Owczarek angielski

Mimo swojej nazwy, współczesny Owczarek angielski (English Shepherd) ukształtował się jako rasa właśnie w Ameryce. Jednak jego genetyczne korzenie rzeczywiście sięgają głębokiej starożytności i prowadzą nas na Wyspy Brytyjskie z czasów rzymskiego podboju.

Historia zaczęła się jeszcze w 55 roku p.n.e., kiedy wojska Juliusza Cezara wylądowały w Brytanii. Razem z legionistami na wyspy trafiły wytrzymałe psy zaganiające, które wykorzystywano do ochrony prowiantu (żywego inwentarza) podczas długich marszów. Gdy Cesarstwo Rzymskie upadło, psy te pozostały, zmieszały się z miejscowymi rasami wyspiarskimi i stały się podstawą dla większości współczesnych collie i owczarków.

Kolejny rozdział historii napisał się w XVII-XVIII wieku, gdy pierwsi osadnicy z Anglii, Szkocji i Irlandii wyruszyli na podbój Nowego Świata. Zabierali ze sobą to, co najcenniejsze – swoje psy. W Ameryce te „farmerskie collie” nadal wykonywały swoją pracę. Miejscowi farmerzy udoskonalili cechy robocze owczarków angielskich poprzez krzyżowanie z collie w starym typie, border collie i sheltie. Celem było stworzenie idealnego, uniwersalnego psa, który mógłby pracować w surowych warunkach amerykańskich farm, gdzie zagrożenie stanowiły nie tylko wilki, ale także specyficzny teren i klimat.

Do lat 30. XX wieku rasa ta, często nazywana po prostu „farm collie” lub „stary pies farmerski”, była jedną z najpopularniejszych w USA. Oficjalne uznanie przez United Kennel Club (UKC) nastąpiło w 1927 roku (wzorzec zatwierdzono później). Od tego momentu nowa rasa świetnie sprawdzała się w ochronie i stróżowaniu, zyskując uznanie w pierwszej tercji XX wieku.

To pies średniej wielkości, emanujący równowagą i siłą. Owczarek angielski nie powinien wyglądać ani na zbyt ciężkiego, ani na zbyt lekkiego. Jest to wysoki i dość krępy pies o przedłużonej sierści w typie collie, ale o mniej wyrafinowanych liniach, co podkreśla jego robocze przeznaczenie.

Cechy eksterieru

• Głowa: Kufa umiarkowanej długości, czaszka szeroka i płaska między uszami. Przejście od czoła do kufy (stop) widoczne, ale nie ostre.
• Oczy: Zazwyczaj brązowe, mają inteligentny, uważny i przenikliwy wyraz. Kształt migdałowaty.
• Uszy: Trójkątne, wysoko osadzone, wiszące lub półstojące na chrząstkach. Gdy pies jest czujny, uszy nieco się unoszą.
• Tułów: Owczarki angielskie mają mocne kończyny, głęboką klatkę piersiową zapewniającą wytrzymałość oraz prosty grzbiet.
• Ogon: Owłosiony ogon, który w stanie spoczynku jest opuszczony w dół z lekkim wygięciem na końcu. Przy pobudzeniu unosi się, ale nie zakręca w pierścień na grzbiet. Co ciekawe, niektóre szczenięta mogą rodzić się z naturalnie skróconymi ogonami (bobtail).

Rodzaje sierści i umaszczenie

Sierść średniej długości, prosta lub lekko falista, posiada gęsty podszerstek, który chroni psa przed niepogodą. Na nogach obecne są „portki”, a na szyi – bujna kryza, szczególnie wyraźna u samców. Umaszczenie występuje w czterech głównych wariantach – w różnych kombinacjach czerni, bieli i rudego:

1. Czarny podpalany (Black and Tan): Podstawowy czarny kolor z rudymi znaczeniami nad oczami, na policzkach, piersi i nogach.
2. Tricolor: Czarny podpalany z dodatkiem białych znaczeń (zazwyczaj na szyi, piersi, końcówce ogona i łapach).
3. Sobolowy z białym (Sable and White): Różne odcienie rudego (od jasnego złota do ciemnego mahoniu) z białymi znaczeniami.
4. Czarno-biały: Wyraźne połączenie dwóch kolorów bez rudego.

Mimo masywnego wyglądu, owczarek angielski porusza się szybko i lekko, potrafi błyskawicznie zmieniać kierunek biegu, co jest krytycznie ważne przy pracy z nieposłusznym bydłem.

Charakter owczarka angielskiego to unikalne połączenie inteligencji, oddania i pragmatyzmu. Podobnie jak inne rasy pasterskie, owczarki angielskie przywykły do samodzielnego podejmowania decyzji. To nie pies-robot, który czeka na każdą komendę; to partner, który widzi problem i go rozwiązuje. Jeśli szukasz psa o zupełnie innym, bardziej flegmatycznym lub ozdobnym temperamencie, być może warto zwrócić uwagę na takie rasy jak amerykański mops lo-sze, który ma zupełnie inne życiowe priorytety.

Kluczowe cechy charakteru:

• „Cień pana”: Tę rasę często nazywa się „shadow shepherd”. Zawsze chcą być blisko, obserwować twoje działania i pomagać.
• Szef na placu: Owczarek angielski kocha porządek. Jeśli dzieci biegają zbyt chaotycznie lub inny pies zachowuje się „nieprawidłowo”, może spróbować je „zaganiać”, zawracając do bezpiecznej strefy.
• Instynkt stróża: W przeciwieństwie do owczarka australijskiego, który bywa zbyt przyjacielski wobec wszystkich, „anglik” jest bardziej podejrzliwy wobec obcych. Ostrzeże szczekaniem o gościach, ale nie wykaże agresji bez realnego zagrożenia.
• Empatia: Bardzo wyczuwają nastrój właściciela. Uważne wobec owiec, są równie czułe wobec dzieci gospodarza. Ten zabawowy czworonóg zniesie od malucha prawie wszystko, stając się dla niego prawdziwą nianią.

Dobroć to jedna z charakterystycznych cech rasy, ale idzie ona w parze z twardością charakteru. Owczarki angielskie kochają towarzystwo i swoją pracę. To energiczni i odważni ulubieńcy całej rodziny, którzy jednak potrzebują lidera.

Owczarki angielskie są generalnie uważane za zdrową rasę, ponieważ były hodowane pod kątem cech użytkowych, a nie wyglądu. Jednak, jak każda rasa, mają swoje słabe punkty.

Mutacja genu MDR1

Genetyczna dolegliwość, która może być przekazywana z pokolenia na pokolenie u owczarków angielskich – nietolerancja niektórych leków (mutacja genu MDR1). Oznacza to, że organizm psa nie potrafi usuwać pewnych toksycznych substancji z mózgu. Leki bezpieczne dla innych psów (np. iwermektyna na pasożyty) mogą być śmiertelne dla nosicieli tego genu. Ważne: Wykonaj test genetyczny szczeniakowi. Aby uniknąć śmiertelnego ryzyka, psa należy leczyć wyłącznie pod nadzorem weterynarza z odpowiednim doświadczeniem.

Problemy ortopedyczne

Przedstawiciele tej rasy wykazują skłonność do dysplazji stawów biodrowych i łokciowych. To schorzenie, w którym stawy rozwijają się nieprawidłowo, co prowadzi do artretyzmu i bólu. Swoją wytrzymałością i budową przypominają czasem amerykańskiego staghounda, ale obciążenie stawów u psów pasterskich jest bardziej specyficzne ze względu na nagłe zwroty.

Inne schorzenia

• Anomalia oczu collie (CEA): Wrodzona patologia rozwoju tkanek oka.
• Postępujący zanik siatkówki (PRA): Może prowadzić do ślepoty w podeszłym wieku.
• Alergie: Reakcje skórne na karmę lub chemię gospodarczą.

Profilaktyczne badania u specjalisty i uwaga ze strony właścicieli pozwalają zapobiec ciężkim skutkom chorób.

Duży pies rasy pasterskiej nie jest stworzony do ciasnego mieszkania bez aktywnych spacerów. Rasę wyhodowano do ciężkiej pracy na świeżym powietrzu, dlatego idealnym miejscem dla niego jest dom z dużym podwórkiem.

Dbanie o sierść obejmuje:

• Wyczesywanie: Długa sierść owczarka angielskiego mocno linieje – szczególnie wiosną i jesienią. W tym okresie wyczesywać ulubieńca trzeba codziennie pudlówką i grzebieniem z długimi zębami. W zwykłym czasie wystarczy 1-2 razy w tygodniu.
• Kąpiele: Nie należy przesadzać. Sierść ma właściwości samooczyszczające. Kąpać psa należy tylko w razie potrzeby (gdy jest naprawdę brudny), używając specjalnych szamponów dla ras długowłosych.
• Higiena: Regularnie sprawdzaj uszy pod kątem zabrudzeń i infekcji, zwłaszcza jeśli pies lubi pływać.

Choć miękkie pasma nie tworzą kołtunów od razu, zaniedbaną sierść trzeba będzie wycinać, co psuje wygląd psa. Wyprowadzać psa trzeba często, wybierając do tego szerokie, bezludne miejsca, gdzie można pobiegać bez smyczy (jeśli opanowana jest komenda „do mnie”). Owczarki angielskie potzrebują długich spacerów, wysiłku fizycznego i… kilku zabawek, by się nie nudzić.

Przedstawiciele tej rasy łączą w sobie naturalne posłuszeństwo i wysoką inteligencję. Oznacza to, że szkolenie owczarka angielskiego przebiega łatwo i skutecznie, ale tylko wtedy, gdy jesteś interesujący dla swojego psa. Szybko zapamiętują komendy, ale równie szybko mogą się znudzić monotonnymi powtórzeniami.

Cechy treningu:

• Autorytet: Pies nie będzie słuchał kogoś, kogo nie uważa za lidera, ani obcych ludzi. Trzeba mu wyjaśnić, „kto tu rządzi”, ale robić to spokojnie i pewnie.
• Metody: Nie wolno go bić ani obrażać – taki czworonóg ma dobrą pamięć. Tylko pozytywne wzmocnienie (smakołyki, zabawa, pochwała). Szorstkość doprowadzi do tego, że pies zamknie się w sobie lub stanie się agresywny.
• Wczesna socjalizacja: Krytycznie ważne jest zapoznawanie szczeniaka z różnymi ludźmi, dźwiękami, transportem i innymi zwierzętami od wczesnego wieku, aby zapobiec nadmiernej podejrzliwości.

Owczarek angielski ma skłonności do dominacji, jednak nie wyróżnia się uporem jak niektóre inne rasy. Trening na placu szkoleniowym sprawia mu prawdziwą przyjemność. Rasa ta pokazuje również wybitne wyniki w agility, frisbee, obedience, a nawet w ratownictwie.

Pracowite owczarki angielskie lubią zjeść. To spuścizna ich przeszłości, gdy pies musiał najeść się na zapas po ciężkim dniu pracy. Dlatego w warunkach miejskich – bez pasterskich obowiązków, szybko przybierają na wadze, co zgubnie wpływa na stawy.

Aby pies się nie przejadał, należy zabierać miskę zaraz po zakończeniu posiłku (po 15-20 minutach). Tryb żywienia dorosłego psa – 2 razy na dobę.

Zbyt kaloryczne dania mogą zaszkodzić funkcjonowaniu jelit. Przedstawicieli tej rasy często karmi się domowym jedzeniem, ale jedzenie ze stołu człowieka (zupy, kotlety) kategorycznie im nie pasuje. Ponieważ owczarki angielskie to posłuszne zwierzaki, rzadko grymaszą przy jedzeniu, więc kontrola kalorii spoczywa całkowicie na właścicielu.

• Pies-niania: W starych amerykańskich opowiadaniach rasę tę często opisuje się jako tę, którą zostawiano do pilnowania dzieci, podczas gdy rodzice pracowali w polu.
• Unikalny styl pracy: Owczarki angielskie używają tzw. „loose eye” (luźnego spojrzenia) przy wypasie bydła. W przeciwieństwie do border collie, które hipnotyzują owce wzrokiem („strong eye”) i skradają się, owczarki angielskie pracują ciałem, szczekają i działają bardziej bezpośrednio.
• Wspinacze: Wielu właścicieli zauważa dziwną zdolność tych psów do wspinania się na drzewa lub wysokie płoty w pogoni za wiewiórkami czy kotami.
• Wszechstronność: Nie tylko pasą, ale także świetnie polują na gryzonie, szopy i oposy, chroniąc gospodarstwo.

Czy owczarek angielski nadaje się do mieszkania?
Tylko pod warunkiem bardzo aktywnych spacerów (minimum 2-3 godziny dziennie z zabawą). Inaczej może zacząć niszczyć rzeczy z nudów.

Czy dużo szczekają?
Tak, to rasa stróżująca. Szczekają, by ostrzec przed obcymi lub podczas zabawy. Komendy „Cicho” warto uczyć od szczeniaka.

Jaki mają stosunek do kotów?
Jeśli dorastały razem – świetny. Jeśli kot jest obcy – pies może spróbować go „zagonić” jak bydło lub wygonić na drzewo.