Historia rasy: jak powstała wersja mini
Rasę stworzyła Linda Spurlin wraz z rodziną na Alasce. Według opisu laboratorium genetyki weterynaryjnej Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davis (UC Davis VGL) praca trwała od początku lat 70. XX wieku do 1988 i prowadziła ją wyłącznie ta rodzina. To rzadki przypadek, gdy rasy nie da się wywieść od regionu ani od stulecia, lecz od jednego domu i jednego pokolenia hodowców.
Impulsem — wciąż według tego samego źródła — był konkretny pies: mieszaniec o imieniu Curious, zabrany podczas pobytu u szwagra w Oklahomie. Wyglądał jak mały husky alaskan i najprawdopodobniej pochodził z krycia czystorasowego husky alaskan z małym psem o nieznanym rodowodzie. Entuzjastyczne przyjęcie, jakie ten pies zyskał po powrocie na Alaskę, skłoniło Lindę Spurlin do hodowania kolejnych. Jej szwagier przez pewien czas miał ten sam pomysł, a gdy zrezygnował, sprzedał jej swoje najlepsze psy. Spurlin zatrzymywała potem wyłącznie osobniki spełniające jej wymagania co do wyglądu, charakteru i zdrowia. Gdy wycofała się z hodowli, pozostałe psy odkupiła Eileen Gregory, która odegrała decydującą rolę w późniejszym uznaniu rasy.
Kluczową liczbą całej tej historii jest wielkość grupy wyjściowej. UC Davis ujmuje to ostrożnie: rasa powstała prawdopodobnie z ograniczonej liczby krzyżówek między zaledwie dziewięcioma psami. Do tej grupy należały:
- Husky alaskan — nie rasa w rozumieniu rejestrów, lecz typ roboczego psa zaprzęgowego; to on dał podstawę.
- Husky syberyjskie — kilka osobników, źródło rozpoznawalnego typu i rysunku na pysku. Dla porównania warto zajrzeć do artykułu o husky syberyjskim.
- Amerykański pies eskimoski — wkład w zmniejszenie wielkości.
- Schipperke — mały pies belgijski, również w stronę zwartości budowy.
Czego na tej liście nie ma, to alaskan malamut. Bywa często wymieniany wśród przodków klee kaia, ale opis UC Davis go nie wspomina: nordycki wygląd pochodzi od husky, nie od malamuta. Jeśli ten olbrzym północy interesuje Państwa sam w sobie, ma osobny artykuł — alaskan malamute; w rodowodzie klee kaia nie ma jednak udziału.
Z samą nazwą natomiast nie ma prostej odpowiedzi. Wszystkie wersje oddają „klee kai” tak samo — „mały pies” — lecz różnią się co do języka źródłowego: założycielska relacja klubu rasy wywodzi ją ze słów eskimoskich, a wersja rozpowszechniona w opisach rasy przypisuje ją grupie językowej atabaskańskiej. Zostawiamy to pytanie otwarte i nie podpisujemy się pod żadną z wersji. Dalsza chronologia wygląda tak: 1988 — pierwsza publiczna prezentacja pod nazwą Klee Kai; 1995 — uznanie przez American Rare Breed Association (ARBA) i w tym samym roku podział na dwie nazwy, Alaskan Klee Kai i Klee Kai; 1 stycznia 1997 — uznanie przez United Kennel Club; 2002 — ponowne połączenie obu gałęzi pod jedyną nazwą Alaskan Klee Kai. W ostatnim czasie rasa pokonała dwa kolejne stopnie w American Kennel Club: październik 2020 — wpis do Foundation Stock Service, przygotowawczego rejestru AKC, oraz czerwiec 2025 — dopuszczenie do klasy Miscellaneous, ostatniego progu przed pełnym uznaniem.
Natomiast Fédération Cynologique Internationale (FCI) rasy nie uznaje: do dziś nie figuruje ona w nomenklaturze FCI i nie istnieje dotyczący jej wzorzec FCI. Tak samo jest z brytyjskim Kennel Clubem. Praktycznie oznacza to, że alaskan klee kaia nie można wystawiać pod egidą FCI, a wszystkie obowiązujące opisy rasy pochodzą od UKC i AKC.
Wygląd i wzorce: trzy rozmiary „wilczka”
Klee kai nie jest karłowatym husky naznaczonym degeneracją, lecz harmonijnie zbudowanym psem typu nordyckiego szpica. UKC formułuje cel rasy wprost: ma być wersją nordyckiego psa typu szpica w rozmiarze psa do towarzystwa. Głowa jest klinowata, uszy stojące, trójkątne i gęsto owłosione; ogon noszony nad grzbietem. Rasę wyróżnia przede wszystkim oficjalny podział na trzy odmiany wielkościowe.
Odmiany według wielkości (UKC)
Wzorzec UKC operuje calami i wyznacza granice włącznie; nie wolno więc oddawać ich „mniej więcej”, bo to właśnie na tych granicach rozstrzyga się przynależność psa do jednej albo drugiej odmiany. Wartości w centymetrach poniżej są przeliczeniem, a nie odrębną normą.
| Odmiana | Wysokość w kłębie według wzorca UKC | Przybliżone przeliczenie |
|---|---|---|
| Toy | Do 13 cali włącznie | do ~33 cm |
| Miniature | Powyżej 13 do 15 cali włącznie | ~33–38 cm |
| Standard | Powyżej 15 do 17 cali włącznie | ~38–43 cm |
Wzorzec rozróżnia następnie dwa skutki o różnym ciężarze przy przekroczeniu tych granic i nie wolno ich mylić. Wysokość powyżej 17 do 17,5 cala włącznie (~43–44,5 cm) jest dla UKC poważnym błędem: pies pozostaje w stawce, ale zostaje mocno przeceniony. Wysokość powyżej 17,5 cala (~44,5 cm) waży jeszcze więcej — UKC traktuje ją jako błąd eliminujący, na tyle poważny, że pies nie może zdobyć na wystawie żadnej nagrody. Rozpowszechniona formuła, że „wszystko powyżej 43 cm to błąd hodowlany”, jest więc nieścisła: niemal półtora centymetra dzieli poważny błąd od eliminacji.
Rejestry rozchodzą się w tym miejscu i warto o tym wiedzieć. AKC opisuje wysokość inaczej: jednym przedziałem od 12 do 17 cali w kłębie (~30–43 cm), z dyskwalifikacją powyżej 17,5 cala, nie przejmując podziału na trzy odmiany w postaci przyjętej przez UKC. Innymi słowy: „wysokość klee kaia” nie ma jednej odpowiedzi — jest sformułowanie UKC i sformułowanie AKC, a stopienie ich w jeden uśredniony przedział byłoby błędem.
Jedna osobliwość łatwo umyka uwadze: w jednym miocie mogą urodzić się szczenięta różnych odmian wielkościowych. Wielkość dorosłego psa nie jest z góry przesądzona przez „linię” — toy i miniature mogą pochodzić z tego samego miotu. Dla kupującego znaczy to rzecz prostą: podawanie dokładnej wielkości dorosłego psa dla dwumiesięcznego szczeniaka to prognoza, nie gwarancja.
Oczy i maska
Oczy bywają brązowe, niebieskie, bursztynowe lub zielone; występuje heterochromia (oczy różnej barwy), a także wariant określany jako „parti-colored”, w którym dwie barwy sąsiadują w jednym oku. Wyrazista, kontrastowa maska jest obowiązkowa: musi być symetryczna i nie może „topić” oczu. To właśnie ta maska daje rasie wygląd, dla którego ją stworzono.
Sierść i umaszczenie
Sierść jest podwójna: gęsty, miękki podszerstek i prosty włos okrywowy. Uznane są dwa typy, standard i długowłosy (full coat), pod warunkiem że włos nie zakrywa zarysu ciała. Główne uznane umaszczenia to:
- czarno-białe;
- szaro-białe — wszystkie odcienie, od srebrnego po ciemnoszary;
- rude z bielą, od jasnego po ciemne.
Biel jest zawsze obecna na kończynach, klatce piersiowej i spodzie ciała. Rodzą się psy całkowicie białe, ale zgodnie z obowiązującym wzorcem nie są oceniane na wystawach — co niczego nie zmienia w ich przymiotach jako towarzyszy. Jeśli rozważają Państwo rasę przede wszystkim ze względu na zwartość, przydaje się porównanie z innym małym szpicem: szpicem miniaturowym (pomeranianem), zbliżonym wielkością do odmiany toy klee kaia, ale bardzo odmiennym i pod względem sierści, i charakteru.
