Historia rasy: od pomocnika szamana do kanapowca
Historia fińskiego lapphunda jest nierozerwalnie związana z historią Saamów - rdzennej ludności Europy Północnej. To pies północy, który historycznie był najbardziej rozpowszechniony w Finlandii, Szwecji, Norwegii i rosyjskiej Karelii. Wykopaliska archeologiczne i badania genetyczne sugerują, że psy w tym typie są jedną z najstarszych ras zamieszkujących północ. Istnieje teoria, że przodkowie lapphundów pojawili się w tym regionie już 7000 lat temu, towarzysząc plemionom łowców-zbieraczy.
Początkowo psy te nie pasły reniferów, lecz pomagały ludziom polować na dziką zwierzynę, przewozić niewielkie ładunki, chronić domostwa przed drapieżnikami i pilnować pastwisk. W mitologii lapońskiej pies zawsze zajmował szczególne miejsce, będąc uważanym za przewodnika między światem ludzi a duchów. W XVII wieku, gdy w krajach nordyckich nastąpiło przejście od myślistwa do hodowli reniferów na dużą skalę, rola psów uległa transformacji. Te puszyste pracusie stały się niezastąpione w zarządzaniu półdzikimi stadami. Pomagały ludziom przepędzać i wypasać tysięczne stada reniferów, a także zaganiać je do zagród w celu liczenia lub uboju.
Ciekawe jest to, że historyczny rozwój rasy przebiegał ramię w ramię z innymi skandynawskimi rasami. Na przykład sąsiedzki szwedzki lapphund ma bardzo podobne korzenie i przez długi czas nie rozdzielano ich jako osobnych ras, traktując po prostu jako lokalne odmiany psów Saamów. Prawdziwy kryzys dla rasy nadszedł po II wojnie światowej oraz wraz z nadejściem „rewolucji skuterów śnieżnych” w latach 60. Mechaniczne skutery zaczęły wypierać psy z ich pracy, a epidemia nosówki niemal zniszczyła pogłowie.
Celowym odtwarzaniem i hodowlą lapphundów zajęli się już w XX wieku entuzjaści, którzy rozumieli kulturową wartość tych zwierząt. Jak ich tylko nie nazywano: były lapońskimi szpicami i owczarkami. Ważnym momentem w historii stał się podział rasy na dwie linie. Kynolodzy zauważyli, że istnieją dwa typy psów pasterskich reniferów: krótkowłose (szybsze) i długowłose (bardziej wytrzymałe statycznie). Tak wyodrębnił się nasz bohater oraz lapponian herder (lapinporokoira). Ten drugi zachował więcej cech roboczych do biegania, podczas gdy fiński lapphund stał się bardziej uniwersalnym towarzyszem. W 1945 roku napisano pierwszy wzorzec, a Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI) ostatecznie uznała i rozdzieliła te rasy w drugiej połowie XX wieku. W 1975 roku oficjalnie zarejestrowano zrewidowany wzorzec rasy, który utrwalił wygląd, jaki znamy dzisiaj.
Wygląd fińskiego lapphunda: szczegółowy opis
Fiński lapphund to pies nieco mniejszy niż średniej wielkości, ale dzięki gęstej sierści wydaje się większy i masywniejszy. To zwierzę o mocnej budowie, stworzone nie do prędkości, ale do wytrzymałości. Ważną cechą jest format ciała: korpus lapphunda jest zauważalnie dłuższy niż jego wysokość w kłębie (sylwetka prostokątna). Pozwala mu to efektywnie poruszać się w głębokim śniegu bez zapadania się.
Głowa i kufa
Głowa sporych rozmiarów, ale proporcjonalna do ciała, z szeroką czaszką i nieco płaskim, ale nie „ciężkim” czołem. U samców głowa jest znacznie masywniejsza niż u samic, co sprawia, że dymorfizm płciowy w tej rasie jest bardzo wyraźny. Przełom czołowy (stop) jest dobrze zaznaczony, wyraźny, ale nie ostry. Kufa szeroka i mocna, nie powinna być spiczasta jak u lisa - to oznaka słabości u psa pracującego. Grzbiet nosa prosty. Wierzchołek nosa przeważnie czarny, ale może harmonizować z umaszczeniem (np. brązowy u brązowych psów). Policzki rozwinięte, ale nie wystające. Wargi ściśle przylegają do zębów, co zapobiega urazom podczas pracy z reniferami.
Oczy: To zwierciadło duszy lapphunda. Są średniej wielkości, owalne (w kształcie migdała), zazwyczaj ciemnobrązowe. Spojrzenie zawsze miękkie, życzliwe i inteligentne. U wielu psów wokół oczu występują jasne „okulary” - cecha umaszczenia dodająca pyskowi wyrazistości.
Uszy: Bardzo ruchliwe, trójkątne, szerokie u nasady. Co ciekawe, wzorzec dopuszcza nie tylko uszy stojące, ale i półstojące (z załamanymi końcówkami), co jest rzadkością w grupie szpiców. Uszy są szeroko rozstawione, co pozwala psu błyskawicznie lokalizować kierunek dźwięku w lesie.
Tułów i kończyny
Szyja średniej długości, bardzo potężna, bez podgardla, pokryta gęstą sierścią tworzącą imponującą kryzę (szczególnie u samców). Tułów mocny, zwarty. Grzbiet prosty, szeroki. Lędźwie krótkie i umięśnione. Klatka piersiowa dobrze rozwinięta, głęboka i szeroka, co zapewnia wystarczającą objętość płuc do długiego biegu. Brzuch umiarkowanie podciągnięty, ale nie „suchy” jak u chartów.
Kończyny umięśnione, o mocnym kośćcu, proste, równoległe względem siebie przy patrzeniu z przodu lub z tyłu. Kątowanie umiarkowane. Łapy owalne, zwarte, gęsto owłosione nawet między palcami (działa to jak rakiety śnieżne). Ogon średniej długości, wysoko osadzony, pokryty bardzo gęstym i długim włosem. W ruchu zagina się w pierścień nad grzbietem lub kładzie na bok, w spoczynku może opadać. Na końcu ogona często występuje haczyk w kształcie litery J.
Sierść i umaszczenie
Sierść to zbroja lapphunda. Jest długa, prosta i gęsta, dość szorstka w dotyku, z miękkim, zbitym podszerstkiem, który nie przepuszcza wilgoci ani chłodu. Umaszczenie może być dowolnego odcienia! Głównym wymogiem wzorca jest dominacja koloru podstawowego. Najpopularniejsze to: czarny z podpalaniem, brązowy, wilczasty, kremowy, a nawet „domino”. Na głowie, kufie, szyi, dolnej części klatki piersiowej i kończynach często występują podpalania lub jasne plamy.
