodzielnego podejmowania decyzji – cech, które zachowały się w rasie do dziś.

Epoka walk psów i upadek

W okresie Edo i później, na przełomie XIX i XX wieku, popularność zyskały walki psów. Aby dodać psom siły i masy, akity zaczęto krzyżować z tosa inu oraz europejskimi mastifami. Doprowadziło to do stopniowego zaniku klasycznego wyglądu szpica: pojawiły się wiszące uszy, fałdy skóry i ociężałość. Rasa znalazła się na krawędzi utraty swojej tożsamości.

Na szczęście w 1931 roku rząd Japonii uznał akita inu za „pomnik przyrody”. Dało to impuls do rozpoczęcia prac nad przywróceniem pierwotnego wyglądu. Niestety, wybuchła II wojna światowa. W tym tragicznym czasie psy masowo wybijano: ich futra służyły do szycia zimowej odzieży dla wojska. Wyjątek robiono jedynie dla owczarków niemieckich służących w armii. Aby ratować ukochane akity, niektórzy właściciele potajemnie krzyżowali je z owczarkami lub ukrywali w odległych górskich wioskach u myśliwych.

Rozłam rasy: Linia japońska i amerykańska

Po wojnie rozpoczął się proces odbudowy populacji. W tym czasie uformowało się kilka linii hodowlanych. Żołnierze amerykańskich wojsk okupacyjnych często zabierali do domu szczenięta, ale preferowali duże, masywne psy z domieszką krwi mastifów i owczarków (linia Dewa). Tak narodziła się rasa, którą dziś znamy jako akita amerykańska. Japońscy kynolodzy skupili się natomiast na odtworzeniu smukłego typu szpica (linia Ichinoseki), oczyszczając rasę z obcych domieszek. Oficjalne uznanie odnowionego wzorca przez Międzynarodową Federację Kynologiczną nastąpiło w 1964 roku.

Współczesny akita inu to duży, harmonijnie zbudowany pies, który emanuje godnością i spokojną siłą. W przeciwieństwie do swoich amerykańskich krewnych, typ japoński jest lżejszy i bardziej elegancki.

• Głowa: Masywna, ale proporcjonalna do ciała. Czaszka szeroka, płaska między uszami. Patrząc z góry, głowa przypomina tępy trójkąt. Przejście od czoła do kufy (stop) jest wyraźnie zaznaczone.
• Kufa: Mocna, nie spiczasta, średniej długości. Grzbiet nosa prosty. Wargi mają czarną pigmentację i ściśle przylegają. Język jest zazwyczaj różowy.
• Oczy: Charakterystyczna „wschodnia” cecha. Są nieduże, trójkątne, z zewnętrznym kącikiem uniesionym ku górze. Kolor – ciemnobrązowy, im ciemniejszy, tym lepiej. Spojrzenie uważne i inteligentne.
• Uszy: Stosunkowo niewielkie, grube, trójkątne z lekko zaokrąglonymi końcami. Ważny szczegół: są pochylone do przodu wzdłuż linii szyi, co nadaje psu wyraz skupienia.
• Tułów: Grzbiet prosty i mocny. Lędźwie szerokie i umięśnione. Klatka piersiowa głęboka, z dobrze wysklepionymi żebrami.
• Ogon: Wysoko osadzony, gruby, energicznie zarzucony na grzbiet. Może tworzyć pojedynczy lub podwójny pierścień. Końcówka ogona prawie zawsze dotyka grzbietu lub uda.

Sierść i umaszczenie: magia „Urajiro”

Okrywa włosowa składa się z trzech warstw: dłuższego i grubszego włosa ościstego, twardej warstwy wierzchniej oraz gęstego, miękkiego podszerstka, który chroni przed mrozami. Wzorzec dopuszcza tylko kilka rodzajów umaszczenia:

1. Czerwone (Red): Najpopularniejsze. Nasycony rudy kolor górnej części ciała.
2. Pręgowane (Brindle): Czarne pasy na rudym, srebrzystym lub białym tle.
3. Białe: Czysta biel bez żadnych znaczeń. U białych psów nos może mieć kolor wątrobiany, choć czarny jest preferowany.
4. Sezamowe: Ruda sierść z czarnymi końcówkami (spotykane rzadko).

Ważne: Dla wszystkich umaszczeń, poza jednolitym białym, obowiązkowe jest występowanie „Urajiro”. Jest to biaława sierść na bokach kufy, policzkach, spodniej stronie żuchwy, szyi, piersi, tułowiu i ogonie, a także na wewnętrznej stronie kończyn. To swoista wizytówka prawdziwej japońskiej akity.

Akita inu to nie jest pies, który będzie radośnie skakał wokół każdego przechodnia. To zwierzę poważne, odważne i pewne siebie. Są powściągliwe w okazywaniu emocji, ale to nie znaczy, że nie potrafią kochać. Ich miłość jest głęboka, cicha i zarezerwowana wyłącznie dla „swoich”.

Te psy nigdy nie starają się przypodobać za smakołyk. Nie da się ich „kupić”, można na nie tylko zasłużyć. Są gotowe słuchać lidera, ale tylko wtedy, gdy ten lider jest sprawiedliwy i konsekwentny. Akita posiada wysoki intelek i skłonność do samodzielnego podejmowania decyzji. Jeśli pies uzna polecenie właściciela za bezsensowne, może spojrzeć na ciebie z filozoficznym spokojem i… nic nie zrobić.

Ze względu na temperament, akity często porównuje się do kotów. Są czyste, wylizują się, cenią przestrzeń osobistą i mogą godzinami obserwować otaczający świat. Jednak w razie zagrożenia błyskawicznie zmieniają się w groźnego obrońcę.

Jeśli zdecydujesz się na zakup akity, musisz być w stu procentach pewny swoich sił. Ta rasa nie toleruje słabości. Właściciel akity musi być „żelazną ręką w aksamitnej rękawiczce”. Okrucieństwo wobec tej rasy jest niedopuszczalne – na zawsze stracisz zaufanie psa i zyskasz w nim zaciekłego wroga. Liczy się tylko szacunek, cierpliwość i konsekwencja.

Kluczowe aspekty treningu

• Wczesna socjalizacja: To sprawa krytyczna. Od 2-3 miesiąca życia szczeniak musi widywać innych ludzi, psy, słyszeć odgłosy miasta, jeździć komunikacją. Akity są z natury podejrzliwe i agresywne wobec obcych psów. Jeśli zaniedbasz moment socjalizacji, spacery zamienią się w piekło ciągłego szarpania smyczy. Jeśli szukasz psa o łagodniejszym usposobieniu, może zainteresuje cię eurasier, który jest mniej dominujący.
• Forma zabawy: Najlepszy sposób na nawiązanie kontaktu to wspólne gry. Ale akita szybko się nudzi. Monotonne powtarzanie komendy „siad” 20 razy z rzędu nie jest dla nich. Zrobią to dwa razy, a za trzecim pójdą zająć się swoimi sprawami.
• Motywacja: Znajdź to, za co twój pies jest gotów pracować. Może to być nie tylko jedzenie, ale też zabawka czy po prostu emocjonalna pochwała pana.
• Hierarchia: Akita będzie sprawdzać cię „na wytrzymałość” przez całe życie, a zwłaszcza w wieku dorastania. Ważne jest, by spokojnie, ale stanowczo wyznaczać granice tego, co dozwolone.

Akity to krzepkie psy, ukształtowane przez surowy klimat. Jednak, jak każda rasa, mają swoje słabe punkty. Przed zakupem koniecznie żądaj od hodowcy testów na choroby genetyczne rodziców.

Główne problemy zdrowotne:

• Dysplazja stawów biodrowych: Powszechna choroba dużych psów. Ważne, by nie przeciążać szczeniaka fizycznie do ukończenia roku.
• Problemy okulistyczne: Entropium (podwinięcie powieki), postępujący zanik siatkówki (PRA), jaskra.
• Choroby autoimmunologiczne: Zapalenie gruczołów łojowych (powoduje problemy ze skórą i sierścią) oraz pęcherzyca liściasta.
• Skręt żołądka: Stan śmiertelnie niebezpieczny. Aby tego uniknąć, karm psa ściśle po spacerach, a nie przed nimi. Po jedzeniu – minimum godzina spokoju.

Nie zapominaj o regularnych szczepieniach i zabezpieczaniu przed pasożytami (kleszcze, pchły, robaki). To baza zdrowia każdego psa.

Akita inu to pies, który pasuje nawet „leniwym” w kwestii groomingu właścicielom, ale tylko przez 10 miesięcy w roku. Pozostałe 2 miesiące będziesz musiał żyć z odkurzaczem w ręku. Mowa oczywiście o linieniu.

Linieją dwa razy do roku, bardzo obficie, zrzucając cały podszerstek. W tym okresie („zrzucania futra”) psa trzeba wyczesywać codziennie pudlówką lub specjalnymi grabkami. Jeśli tego nie zrobisz, martwa sierść zbije się w kołtuny, a skóra pod nią zacznie się odparzać, co wywoła dermatozy (egzemy). W zwykłym czasie wystarczy przeczesać psa 1-2 razy w tygodniu.

Kąpiele: Sierść akity ma zdolność samooczyszczania. Częste mycie zmywa ochronną warstwę tłuszczową. Kąpać warto tylko w razie potrzeby lub 2-3 razy w roku.

Ważne jest też regularne przycinanie pazurów (jeśli nie ścierają się o asfalt) oraz czyszczenie uszu. Zęby zaleca się czyścić specjalną pastą lub podawać gryzaki dentystyczne.

Japońskie pochodzenie odciska piętno na metabolizmie akity. Historycznie żywiły się one ryżem, rybami i owocami morza. Dlatego wiele akit ma alergię na kurczaka, tłustą wołowinę i kukurydzę, a także soję (częste składniki w tanich karmach).

Zalecenia dotyczące karmienia:

• Sucha karma: Wybieraj klasę „Holistic” lub „Super Premium”. Najlepiej warianty bezzbożowe lub te bazujące na rybie (łosoś, tuńczyk) czy jagnięcinie.
• Dieta naturalna: To trudniejsza droga, ale często zdrowsza. Podstawa to surowe mięso (chude), ryby morskie (ważne, by usunąć ości), podroby.
• Węglowodany: Ryż i gryka to najlepszy wybór.
• Dodatki: Warzywa (cukinia, marchew, dynia), nabiał fermentowany, olej rybny, algi (źródło jodu).

Zabronione: Słodycze, wędzonki, kości rurowe drobiu, ryby rzeczne (ryzyko pasożytów), winogrona, czekolada. Co ciekawe, dieta akity w pewnym stopniu przypomina wymagania rzadkiego kai ken (tora inu), który również jest rdzenną rasą japońską.

• Akita inu to jedyna rasa psów na świecie, która posiada status pomnika przyrody w swoim kraju.
• W Japonii figurkę akity wręcza się przy narodzinach dziecka jako symbol zdrowia, a także chorym osobom z życzeniami szybkiego powrotu do sił.
• Helen Keller, słynna amerykańska pisarka, była pierwszą osobą, która sprowadziła akitę do USA w 1937 roku. Nazywała je „aniołami w futrze”.
• Akity prawie nie szczekają bez powodu. Jeśli akita dał głos – znaczy to, że stało się coś naprawdę ważnego, na co warto zwrócić uwagę.
• Przedstawiciele tej rasy uważani są za jedne z najczystszych psów. Często określa się je mianem „psów bez zapachu”.

Czy akita inu nadaje się do mieszkania?
Tak, mimo rozmiarów, nie są zbyt aktywne w domu i nie zajmują wiele miejsca. Kluczowe jest zapewnienie wartościowych spacerów dwa razy dziennie.

Czy dogadują się z dziećmi?
Akity zazwyczaj dobrze traktują dzieci ze swojej rodziny, mogą być nianiami. Ale nie lubią spoufalania się. Zostawianie psa sam na sam z małym dzieckiem bez nadzoru jest zabronione, ta zasada dotyczy każdej dużej rasy.

Czym akita różni się od rasy hokkaido (ainu)?
Hokkaido są nieco mniejsze i mają jeszcze silniejszy instynkt myśliwski, są bardziej „dzikie” w zachowaniu, podczas gdy współczesne akity są bardziej zorientowane na bycie towarzyszem.

Czym akita różni się od shiba inu?
Choć na pierwszy rzut oka te psy wydają się podobne, nie należy ich mylić: Akita to potężny 50-kilogramowy olbrzym, wyhodowany do polowań na niedźwiedzie i stróżowania, zachowujący się jak dostojny i milczący samuraj, podczas gdy Shiba inu to najmniejszy japoński pies (o wadze do 13 kg), przypominający lisa i wyróżniający się energicznym, przebiegłym i niemal „kocim” temperamentem bez wyraźnych instynktów stróżujących.

Czym różni się akita japońska od akity amerykańskiej?
Główna różnica tkwi w budowie i kolorach, co wynika z historycznego rozłamu rasy po II wojnie światowej. Japońska akita jest smuklejsza, w typie „lisim”, ma ściśle określone kolory z obowiązkową białą maską, podczas gdy akita amerykańska to znacznie masywniejszy pies w typie „niedźwiedzim”, o ciężkim kośćcu, u którego dopuszczalne są absolutnie dowolne umaszczenia, w tym czarna maska na pysku, co jest surowo zabronione u japońskiego kuzyna.