Historia pochodzenia rasy
Rasa psów kreteńskich to rówieśnik cywilizacji egejskiej, żywy artefakt historii. Badacze i kynolodzy twierdzą, że przez cztery tysiąclecia niemal nie zmieniła ona swoich cech fenotypowych i behawioralnych. To unikalny przypadek biologicznej konserwacji, wynikający z wyspiarskiej izolacji Krety. Według znanego archeologa Spyridona Marinatosa, Kritikos Ichnilatis zachowuje cechy użytkowe i eksterierowe sięgające 3200 r. p.n.e. Dowodem na to są liczne freski, pieczęcie, ceramika i rzeźby z epoki minojskiej, odnalezione podaczas wykopalisk w pałacach w Knossos i Fajstos.
Historycznie przetrwanie na surowej, skalistej wyspie wymagało od psa wyjątkowej zwinności. Wiadomo, że potrafi on zaganiać dzikie kozy górskie (kri-kri), polować na dziki, a w dawnych czasach nawet na niedźwiedzie (których na Krecie już nie ma). W trakcie pościgu pies kreteński rozwija znaczną prędkość i w odróżnieniu od klasycznych chartów, które polują w milczeniu, ogłasza sukces lub kontakt wzrokowy z ofiarą głośnym, specyficznym szczekaniem. Ten wytrzymały gończy zdobył oficjalne uznanie we współczesnej Grecji i jest uważany za dziedzictwo narodowe, jednak rasa nie została jeszcze uznana przez FCI na poziomie międzynarodowym, choć prace w tym kierunku trwają bardzo aktywnie (uznana przez VDH w Niemczech).
W trudnych czasach panowania tureckiego na Krecie psy te zostały niemal wytępione, ale dzięki entuzjazmowi lokalnych myśliwych w górskich wioskach udało się zachować populację w czystości. Pies dobrze odnajduje się w dużych rodzinach, jest genetycznie zdrowy, niewymagający i prosty w pielęgnacji. Obecnie nad zwiększeniem populacji i popularyzacją rasy poza granicami wyspy aktywnie pracują lokalne kluby i profesjonalni hodowcy.
Jak wygląda gończy kreteński: szczegółowy opis wyglądu
Typ rasowy Kritikos Ichnilatis, choć kształtował się przez tysiąclecia, ma jasne standardy w obrębie greckiej społeczności kynologicznej. Ogólnie jego wygląd zalicza się do grupy prymitywnych psów gończych (Primitive Hounds) - to zwierzęta atletyczne o suchej budowie, rozwiniętej muskulaturze i wydłużonych kończynach, co pozwala im wykonywać wysokie skoki po skałach.
Głowa i pysk
Głowa ma kształt klina, jest wydłużona, co typowe dla psów polegających jednocześnie na wzroku i węchu. Czaszka lekko płaska, przejście od czoła do kufy (stop) łagodne, niezbyt ostre. Wydłużona kufa zwęża się ku nosowi o czarnej trufli (u jasnych psów dopuszczalny jest odcień ciemnobrązowy). Szczęki silne, z pełnym zgryzem nożycowym - to krytycznie ważne dla psa pracującego, który musi utrzymać zdobycz. Oczy średniej wielkości, migdałowate, osadzone nieco skośnie, kolor waha się od bursztynowego do ciemnobrązowego, a spojrzenie jest zawsze inteligentne, uważne i przenikliwe.
Tułów i kończyny
Ciało gończego kreteńskiego wpisuje się w kwadrat lub lekki prostokąt. Klatka piersiowa głęboka, sięgająca łokci, co zapewnia dużą objętość płuc do długiego biegu, ale niezbyt szeroka z przodu. Brzuch mocno podciągnięty, jak u charta. Łapy to osobna cecha szczególna: są owalne („zajęcze”), z mocnymi, zakrzywionymi pazurami i grubymi opuszkami, które są niewrażliwe na ostre kamienie i kolce. Pozwala to psu biegać po wulkanicznym podłożu bez ryzyka kontuzji.
Sierść i umaszczenie
Krótka sierść, bardzo gęsta i szorstka w dotyku, ściśle przylega do ciała. Bywa jednolita lub łączy 2–3 kolory. W palecie psa kreteńskiego spotyka się:
- Czystą biel;
- Węglową czerń;
- Wszystkie odcienie rudego i płowego;
- Kremowy (odcień kości słoniowej);
- Pręgowany (brindle) na różnym tle.
Sierść może posiadać łaty, podpalania lub białe znaczenia na piersi, łapach i końcówce ogona.
Ogon i uszy
Uszy Kritikos Ichnilatis są bardzo ruchliwe, trójkątne, szerokie u nasady. Mogą stać pionowo (w stanie pobudzenia) lub być półwiszące, zakładane do tyłu („w płatek róży”) w stanie spoczynku. Przedstawiciele rasy mają charakterystcyzny długi ogon, który często tworzy pierścień lub „obwarzanek”, zarzucony na grzbiet. Zazwyczaj podczas ruchu pies niesie go uniesionego w górę, co pomaga myśliwemu dostrzec psa w wysokiej trawie.
