Historia pochodzenia rasy
Fale niemieckiej emigracji, które ruszyły na początku XIX wieku, przywiozły do USA nie tylko język, piwowarstwo i gminy luterańskie, lecz także psy. Wśród nich był szpic niemiecki — wszechstronny pies gospodarski, który pilnował obejścia, ostrzegał przed obcymi i towarzyszył gospodarzowi. Tak opisuje to AKC we własnym szkicu historii rasy i tak samo opisuje to klub rasy. Niemieckie rodziny osiadały w Wisconsin, Minnesocie, Ohio, w Nowej Anglii i na południu Teksasu, a białe szpice rozchodziły się razem z nimi.
Kluczowy szczegół, który zwykle się pomija: w Niemczech szpice bywały czarne, brązowe i rude, a w USA utrwaliła się właśnie odmiana biała. Klub rasy uczciwie pisze, że przyczyna tej przewagi jest nieznana. Amerykańska historia rasy zaczyna się więc nie od wyhodowania nowego psa, lecz od selekcji według barwy wewnątrz typu, który już istniał.
Drugi wątek to cyrk. Wędrowne cyrki, trupy wodewilowe i widowiska „Dzikiego Zachodu” przemierzały przedelektryczną Amerykę, a białe szpice — pojętne i efektowne — stały się filarem numerów z tresowanymi psami. AKC pisze o tym wprost. Klub rasy dodaje jednak zastrzeżenie, którego nie ma w żadnym popularnym przekazie: rasy nigdy nie wyhodowano ani nie rozmnażano jako cyrkowej — psy po prostu brano do numerów, tak jak brano wiele innych.
Formalna historia w rejestrach wygląda tak. UKC uznał rasę w 1913 roku i rejestrował wyłącznie psy białe. Tu jednak ślad dokumentowy się urywa: we wczesnych latach UKC wybuchł pożar i część zapisów spłonęła. Dlatego najwcześniejsza zachowana rejestracja pochodzi dopiero z 1922 roku — siedem psów pod nazwą rasy „Spitz”, pierwsza suka Patsy Pall i pierwszy pies Rob Roy; rok później doszło jeszcze trzynaście. To rzadki przypadek, gdy wiadomo nie tylko, że dokumentu brak, lecz także dlaczego go brak.
AKC przyjęło rasę o wiele później — i również nie jedną datą. Klub rasy zebrał rodowody, wzorzec przyjęto 11 października 1994 roku i wprowadzono w życie 30 listopada 1994 roku, a pierwszego psa AKC zarejestrowało w 1995 roku. We własnej bazie AKC jako rok uznania widnieje 1994, a w tekście historii na tej samej stronie — 1995. To nie pomyłka jednej strony: to trzy różne wydarzenia, które łatwo zlewają się w jedno.
Jak wygląda amerykański pies eskimo: wzorzec rasy
Wzorzec AKC opisuje psa typu nordyckiego małej lub średniej wielkości, zawsze białego albo białego z odcieniem biszkoptowo-kremowym, zwartej i zrównoważonej budowy, ze stojącymi trójkątnymi uszami i wyrazistymi czarnymi „pointami” — wargami, nosem i obwódkami oczu. Długość tułowia od przodu barku do guza kulszowego jest nieco większa niż wysokość w kłębie, w stosunku około 1,1 do 1.
- Szata. Podwójna i odstająca: gęsty krótki podszerstek i dłuższy włos okrywowy, który przez niego przerasta. Prosty, bez fali i skrętu. Wokół szyi i piersi grzywa, wyraźniejsza u psów niż u suk; na kończynach tylnych do stawów skokowych charakterystyczne „portki”. Wzorzec osobno zabrania trymowania tułowia i wąsów i wymaga surowego karania tego: jedyne dozwolone wyrównanie dotyczy łap i tylnych stron śródstopi.
- Głowa. Czaszka lekko sklepiona, miękko klinowata, najszersza między uszami. Kufa szeroka, nie dłuższa od partii mózgowej. Zgryz nożycowy lub cęgowy. Różowa pigmentacja nosa albo warg to wada.
- Oczy. Nie całkiem okrągłe, lekko owalne, szeroko osadzone. Pożądana barwa od ciemno- do średniobrązowej. Bursztynowa barwa oczu i różowe obwódki to wady. Natomiast niebieskie oczy to dyskwalifikacja — i we wzorcu AKC, i we wzorcu UKC. To zatem nie „wariant mniej pożądany na wystawach”, lecz podstawa do zdjęcia psa z ringu. Zacieków łzowych, o ile nie są silne, nie uważa się za wadę — wzorzec wprost pisze, że nie mogą przeważyć oceny typu, budowy i charakteru.
- Ogon. Osadzony umiarkowanie wysoko, obficie okryty długim włosem, luźno noszony na grzbiecie; w spoczynku może być opuszczony. Opuszczony w spoczynku ogon nie jest wadą — to również zapisano.
- Ruch. Rasa kłusuje, nie chodzi inochodem. Wraz ze wzrostem prędkości pies przechodzi w jeden ślad, kończyny zbiegają się ku linii środkowej, a grzbiet pozostaje mocny i prosty.
Dyskwalifikacje według AKC: każde umaszczenie inne niż białe lub białe z biszkoptowo-kremowym; niebieskie oczy; wzrost poniżej 9 lub powyżej 19 cali. Wzorzec UKC dodaje własne: jedno- lub obustronne wnętrostwo, złośliwość albo skrajna lękliwość, albinizm, ślepota, głuchota, a także wszelkie ingerencje w psa wykraczające poza wzorzec. Lista UKC jest dłuższa — a to, że głuchota i ślepota figurują na niej jako osobne pozycje, w białej rasie wiele mówi.
Jeszcze jeden szczegół warto znać: wagi we wzorcu nie ma w ogóle — ani u AKC, ani w materiałach informacyjnych klubu rasy. Wszystkie zakresy wagi, jakie widzicie w sieci, pochodzą z karty informacyjnej na stronie AKC, a nie ze wzorca. Podajemy je osobno i wskazujemy źródło właśnie dlatego, że mieszanie tych dwóch zestawów liczb rodzi bezsensowne „zlane” zakresy.
