Historia: bull-and-terrier, catch dog i numer jeden
Część historyczną wzorca UKC warto czytać jako źródło pierwotne, a nie jako opowieść z drugiej ręki. Opisuje ona pochodzenie tak: gdzieś w XIX wieku miłośnicy psów w Anglii, Irlandii i Szkocji zaczęli eksperymentować z krzyżowaniem buldogów i terierów, szukając psa, który połączyłby gameness teriera z siłą i atletyzmem buldoga. Te bull-and-teriery trafiły do USA wraz z imigrantami.
Dalej wzorzec nazywa pracę, dla której rasę faktycznie utrzymywano w Ameryce, i nie są to walki: farmerzy i ranczerzy używali swoich pitbulterierów jako catch dogów przy półdzikim bydle i świniach, na polowaniu, do przepędzania stad oraz jako towarzyszy rodziny. Catch dog odnajduje i przytrzymuje duże zwierzę do przyjścia człowieka; stąd wymóg wzorca, by pies zachował funkcjonalną zdolność „trzymania, zmagania się (pchania i ciągnięcia) i swobodnego przy tym oddychania”.
Europejskie tło tej historii też ma punkt zwrotny: gdy w 1835 roku ustawowo zakazano szczucia dużych zwierząt, popularności nabrały walki psów, łatwiejsze do ukrycia przed policją — i to właśnie pod dół (ang. pit) dobierano psa mniejszego i zwinniejszego. Rasa wyszła z tego środowiska i żaden poważny rejestr temu nie przeczy: ADBA pisze wprost, że „nie pochwala żadnej nielegalnej działalności, ale nigdy nie będzie zaprzeczać historii naszej rasy”.
Dziś UKC wymienia dyscypliny, w których rasa startuje: posłuszeństwo, rally-obedience, tropienie, agility, lure coursing, dock jumping, weight pulling i ocenę konformacji.
Wygląd i to, co naprawdę napisano we wzorcu
Wzorzec UKC opisuje pitbulteriera jako psa średniej wielkości, mocnej budowy, o krótkiej sierści i wyraźnie zarysowanej muskulaturze. Tułów jest tylko nieco dłuższy niż wysokość; długość przedniej kończyny od łokcia do ziemi odpowiada mniej więcej połowie wysokości w kłębie. Głowa średniej długości, z szeroką płaską czaszką i szeroką, głęboką kufą; kufa krótsza od czaszki mniej więcej w proporcji 2:3. Zgryz nożycowy. Uszy osadzone wysoko, małe lub średnie, mogą być naturalne albo kopiowane — bez preferencji. Ogon stosunkowo krótki, nisko osadzony, zwężający się ku końcowi.
Najważniejsze w tym wzorcu nie jest opis, lecz to, przeciw czemu został napisany. Tekst wprost ostrzega: „Jakości nigdy nie należy poświęcać dla wielkości”, a UKC „nie jest gotów uznawać zasadności używania przesadzonych przedstawicieli tej rasy w programie hodowlanym”. Wśród wad dyskwalifikujących: kufa tak krótka i tępa, że utrudnia normalne oddychanie; klatka tak szeroka, że przeszkadza w ruchu; nadmiernie masywny typ tułowia, który ogranicza zdolność do pracy. Modny „ciężki” pitbul z przerośniętą głową nie jest więc szczytem rasy, lecz właśnie tym, co wzorzec nazywa wadą.
Wzrost i waga — osobno dla psów i suk. Wzorzec podkreśla, że ogólna równowaga i właściwy stosunek wagi do wzrostu są ważniejsze niż same liczby, i podaje wzrost „wyłącznie jako ogólną i przybliżoną wskazówkę”:
Parametr · 7
| Parametr | Wzorzec UKC — American Pit Bull Terrier | Wzorzec AKC — American Staffordshire Terrier |
|---|---|---|
| Wzrost, pies | 18–21 cali w kłębie (≈46–53 cm), jako przybliżona wskazówka | około 18–19 cali (≈46–48 cm) |
| Wzrost, suka | 17–20 cali w kłębie (≈43–51 cm), jako przybliżona wskazówka | około 17–18 cali (≈43–46 cm) |
| Waga | pożądana dla dorosłego psa 35–60 funtów (≈16–27 kg), dla suki 30–50 funtów (≈14–23 kg) | brak liczb: „wzrost i waga powinny być proporcjonalne” |
| Uszy | naturalne lub kopiowane, bez preferencji | kopiowane lub niekopiowane, preferencja dla niekopiowanych |
| Ogon | naturalny; ogon skrócony („bobbed tail”) — wada dyskwalifikująca | „nie jest skracany” |
| Umaszczenie | każde umaszczenie i każdy wzór poza merle | dopuszczalne wszystkie, ale jednolicie białe, ponad 80 % bieli, czarne podpalane i wątrobiane „nie są zalecane” |
| Dyskwalifikacje | wnętrostwo, złośliwość lub nadmierna lękliwość, albinizm, merle, jedno- lub obustronna głuchota, długa sierść, karłowatość, ogon korkociągowaty | brak odrębnej listy dyskwalifikacji; wymieniono wady |
Dwa szczegóły z tej tabeli warto przeczytać uważnie. Po pierwsze, merle dyskwalifikuje, podobnie jak albinizm: „rzadki pitbul merle” to nie rzadkość, lecz pies, którego wzorzec nie uznaje. Po drugie, na liście dyskwalifikacji stoi głuchota — jedno- lub obustronna. Rejestr nie wpisuje do dyskwalifikacji tego, czego w rasie nie ma; obecność tego punktu oznacza, że problem jest na tyle realny, by zapisać go osobno. Niebieskie oczy wzorzec zalicza do wad poważnych.
Wśród miłośników przyjęło się mówić o typie „buldogowatym” i „terierowatym” — psie cięższym i lżejszym. Wzorzec takiego podziału nie robi i karze skrajności po obu stronach. Co do kopiowania, UKC jako rejestr międzynarodowy zaznacza osobno, że w wielu krajach praktyka ta jest zakazana i dlatego żadnego psa nie wolno karać na imprezach UKC za pełny ogon lub naturalne uszy.
