Amerykański pies eskimo

Wszystkie te psy są białe i szpicowate, i właśnie dlatego ich fakty stale przepływają z jednej strony na drugą. Rozdzielmy je według dokumentów.

• Szpic niemiecki (wilczy/keeshond) — według wzorca FCI nr 97 to jedna rasa o pięciu odmianach wzrostowych: wilczy/keeshond 49±6 cm, duży 45±5, średni 35±5, mały 27±3 i miniaturowy (pomeranian) 21±3, czyli 18–24 cm. Biały jest uznanym umaszczeniem, a wzorzec wymaga czystej bieli bez domieszek. Amerykański pies eskimo wzrostem pokrywa naraz szpica małego, średniego i część dużego — odpowiada więc nie „szpicowi niemieckiemu” w ogóle, lecz białym psom średnich rozmiarów wewnątrz tej grupy.
• Szpic japoński — 30–38 cm u psów, suki nieco mniejsze (wzorzec FCI nr 262). Najciekawsze w jego historii dotyczy wprost naszego tematu: sam wzorzec pisze, że za przodka uważa się dużego białego szpica niemieckiego przywiezionego do Japonii około 1920 roku, a w 1925 roku sprowadzono z Kanady dwie pary białych szpiców, zaś do połowy lat trzydziestych import szedł z Kanady, USA, Australii i Chin. Rasę japońską dobudowywano więc białymi szpicami ze Stanów dokładnie w tych latach, gdy amerykańskie białe szpice zmieniały nazwę.
• Samojed — inna kategoria wagowa i inna historia: według wzorca FCI nr 212 wzorcowy wzrost psa to 57 cm z tolerancją ±3 cm, suki — 53 cm ±3 cm, czyli odpowiednio 54–60 i 50–56 cm. To nie „duży pies eskimoski”, lecz osobna rasa arktyczna.
• Kanadyjski pies eskimoski — jedyna rasa ze słowem „eskimoski” w nomenklaturze FCI (nr 211). Poza tym słowem w nazwie nie ma z naszą rasą nic wspólnego: to prawdziwy arktyczny pies zaprzęgowy.

Osobno warto powiedzieć, czego w wykazach nie ma. Sprawdziliśmy nomenklaturę FCI we wszystkich dziesięciu grupach: amerykańskiego psa eskimo nie ma w niej pod żadnym wpisem, a jedyny wiersz ze słowem „eskimoski” dotyczy psa kanadyjskiego. To nie luka w naszym wyszukiwaniu, lecz twierdzenie samego wykazu: FCI tej rasy nie uznaje, więc nie istnieje dla niej ani wzorzec FCI, ani numer grupy FCI. Hodowca w Europie pracuje albo na wzorcu UKC, albo na wzorcu AKC.

Twierdzenie „rasa ma trzy odmiany wzrostowe” jest prawdziwe tylko w połowie, bo dotyczy jednego rejestru z dwóch.

• AKC — trzy przedziały według wysokości w kłębie: toy od 9 do 12 cali włącznie (23–30 cm); miniaturowy powyżej 12 i do 15 cali włącznie (30–38 cm); standardowy powyżej 15 i do 19 cali włącznie (38–48 cm). Wewnątrz każdego przedziału żaden wzrost nie jest preferowany. Zwróćcie uwagę na sformułowania „do i włącznie” oraz „powyżej”: wartości graniczne 12 i 15 cali należą do niższego przedziału, więc zakresy stykają się bez przerw. Klub rasy podkreśla osobno: AKC nie rozdziela tych przedziałów na osobne odmiany wystawowe — wszystkie psy startują jako jedna rasa.
• UKC — dwie odmiany, i są one rozdzielone według płci: miniaturowa — psy od 9 do 15 cali włącznie, suki od 9 do 14 cali włącznie; standardowa — psy powyżej 15 i do 19 cali włącznie, suki powyżej 14 i do 18 cali włącznie. Wystawy UKC prowadzi się właśnie według odmian, w kolejności „miniaturowa, standardowa”, a punkty championatu zdobyte w klasach miniaturowych liczą się razem z punktami z klas standardowych.

Czyli „toy” istnieje tylko w systemie AKC, a podział według płci tylko w systemie UKC. Pies, który w AKC jest miniaturowy, w UKC może okazać się miniaturowy albo standardowy w zależności od płci. To nie sprzeczność między rejestrami, lecz dwa różne sposoby pocięcia tego samego ciągłego szeregu wzrostów od 9 do 19 cali — i właśnie stąd biorą się strony, które trzy odmiany zlewają w jeden zakres „23–48 cm” bez żadnych przedziałów.

Waga to osobny przypadek tego samego. Wzorzec jej nie podaje; karta informacyjna AKC daje 6–10 funtów dla toya, 10–20 funtów dla miniaturowego i 25–35 funtów dla standardowego, czyli mniej więcej 2,7–4,5, 4,5–9 i 11–16 kg. To dwa różne zestawy liczb od jednej organizacji: dokument i witryna. Nie wolno ich mieszać: dokładnie tak rodzą się zakresy, których nie ma w żadnym źródle.

Wokół tej rasy narosło kilka efektownych twierdzeń, a najlepszym źródłem do ich sprawdzenia okazał się sam klub rasy, który w kilku miejscach jest bardziej sceptyczny niż rejestry.

• Pies, który chodził po linie. AKC w szkicu historii nazywa najsłynniejszym wykonawcą lat trzydziestych psa o imieniu Pierre, linoskoczka cyrku Barnum & Bailey, a w bloku „ciekawostek” na tej samej stronie pada już mocniejsze twierdzenie: jeden „eskie” został pierwszym psem, który przeszedł po linie. Klub rasy opowiada tę samą historię inaczej: w latach dwudziestych cyrk Barnum & Bailey miał podobno w numerze szpica o imieniu Bido, o którym mówiono, że to jedyny pies wytresowany do chodzenia po linie — ale nie ma żadnego dokumentu o samych występach. Różne imiona, różne dekady i zastrzeżenie od tych, którym opłacałoby się opowiadać odwrotnie.
• Rasa jako „cyrkowa”. To, że białe szpice były filarem numerów z tresowanymi psami, potwierdzają i AKC, i klub. Klub stawia jednak granicę: psy brano do numerów, ale rasy nigdy nie wyhodowano ani nie rozmnażano dla cyrku. To dwa różne twierdzenia, a w przekazach się zlewają.
• „Sierść odpycha brud”. To nie ludowa mądrość: tak pisze samo AKC — tłuszcz na włosie przeszkadza brudowi przywierać, więc dobre wyszczotkowanie zwykle wystarcza, by go usunąć. Przekazujemy to jako stanowisko AKC, a nie jako zmierzoną właściwość.
• „Jedna z najbardziej pojętnych ras”. Również wprost stanowisko AKC i zgadza się ono z historią cyrkową. Ale to ocena organizacji, a nie miejsce w jakimś rankingu inteligencji.
• Rzadkość. Autorzy badania cukrzycy z 2019 roku, uzasadniając wielkość próby, zaznaczają: w ciągu dziesięciu lat przed publikacją w AKC zarejestrowano mniej niż 6000 amerykańskich psów eskimo. Dla skali: ponad 600 psów tej rasy zdołali przejrzeć pod kątem włączenia do badania, a to według ich słów zauważalna część całej populacji.

Jeszcze jeden wątek wart uwagi przyszłych właścicieli: różnorodność genetyczna. Według komunikatu NAEDA o wstępnym raporcie laboratorium UC Davis odmiana standardowa ma wyższy poziom inbredu i oznaki genetycznego „wąskiego gardła” w porównaniu z toyem i miniaturową. To wstępny raport w przekazie klubu, więc podajemy go jako kierunek, a nie jako liczbę — ale właśnie o takie rzeczy warto pytać hodowcę.

Sierść. Główny zabieg to regularne szczotkowanie, 2–3 razy w tygodniu, pucharką albo grzebieniem o długich zębach, by zebrać obumarły podszerstek i nie dopuścić do kołtunów. W czasie linienia sezonowego robi się to codziennie. AKC ujmuje to ostrzej, niż się przyjęło: „eskies” gubią włos niemal bez przerwy, a szczotkowanie dwa-trzy razy w tygodniu służy właśnie temu, by zbierać martwy włos, zanim znajdzie się na podłodze.

Kąpiel. Częstej kąpieli rasa nie wymaga: według stanowiska AKC tłuszcz na włosie przeszkadza brudowi przywierać. Kąpać częściej niż raz na kilka miesięcy nie warto — to przesusza i podrażnia skórę. Po spacerze zwykle wystarczy przetrzeć łapy.

Strzyżenie. Tu rada wynika wprost ze wzorca: trymowanie tułowia i wąsów jest zabronione i surowo karane w ringu, dozwolone jest jedynie wyrównanie łap i tylnych stron śródstopi. Jeśli planujecie wystawy, „ostrzyc na lato” nie wchodzi w grę. U psa domowego strzyżenie podwójnej szaty również nie jest zalecane, bo niszczy właśnie tę strukturę, która chroni i przed zimnem, i przed upałem.

Uszy, zęby, pazury. AKC radzi co tydzień oglądać uszy i usuwać zabrudzenia oraz nadmiar woskowiny, regularnie szczotkować zęby i skracać pazury. Wzorzec wymaga pełnego kompletu ciasno osadzonych zębów, więc stan jamy ustnej ma znaczenie nie tylko zdrowotne.

Ruch. Codzienny długi spacer plus aktywne zabawy to minimum. Rasa dobrze czuje się w agility, obedience i freestyle'u, a klub dopisuje do tej listy próby pasterskie, tropienie oraz pracę psa towarzyszącego i terapeutycznego. Ogrodzone podwórko z zabawkami pomaga, ale nie zastępuje wspólnych zajęć: AKC osobno przestrzega przed zostawianiem psa samego na podwórku na cały dzień.

• Nazwa wzięła się z nazwy hodowli. Człon „eskimoski” przyszedł nie z etnografii, lecz z nazwy hodowli państwa Hallów „American Eskimo Kennels”. AKC formułuje to ostrożniej — „od nazwy używanej przez hodowlę szpiców w Ohio” — a klub rasy wymienia właścicieli.
• Wczesne archiwum spłonęło. Rasa jest uznana przez UKC od 1913 roku, ale najwcześniejsza zachowana rejestracja pochodzi z 1922, bo część wczesnych zapisów UKC zniszczył pożar. Stąd rozrzut dat we wszystkich przekazach.
• Pierwsze zarejestrowane psy nazywały się Patsy Pall i Rob Roy. Siedem psów z 1922 roku wpisano pod nazwą rasy „Spitz” — nazwy „American Eskimo” w tych wpisach jeszcze nie ma.
• Dwa rejestry — różna liczba odmian. AKC rozróżnia trzy przedziały wzrostowe i nie prowadzi ich jako odmian wystawowych; UKC rozróżnia dwie odmiany i dzieli je jeszcze według płci.
• Niebieskie oczy to dyskwalifikacja. I w AKC, i w UKC. UKC dopisuje do listy jeszcze głuchotę, ślepotę i albinizm.
• Szpic japoński budował się częściowo na amerykańskich białych szpicach. Wzorzec FCI nr 262 wprost wymienia import z USA, Kanady, Australii i Chin do połowy lat trzydziestych.
• Rasa stała się przedmiotem osobnego badania genetycznego nad cukrzycą. Praca z 2019 roku dotyczy właśnie amerykańskich psów eskimo — takich rasowo ukierunkowanych badań odziedziczalności cukrzycy u psów są pojedyncze sztuki.