Historia pochodzenia sfinksa dońskiego
Historia rasy sfinks doński rozpoczęła się nie od planowego programu hodowlanego, ale od szczęśliwego przypadku i dobroci jednej kobiety. W lutym 1987 roku (według niektórych danych – 1986) mieszkanka Rostowa nad Donem, Elena Kovaleva, wracała do domu i zobaczyła, jak grupa chłopców znęca się nad małym kociakiem. Uratowała zwierzę i przyniosła je do domu. Kociak, który okazał się kotką, otrzymał imię Warwara.
Początkowo Warwara miała normalną sierść, ale po kilku miesiącach sierść na jej grzbiecie zaczęła wypadać, a później także na głowie. Leczenie u weterynarzy nie przynosiło rezultatów, ponieważ przyczyna nie leżała w chorobie, a w mutacji genetycznej. Z czasem Warwara prawie całkowicie wyłysiała.
Kilka lat później Warwara urodziła kocięta z lokalnym kotem europejskim krótkowłosym o imieniu Wasyl. Część kociąt z miotu również zaczęła tracić sierść, tak jak ich matka. To zainteresowało felinologa Irinę Nemykinę, która wzięła jedno z tych kociąt – kotkę o imieniu Chita – i rozpoczęła celową pracę nad stworzeniem nowej rasy bezwłosych kotów. To właśnie Chita jest uważana za oficjalną protoplastkę rasy. Irina Nemykina rozpoczęła celową prace hodowlaną, włączając do programu hodowlanego koty europejskie krótkowłose, aby poszerzyć pulę genetyczną i utrwalić pożądane cechy, jednocześnie zachowując dominujący gen bezwłosości.
W procesie hodowli okazało się, że gen odpowiedzialny za bezwłosość u sfinksów dońskich jest dominujący (w przeciwieństwie do genu recesywnego u sfinksa kanadyjskiego). Oznaczało to, że do uzyskania bezwłosych kociąt wystarczy, aby tylko jeden z rodziców był nosicielem tego genu.
Co ciekawe, historia sfinksa dońskiego to historia „z ludu”, podobna do powstania rasy kot brazylijski krótkowłosy, która również rozwinęła się z lokalnych kotów ulicznych. To odróżnia je od ras stworzonych przez celowe krzyżowanie, jak na przykład kot himalajski (wynik krzyżowania persa i syjama). Rasa sfinks doński, choć młoda, zdobyła popularność dzięki swojemu niezwykłemu wyglądowi i atrakcyjnemu charakterowi. Co ciekawe, rasa powstała w Rosji, kraju, z którego pochodzi również znana rasa kot rosyjski niebieski, chociaż genetycznie nie są ze sobą powiązane.
Dzięki pracy Iriny Nemykiny i innych entuzjastów, rasa została ustabilizowana i uzyskała oficjalne uznanie. W 1996 roku rasa została zarejestrowana przez Światową Federację Kotów (WCF) pod nazwą „Sfinks Doński”. Później rasę uznały także inne duże międzynarodowe organizacje, takie jak TICA (2005) i FIFe (2011).
Jak wygląda sfinks doński: standard rasy
Sfinks doński to kot kontrastów: jest jednocześnie elegancki i mocny, pomarszczony i pełen gracji. To kot średniej wielkości, o mocnym kośćcu, dobrze rozwiniętej muskulaturze i charakterystycznym wyglądzie, który odróżnia go od innych ras sfinksów.
Głowa ma charakterystyczny klinowaty kształt, ale nie jest ekstremalnie długa. Kości policzkowe i łuki brwiowe są wyraźnie zaznaczone, tworząc „kosmiczny” wyraz pyska. Pionowe zmarszczki na czole, rozchodzące się „wachlarzem” między uszami, są jedną z wizytówek rasy. Duże, wysoko osadzone uszy to kolejna dominanta wizerunku. Są szerokie u nasady i niczym „korony” wieńczą głowę. Oczy, migdałowe i lekko skośne, nadają spojrzeniu mądrości i ciekawości. Kolor oczu może być dowolny i nie zależy od umaszczenia skóry.
Tułów jest muskularny, o gęstym kośćcu, średniej długości. Klatka piersiowa szeroka, a zad mocny. Charakterystyczną cechą jest tak zwany „brzuszek” (belly pot), który jest normą i świadczy o dobrym apetycie. Kończyny są proporcjonalne, niezbyt długie. Szczególną uwagę przyciągają łapy: długie, cienkie palce z dobrze widocznymi błonami pławnymi („małpie łapki”) pozwalają im być niezwykle sprawnymi i chwytać drobne przedmioty.
Jak wygląda sfinks doński: standard rasy · 13
| Część ciała | Opis standardu (na podstawie WCF) |
|---|---|
| Wygląd ogólny | Kot średniej wielkości, mocny, muskularny. Tułów średniej długości, z prostym grzbietem. Zad szerszy niż ramiona. Kończyny proporcjonalne, muskularne. |
| Głowa | Klinowata, z dobrze rozwiniętymi kośćmi policzkowymi i łukami brwiowymi. Czoło płaskie, z licznymi pionowymi zmarszczkami między uszami. |
| Kufa | Średniej długości, zaokrąglona, z lekkim pinch'em (zwężeniem za poduszkami wąsów). Poduszki wąsów wyraźne. |
| Nos | Średniej długości, prosty. Przejście do czoła (stop) zauważalne. |
| Podbródek | Mocny, dobrze rozwinięty. |
| Uszy | Duże, wysoko i prosto osadzone, lekko pochylone do przodu. Szerokie u nasady, z zaokrąglonymi końcówkami. Zewnętrzna krawędź ucha kontynuuje linię głowy. Odległość między uszami nie większa niż szerokość ucha. |
| Oczy | Średniej wielkości, migdałowe, osadzone lekko skośnie. Nie wyłupiaste. Dopuszczalny dowolny kolor. |
| Szyja | Średniej długości, muskularna. |
| Tułów | Mocny, muskularny, z szerokim zadem. Brzuch zaokrąglony („brzuszek”). |
| Kończyny i łapy | Kończyny średniej długości, smukłe, muskularne. Łapy owalne, z długimi, ruchliwymi palcami („małpie palce”), między którymi widoczne są błony pławne. |
| Ogon | Długi, prosty, mocny, giętki, zwężający się ku zaokrąglonemu końcowi. |
| Skóra i sierść | Skóra elastyczna, z licznymi fałdami na głowie, szyi, pod pachami i w pachwinach. Gorąca i przyjemna w dotyku. Dopuszczalne cztery typy okrywy (patrz niżej). Resztkowa sierść możliwa na punktach. Wąsy pożądane (często krótkie, kręcone lub połamane). |
| Umaszczenie | Uznawane są wszystkie możliwe umaszczenia i wzory skóry (jednolite, szylkretowe, pręgowane, bikolory, colorpoint itp.). Pigmentacja skóry jest dobrze widoczna. |
Typy okrywy skórnej sfinksa dońskiego
Wyjątkową cechą sfinksów dońskich jest obecność czterech głównych typów „bezwłosości”, które są uwarunkowane dominującym genem Hrbd. Typy te mogą zmieniać się wraz z wiekiem kota (szczególnie pierwsze trzy):
- Goły (Homologiczny, Rubber Bald): To koty noszące gen dominujący w formie homozygotycznej (Hrbd/Hrbd). Rodzą się absolutnie bezwłose. Skóra w dotyku przypomina gorącą gumę lub plastelinę, jest bardzo elastyczna, z dużą ilością fałd. Wydziela najwięcej sebum, dlatego wymaga najstaranniejszej pielęgnacji. Są uważane za najcenniejsze na wystawach.
- Flock (Flocked): Te koty są heterozygotyczne (Hrbd/hrbd). Skóra pokryta jest bardzo krótkimi, cienkimi, prawie niewidocznymi włoskami (do 1–2 mm), przypominającymi aksamit lub skórkę brzoskwini. W dotyku skóra jest bardzo delikatna. Z wiekiem (zazwyczaj do 1–2 lat) takie koty często całkowicie „łysieją” i stają się gołe.
- Welur (Velour): Również heterozygotyczne. Włoski są dłuższe (2–3 mm) i bardziej widoczne niż u kotów typu flock. Sierść jest miękka, przypomina tkaninę welurową. Z wiekiem również mogą częściowo lub całkowicie stracić sierść, ale czasem resztkowa okrywa utrzymuje się na kończynach, ogonie i pysku (punktach).
- Brush: Również zwierzęta heterozygotyczne. Mają szorstką, kręconą, rzadką sierść, przypominającą szczecinę. Miejsca wyłysienia („wysepki”) są widoczne na głowie, szyi, grzbiecie. Zazwyczaj koty typu „brush” nie tracą sierści całkowicie w ciągu życia. Chociaż nie są to koty wystawowe, takie zwierzęta są bardzo ważne dla hodowli, ponieważ krzyżowanie dwóch całkowicie gołych (homozygotycznych) zwierząt może prowadzić do problemów genetycznych, osłabionego potomstwa lub problemów z płodnością. Dlatego „brushe” to „złoty fundusz” dla utrzymania zdrowia rasy.
