Szczegółowa historia rasy owczarek niemiecki krótkowłosy
Historia owczarka niemieckiego jest nierozerwalnie związana z postacią kapitana Maxa Emila Friedricha von Stephanitza, który słusznie uważany jest za „ojca” rasy. Pod koniec XIX wieku w Niemczech istniało wiele typów lokalnych psów pasterskich, różniących się wyglądem i cechami użytkowymi. Von Stephanitz, będąc oficerem kawalerii i studentem Berlińskiej Szkoły Weterynaryjnej, marzył o stworzeniu uniwersalnego niemieckiego psa służbowego, który łączyłby w sobie inteligencję, siłę, wytrzymałość i oddanie.
W 1899 roku na wystawie psów w Karlsruhe von Stephanitz zobaczył psa o imieniu Hektor von Linksrhein (później przemianowanego na Horand von Grafrath). Pies ten zaimponował mu swoimi cechami, dlatego von Stephanitz go kupił. To właśnie Horand von Grafrath stał się pierwszym zarejestrowanym owczarkiem niemieckim i protoplastą rasy. Tego samego roku, 22 kwietnia, Max von Stephanitz wraz ze swoim przyjacielem Arthurem Meyerem i kilkoma innymi entuzjastami założyli Klub Owczarka Niemieckiego (Verein für Deutsche Schäferhunde, czyli SV). Opracowali oni pierwszy wzorzec rasy, którego głównym kryterium była funkcjonalność: „Hodowla owczarka niemieckiego musi być hodowlą psów pracujących. To zawsze musi być punkt wyjścia, w przeciwnym razie przestaniemy hodować owczarki niemieckie”.
Selekcja prowadzona była według zasady najlepszego dopasowania fizycznego i psychicznego psa do funkcji pasterskich i służbowych. Istnieje pogląd, że w kształtowaniu rasy brały udział różne niemieckie psy pasterskie, a niektóre źródła wspominają nawet o możliwej domieszce krwi wilka indyjskiego, choć twierdzenie to jest kontrowersyjne i nie ma naukowego potwierdzenia. Główny nacisk kładziono na inteligencję, posłuszeństwo, wytrzymałość i siłę fizyczną.
Na początku XX wieku, wraz ze spadkiem zapotrzebowania na psy pasterskie, owczarki niemieckie zaczęły być aktywnie wykorzystywane w policji i wojsku. Ich wyjątkowe zdolności do nauki, węch i odwaga uczyniły je idealnymi do zadań służbowych. Podczas I wojny światowej owczarki niemieckie służyły jako psy łącznikowe, sanitarne, zwiadowcze i wartownicze. Ich skuteczność była tak wysoka, że po wojnie rasę zaczęto aktywnie hodować także w innych krajach, w tym w Wielkiej Brytanii i USA.
W połowie XX wieku owczarki niemieckie znalazły jeszcze szersze zastosowanie w operacjach wojskowych, pracach poszukiwawczo-ratowniczych, jako psy przewodnicy dla niewidomych i w wielu innych dziedzinach. Warto zaznaczyć, że wzorzec rasy przewidywał dwa rodzaje sierści: krótką, szorstką (Stockhaar) i długą (Langstockhaar). Przez pewien czas długowłosy owczarek niemiecki nie był uznawany przez FCI do hodowli, ale od 2010 roku ponownie uzyskał pełne uznanie jako odrębna odmiana w ramach rasy. Odmiana krótkowłosa zawsze pozostawała klasyczną i najbardziej rozpowszechnioną.
Wygląd i wzorzec owczarka niemieckiego krótkowłosego
Owczarek niemiecki krótkowłosy to pies o harmonijnej, dobrze zbalansowanej budowie, która łączy siłę, zwinność i wytrzymałość. Jego wygląd zewnętrzny odpowiada jego przeznaczeniu – byciu psem pracującym i wytrzymałym. Wzorzec FCI nr 166 szczegółowo opisuje wszystkie aspekty eksterieru.
Wrażenie ogólne: Pies średniej wielkości, lekko wydłużony, silny i dobrze umięśniony, o suchym kośćcu i mocnej ogólnej budowie. Ważne proporcje: wysokość w kłębie u psów wynosi 60–65 cm, u suk 55–60 cm. Długość tułowia przewyższa wysokość w kłębie o około 10–17%.
Głowa: Klinowata, proporcjonalna do wielkości tułowia (długość ok. 40% wysokości w kłębie), nie toporna ani zbyt lekka. Mózgoczaszka i kufa są równej długości. Szerokość mózgoczaszki jest mniej więcej równa jej długości. Oglądana z góry i z przodu czaszka jest lekko wysklepiona, z ledwo zaznaczoną lub bez bruzdy pośrodkowej. Przejście od czoła do kufy (stop) jest płynne, niezbyt gwałtownie zaznaczone. Kufa jest klinowata, mocna; grzbiet nosa prosty. Wargi suche, ściśle przylegające, ciemnego koloru.
Nos: Trufla nosa musi być czarna.
Zgryz: Mocny, dobrze rozwinięty, nożycowy (górne siekacze ciasno zachodzą na dolne). Zgryz cęgowy, przodozgryz lub tyłozgryz są wadami. Uzębienie pełne – 42 zęby.
Oczy: Średniej wielkości, migdałowate, lekko skośnie osadzone, nie wyłupiaste. Kolor oczu powinien być jak najciemniejszy. Jasne, przenikliwe oczy są niepożądane, ponieważ psują wyraz psa.
Uszy: Średniej wielkości, stojące, pionowo i równolegle osadzone (nie rozchylone na boki), spiczaste, skierowane małżowinami do przodu. Uszy załamane lub wiszące są wadą. W ruchu lub w spoczynku uszy położone do tyłu nie są wadą.
Szyja: Mocna, umięśniona, bez podgardla. Osadzona pod kątem około 45° do poziomu.
Tułów: Linia grzbietu przebiega od nasady szyi przez wysoki, długi kłąb i prosty grzbiet do lekko opadającego zadu bez widocznych załamań. Grzbiet umiarkowanie długi, mocny, silny, dobrze umięśniony. Lędźwie szerokie, krótkie, mocno rozwinięte, dobrze umięśnione. Zad długi, lekko opadający (około 23° do poziomu), płynnie przechodzący w nasadę ogona.
Klatka piersiowa: Umiarkowanie szeroka, mostek jak najdłuższy i wyraźny. Głębokość klatki piersiowej wynosi około 45–48% wysokości w kłębie. Żebra umiarkowanie wysklepione.
Ogon: Sięga co najmniej do stawu skokowego, ale nie niżej niż do połowy śródstopia. Od spodu pokryty gęstszą sierścią. W spoczynku zwisa płynnym łukiem. W stanie pobudzenia lub w ruchu unosi się wyżej, ale nie powyżej linii grzbietu.
Kończyny: Kończyny przednie: Oglądane z każdej strony proste, oglądane z przodu absolutnie równoległe. Łopatki długie, skośnie ustawione (kąt ok. 45°), ściśle przylegające. Ramię mocne, dobrze umięśnione. Przedramiona proste, suche, muskularne. Śródręcze mocne, o kącie ok. 20–22°. Łapy okrągłe, zwarte, wysklepione; opuszki twarde, ale nie kruche. Pazury mocne, ciemnego koloru. Kończyny tylne: Ustawione lekko do tyłu, oglądane od tyłu równoległe. Uda szerokie, muskularne. Podudzia długie, mocne. Stawy skokowe mocne, o dobrze zaznaczonych kątach. Śródstopie mocne, pionowe. Łapy zwarte, lekko wysklepione; opuszki twarde, ciemne. Pazury mocne, zakrzywione, ciemnego koloru.
Ruch: Owczarek niemiecki jest kłusakiem. Kończyny muszą być skoordynowane pod względem długości i kątowania w taki sposób, aby pies mógł bez znacznych zmian linii grzbietu przesuwać kończyny tylne na odległość równą długości tułowia, a kończyny przednie – na taką samą odległość. Ruchy są wydajne, płynne, świadczące o wytrzymałości.
Skóra: Ściśle przylegająca, bez fałd.
Sierść (Stockhaar): Owczarek niemiecki krótkowłosy ma podwójną sierść z podszerstkiem. Włos okrywowy powinien być maksymalnie gęsty, prosty, twardy i ściśle przylegający. Na głowie, wewnętrznej stronie uszu, przedniej stronie kończyn, łapach i palcach – krótki. Na szyi sierść jest nieco dłuższa i gęstsza. Na tylnej stronie kończyn sierść wydłuża się do śródręcza lub stawu skokowego, na tylnej stronie ud tworzy umiarkowane „portki”. Długość włosa okrywowego jest różna, ale zawsze jest on prosty i twardy.
Umaszczenie: Najczęstsze i uznane umaszczenia: Czarne podpalane: Z podpalaniem od czerwonobrązowego, brązowego, żółtego do jasnoszarego. Czarny czaprak (płaszcz) pokrywa grzbiet. Maska na kufie jest czarna. Czarne: Jednolicie czarne umaszczenie. Wilczaste (szare lub rude): Z ciemniejszymi końcówkami włosów. Również z czarną maską. Małe białe znaczenia na piersi lub bardzo jasne obszary na wewnętrznych powierzchniach są dopuszczalne, ale niepożądane. Trufla nosa zawsze czarna. Psy z brakiem maski, jasnymi oczami, jasnymi lub białymi znaczeniami na piersi i wewnętrznych powierzchniach, jasnymi pazurami i czerwonym końcem ogona są oceniane jako psy o niewystarczającej pigmentacji. Podszerstek jest zawsze jasnoszary, z wyjątkiem czarnych psów, u których może być również czarny.
