O amerykańskim pitbulterierze (American Pit Bull Terrier) spierają się nie tylko hodowcy, lecz także parlamenty. W jednych krajach rasę wpisuje się do ksiąg rodowodowych i wystawia na ringach, w innych jej wwóz jest zakazany ustawą, a psa kwalifikuje się nie po rodowodzie, lecz po wyglądzie. Ta strona rasy nie broni i jej nie oskarża: zbiera to, co zapisano we wzorcach rejestrów, w obowiązujących przepisach sześciu państw i w recenzowanej literaturze — łącznie z miejscami, w których źródła te są ze sobą sprzeczne. Wniosek czytelnik wyciąga sam. Dowiedz się więcej na Tvaryny.
Identyfikacja: dlaczego „pitbul” w protokole i pitbul w DNA to co innego
To najmniej znana, a zarazem najważniejsza część tematu. Niemal wszystkie przepisy o pitbulach i niemal cała statystyka pogryzień opierają się na tym, że człowiek spojrzał na psa i nazwał rasę. Recenzowane badania sprawdzały, jak wiarygodna jest ta operacja — i wynik za każdym razem jest ten sam.
- Olson i in., The Veterinary Journal, 2015. Cztery schroniska, 16 pracowników, 120 psów. Wzrokowo personel zaliczył do typu „pitbul” 62 psy (52 %), a test DNA — tylko 25 (21 %). Zgodność między oceniającymi: 76–83 % (kappa 0,44–0,52, czyli umiarkowana); czułość oceny wzrokowej wahała się od 33 % do 75 %, swoistość od 52 % do 100 %. Wniosek autorów dosłownie: wzrokowa identyfikacja psów typu „pitbul” jest niewiarygodna.
- Voith i in., Journal of Applied Animal Welfare Science, 2009. Dwadzieścia psów z 17 różnych placówek. U 87,5 % psów, którym placówka przypisała konkretne rasy, analiza DNA nie wykryła wszystkich wymienionych ras.
- Hoffman i in., tamże, 2014. Pracownikom schronisk w USA i Wielkiej Brytanii pokazano zdjęcia 20 psów. Brytyjscy uczestnicy często nazywali bulterierami Staffordshire te same psy, które amerykańscy uważali za pitbule. Osobno: 41 % respondentów pracujących w warunkach zakazów rasowych przyznało, że świadomie zapisaliby psa rasy objętej ograniczeniami pod inną nazwą.
- Gunter i in., PLOS ONE, 2018. 919 psów z dwóch dużych schronisk, badanie genetyczne. Rasowych okazało się 4,9 %. Personel trafiał w co najmniej jedną rasę z rzeczywistego zestawu w 67,7 % przypadków, ale gdy trzeba było wymienić więcej niż jedną, trafność spadała do 10,4 %.
Teraz nałóżmy to na teksty przepisów. Oficjalna brytyjska wykładnia formułuje kryterium bez niedomówień: to, czy pies należy do zakazanego typu, „zależy od tego, jak wygląda, a nie od jego rasy czy nazwy”. Hiszpański Real Decreto 287/2002 w załączniku II opisuje psa potencjalnie niebezpiecznego czysto morfologicznie — silna muskulatura, mocny atletyczny wygląd, krótka sierść, obwód klatki 60–80 cm, wysokość w kłębie 50–70 cm, waga powyżej 20 kg, obszerna, prostopadłościenna głowa z szeroką czaszką — i stosuje to do psa mającego „wszystkie lub większość” tych cech. Niemiecka ustawa federalna rozciąga zakaz wwozu na cztery wymienione rasy „oraz ich mieszańce między sobą lub z innymi psami”.
Pojęcie prawne pokrywa się więc z tym samym osądem wzrokowym, którego zawodność zmierzono w cytowanych badaniach. Dla właściciela znaczy to rzecz całkiem konkretną: ryzyko wiąże się nie tylko z rzeczywistym pochodzeniem psa, lecz i z tym, jak oceni go osoba z zewnątrz — inspektor, wynajmujący, ubezpieczyciel, pracownik schroniska. I działa to w obie strony: mieszaniec bez ani jednego pitbula w rodowodzie może dostać wszystkie ograniczenia, a pies o pitbulim pochodzeniu — żadnych.
Prawo: gdzie i jak rasa jest ograniczona
Co pokazują recenzowane badania o pogryzieniach i zakazach
Ciekawostki o rasie
- Numer rejestracyjny 1. Założyciel UKC C. Z. Bennett nadał pierwszy wpis w historii klubu własnemu pitbulterierowi Bennett's Ring w 1898 roku — od tej rasy zaczął się więc cały rejestr.
- Pies, który wspina się po ścianach. To nie miejska legenda, lecz wers wzorca: UKC nazywa rasę jednym z najzdolniejszych psich wspinaczy i dlatego wymaga solidnego ogrodzenia.
- Kiepski stróż — według oficjalnego dokumentu. Ten sam wzorzec mówi wprost, że pitbulterier nie jest najlepszym wyborem na psa stróżującego, bo jest zbyt życzliwy nawet wobec obcych.
- Merle nigdy nie jest „rzadkie”. Wzorzec UKC przyjmuje każde umaszczenie i każdy wzór poza merle, a merle i albinizm są wprost wpisane do dyskwalifikacji.
- Wspólna historia, różne dokumenty. Wzorzec AKC dla amerykańskiego teriera Staffordshire zatwierdzono 10 czerwca 1936 roku i obowiązuje do dziś; FCI prowadzi amstaffa pod numerem 286 w grupie terierów, a pitbulteriera w jej nomenklaturze nie ma w ogóle.
- Sierżant Stubby. Najsłynniejszego czworonożnego uczestnika I wojny światowej, który ostrzegał żołnierzy przed atakami gazowymi, tradycyjnie wymienia się wśród słynnych pitbuli. Warto pamiętać, że nie miał żadnego rodowodu — i sama ta historia dobrze ilustruje temat całej strony: rasę przypisuje się psu po wyglądzie.
