Seter szkocki gordon

Historia tej rasy to fascynująca podróż w czasie, przenosząca nas w mgliste góry Szkocji. Czarno-podpalane setery zawdzięczają swoją nazwę czwartemu księciu Aleksandrowi Gordonowi, wybitnemu hodowcy swoich czasów, któremu udało się spopularyzować psy o tak unikalnym umaszczeniu. Pojawiły się one w zamku szkockiego rodu Gordonów (Gordon Castle) jeszcze w XVIII wieku, choć wzmianki o „czarnych i podpalanych psach robiących stójkę” spotyka się w literaturze już od lat 1600.

Przypuszcza się, że w tym ogromnym zamku mieszkały również inne setery, gdyż wówczas pojęcie „rasy” było nieco rozmyte. Jednak właściciel majątku, będąc zapalonym myśliwym, preferował właśnie setery o umaszczeniu czarnym z podpalaniem. Celowo pracował nad poprawą cech użytkowych i charakterystyki tej rasy, dążąc do stworzenia psa idealnego do specyficznego szkockiego krajobrazu – kamienistego, wilgotnego, porośniętego wrzosem.

W rezultacie selekcji setery gordony stały się silniejsze i potężniejsze niż ich angielscy i irlandzcy kuzyni. Stały się najbardziej wytrzymałe, zdolne do pracy przez cały dzień bez zmęczenia, z lepiej rozwiniętym węchem, co pozwalało im wyczuć ptactwo z dużej odległości. To właśnie one były cenione przez lokalnych gajowych bardziej niż inni przedstawiciele grupy seterów.

Istnieje ciekawa hipoteza historyczna mówiąca, że dla utrwalenia czarno-podpalanej maści i poprawy węchu, do krwi seterów dodawano krew bloodhoundów. Tłumaczy to pewną „fafelowatość” (obwisłe wargi) w niektórych liniach oraz masywny kościec. Istnieje też opinia, że utrwalenie właśnie takiego umaszczenia udało się panu Jubb – to właśnie ten człowiek był odpowiedzialny za hodowlę księcia Gordona i prowadził księgi rodowodowe.

Po śmierci Aleksandra kolejny książę, Jerzy Gordon, kontynuował działalność hodowlaną, nie pozwalając rasie zniknąć. Na początku XIX wieku psy te były już niezwykle popularne w wielu krajach świata, w tym w USA i we Francji. W 1891 roku po raz pierwszy opisano oficjalny wzorzec setera szkockiego gordona. Współczesny standard, którym kierują się eksperci dzisiaj, został zatwierdzony znacznie później, ale główne cechy rasy pozostały niezmienne przez stulecia.

Seter szkocki gordon to uosobienie siły odzianej w jedwab. Jest najcięższym i najpotężniejszym ze wszystkich seterów. To dość duży pies o proporcjonalnej budowie, z mocnym kośćcem (ale nie grubym) i dobrze rozwiniętą suchą muskulaturą, która pozwala mu rozwijać znaczną prędkość w galopie.

Głowa i kufa

Głowa jest dość szeroka i objętościowa, głębsza niż u setera angielskiego, z masywną czaszką o zaokrąglonym kształcie. Przełom czołowo-nosowy (stop) jest wyraźnie zaznaczony, co nadaje psu uważny wyraz. Kufa jest dość długa, prostokątna, nie zwęża się ku nosowi, a jej długość jest równa długości czaszki. Grzbiet nosa prosty. Wierzchołek nosa duży, szeroki, z otwartymi nozdrzami, zawsze czarny. Wargi nieco obwisłe, ale nie „mokre”.

Oczy owalne, średniej wielkości, osadzone prosto, nie głęboko, ale też niewypukłe. Kolor oczu – wyłącznie ciemnobrązowy. Spojrzenie gordona jest inteligentne, spokojne i życzliwe. Uszy duże, cienkie i miękkie w dotyku, osadzone nisko (na poziomie oczu), ściśle przylegają do policzków, pokryte długim, jedwabistym włosem.

Tułów i kończyny

Szyja długa, sucha, wygięta, bez podgardla. Klatka piersiowa głęboka (sięga łokci), umiarkowanej szerokości, z dobrze wysklepionymi żebrami, co zapewnia dużą pojemność płuc do długiego biegu. Lędźwie krótkie i szerokie, lekko wypukłe. Zad dość płaski, szeroki, lekko opadający.

Ogon osadzony nieco poniżej linii grzbietu, gruby u nasady i zwężający się ku końcowi. Powinien być prosty lub szablasty, ale nie zakręcony w pierścień. W ruchu pies nosi go na poziomie grzbietu lub nieco niżej. Włos ozdobny na ogonie (pióro) zaczyna się niemal u nasady i zanika ku końcowi, przypominając pióro ptaka.

Kończyny proste, równoległe względem siebie, o potężnym kośćcu. Łapy „kocie”, zwarte, z ściśle zaciśniętymi palcami i dużą ilością sierści między nimi. Pozwala to psu nie zapadać się w bagnistym gruncie.

Sierść i unikalne umaszczenie

Sierść może być prosta lub lekko falista (ale nie kędzierzawa), jest długa, miękka, błyszcząca i jedwabista. Najdłuższy włos występuje na uszach, piersi i pod brzuchem, na tylnej stronie ud (portki) oraz na ogonie. Umaszczenie to wizytówka rasy: głęboki, lśniący kruczoczarny kolor (bez brązowego odcienia) z wyraźnym kasztanowo-czerwonym (mahoniowym) podpalaniem.

Rozmieszczenie podpalania jest ściśle określone:

• Dwie wyraźne plamki nad oczami (brewki).
• Po bokach kufy (ale nie powyżej nosa).
• Na gardle i na piersi (dwie plamy).
• Na wewnętrznej stronie tylnych kończyn.
• Na przednich kończynach do nadgarstków.
• Wokół odbytu.

Mała biała kropka na klatce piersiowej jest dopuszczalna przez wzorzec, ale niepożądana. Często niedoświadczeni miłośnicy psów mogą pomylić tę rasę po kolorze z innymi czworonogami. Na przykład, jeśli szukasz informacji o coonhoundzie czarno-podpalanym (psiej rasie na szopy), zauważysz podobieństwo w umaszczeniu, ale to zupełnie różne pod względem typu pracy rasy. Natomiast budową ciała gordon jest bardzo zbliżony do swojego kuzyna, o którym można poczytać tutaj: seter irlandzki (mahoniowy), chociaż ten drugi jest lżejszy i wyższy na nogach.

Uległe i zrównoważone setery szkockie to urodzeni myśliwi-intelektualiści. Uważa się, że szkoci są najbardziej wytrzymali i zdolni do pracy ze wszystkich seterów, ale są też najbardziej „poważni”. Potrafią pracować w każdych warunkach pogodowych i w każdym terenie, a ich unikalny węch pozwala im szukać zdobyczy nawet w trudno dostępnych miejscach, gdzie inny pies po prostu odmówiłby wejścia.

Podobnie jak inne setery, szkoci są dobroduszni i zupełnie nieagresywni wobec ludzi. Jednak w odróżnieniu od swoich pobratymców, gordon może być nieco nieufny wobec obcych. Nie rzuci się ściskać pierwszego lepszego przechodnia, jak zrobiłby to golden retriever. Najpierw oceni człowieka, a dopiero potem pozwoli się pogłaskać. To czyni je całkiem niezłymi stróżami – ostrzegą o przyjściu obcego szczekaniem, ale nie zaatakują człowieka.

Choć każdy seter gordon jest indywidualnością. Jeden może być spokojniejszy i bardziej obserwujący, a inny – niestrudzonym wesołkiem, który musi się bawić 24 godziny na dobę. Oczywiście wiele zależy od wychowania. Przedstawiciele tej rasy są bardzo przywiązani do ludzi, często wybierają sobie jednego „głównego” pana, któremu oddają serce w całości. Jednak od czasu do czasu mogą okazywać upór i niezależność, chociaż zdarza się to dość rzadko i częściej świadczy o tym, że pies uważa twoje zadanie za bezsensowne.

Aby lepiej zrozumieć różnicę w temperamencie między seterami, warto je porównać. Seter angielski jest zazwyczaj łagodniejszy i bardziej „koci” w zachowaniu. Energetyczny seter irlandzki to wybuch emocji i szybkości. A rzadki seter irlandzki czerwono-biały uchodzi za spokojniejszego pracusia. Gordon zaś wśród nich to profesor: rozważny, silny i niezawodny.

Szkockie setery czarno-podpalane uznawane są za najbardziej wytrzymałe z całej grupy seterów. Są w stanie pracować w każdych warunkach, a dzięki odpornemu i silnemu układowi immunologicznemu rzadko zapadają na choroby przeziębieniowe. Jednak, jak każda sztucznie wyhodowana rasa, mają swoje słabe punkty. Każdego setera mogą dopaść choroby dziedziczne. Przed zakupem szczeniaka trzeba dokładnie przestudiować jego rodowód i wymagać od hodowcy wyników badań genetycznych rodziców.

Główne problemy zdrowotne rasy:

• Dysplazja stawów biodrowych (HD): Patologia rozwoju stawu prowadząca do kulawizny. Dla ciężkich gordonów to poważny problem. Koniecznie sprawdzaj zdjęcia RTG rodziców.
• Postępujący zanik siatkówki (PRA): Choroba genetyczna prowadząca do całkowitej ślepoty. Istnieje test DNA na nosicielstwo rcd4-PRA.
• Skręt żołądka: Śmiertelnie niebezpieczny stan, charakterystyczny dla psów z głęboką klatką piersiową. Wymaga natychmiastowej interwencji chirurgicznej. Profilaktyka – brak spacerów bezpośrednio po jedzeniu.
• Niedoczynność tarczycy: Objawy to otyłość, ospałość, problemy z sierścią. Łatwo korygowana farmakologicznie.
• Zapalenie ucha: Ze względu na wiszące uszy, które słabo się wietrzą, setery są podatne na infekcje uszu.

Aby twój pupil był zdrowy i pełen życia, trzeba zawsze o niego dbać i się nim opiekować. Seter powinien prowadzić aktywny tryb życia; odżywiać się prawidłowo zbilansowaną karmą bogatą w witaminy; unikać urazów, zwłaszcza w okresie dorastania, gdy stawy jeszcze się formują. Jeśli zauważysz pogorszenie stanu zdrowia, utratę apetytu lub inne odchylenia w zachowaniu zwierzęcia, niezwłocznie udaj sie do weterynarza.

Seter szkocki to pies wymagający uwagi ze strony człowieka i niemało czasu. Pielęgnacja jego luksusowego futra to cały rytuał. Jeśli nie jesteś gotowy na sierść na dywanach lub na regularne czesanie – ta rasa nie jest dla ciebie.

Grooming

Kilka razy w tygodniu (a lepiej co drugi dzień) sierść tych szkotów trzeba wyczesywać, aby się nie plątała, a także w celu usunięcia brudu, rzepów i nasion roślin po spacerze. Używaj metalowego grzebienia z długimi zębami i szczotki typu „pudlówka”. Szczególną uwagę poświęć strefie za uszami, pod pachami i na portkach – tam kołtuny tworzą się najszybciej.

Kąpać gordona można raz w miesiącu lub w razie potrzeby, koniecznie używając przy tym specjalnego szamponu i odżywki dla psów długowłosych. Do szamponu można dodać nieco specjalnego olejku dla połysku. Sierść psa ma zdolność samooczyszczania, dlatego częste mycie agresywnymi środkami może zmyć ochronną warstwę tłuszczową.

Strzyżenie i trymowanie

Psy te trzeba również regularnie podcinać dla zachowania schludnego wyglądu. Nie jest to strzyżenie „maszynką na zero”, lecz precyzyjna praca nożyczkami.

• Sierść na szyi (od brody do mostka) krótko strzyże się maszynką, tworząc szlachetny profil.
• Sierść na uszach z góry przycina się (mniej więcej w 1/3), aby uszy nie wydawały się zbyt ciężkie.
• Koniecznie wycinaj sierść miedzy opuszkami palców. Jeśli tego nie zrobisz, zbiera się tam brud, tworzą się kołtuny, zimą przymarza lód i psu sprawia ból chodzenie.
• Portki i pióro na ogonie wyrównuje się nożyczkami dla nadania ładnego konturu.

Wychowaniem setera szkockiego trzeba zajmować się od pierwszych dni jego pojawienia się w twoim domu. To mądre, ale późno dojrzewające psy. Psychicznie pozostają szczeniakami do 2-3 roku życia. Dlatego uzbrój się w cierpliwość.

Szczeniaka trzeba nauczyć wszystkich podstawowych komend, takich jak: „Siad!”, „Nie wolno!”, „Noga!”, „Do mnie!”. Komenda „Do mnie” jest krytycznie ważna, ponieważ po złapaniu tropu na dworze, seter może „stracić słuch”. Atmosfera podczas nauki zawsze powinna być przyjazna. Gordony nie znoszą grubiaństwa i kar fizycznych – zamykają się w sobie i odmawiają współpracy. Szczeniak musi w pełni ci ufać, wtedy będzie ci się bezwarunkowo podporządkowywał.

Setera szkockiego warto przyzwyczajać do gestów i gwizdka. Psy myśliwskie powinny orientować się na bezdźwięczne komendy, aby nie spłoszyć zwierzyny. Zapoznanie z otaczającym światem to niezwykle ważny moment. Socjalizacja powinna być łagodna, ale stanowcza. Pokazuj szczeniakowi samochody, innych ludzi, pociągi, głośne dźwięki miasta. To ukształtuje mocną psychikę.

Zanim zabierzesz szczeniaka do swojego domu, koniecznie dowiedz się u hodowcy, czym karmić pupila, i przez pierwsze dwa tygodnie nie zmieniaj diety. Gwałtowna zmiana jedzenia doprowadzi do rozstroju żołądka.

Jedzenie naturalne vs Karma

Gdy szczeniak wzmocni się, będziesz musiał podjąć decyzję. Oczywiście wiele osób częściej wybiera suchą karmę (klasy Super Premium lub Holistic), gdyż wtedy nie trzeba myśleć o zbilansowaniu żywienia. Jednak karma koniecznie musi być wysokiej jakości, z dużą zawartością składników mięsnych. Kupowanie tanich karm z supermarketu dla takiego psa to przestępstwo przeciwko jego zdrowiu.

Jeśli wybrałeś żywienie naturalne („barf” lub gotowane), podstawą diety jest surowe mięso (wołowina, indyk, królik) oraz podroby. Do mięsa dodaje się warzywa (cukinia, dynia, marchew) i niewielką ilość produktów mlecznych fermentowanych. Kasze dla seterów nie są obowiązkowe i często prowadzą do nadwagi.

Produkty zakazane:

Dla setera szkockiego bardzo ważne jest otrzymywanie wszystkich niezbędnych witamin. Brak składników odżywczych momentalnie odbija się na stanie sierści – matowieje i staje się łamliwa. Dla połysku dodawaj do diety olej z łososia. Ważne jest także zorganizowanie prawidłowego jedzenia: miska powinna być na stojaku, wyregulowanym do wysokości klatki piersiowej psa. Zmniejsza to połykanie powietrza i ryzyko skrętu żołądka.

Aby ostatecznie zdecydować, czy ta rasa pasuje do ciebie, rozważ obiektywne zalety i wady.

Zalety

• Niesamowita uroda: Jeden z najpiękniejszych psów na świecie.
• Zrównoważenie: Spokojniejszy w domu niż seter irlandzki.
• Inteligencja: Zdolny do podejmowania samodzielnych decyzji.
• Zdrowie: Dość mocna rasa z dobrą odpornością.
• Stosunek do dzieci: Cierpliwy i delikatny.

Wady

• Potrzeba aktywności: Wymga długich spacerów (minimum 2 godziny dziennie).
• Skomplikowana pielęgnacja sierści: Brud, rzepy i konieczność wyczesywania.
• Ślinienie: Z powodu budowy warg może cieknąć ślina (zwłaszcza przed jedzeniem lub po piciu).
• Instynkt myśliwski: Może uciec za ptaszkiem lub kotem.
• Późne dojrzewanie: Długo pozostaje „dużym szczeniakiem”.

• To jedyna rasa seterów, która została wyhodowana w Szkocji.
• Wśród myśliwych gordona nazywa się „czarnym mścicielem” ze względu na jego imponującą skuteczność w polu i groźny wygląd.
• Rasa ma specyficzny styl pracy – sprawdzają teren nieco wolniej niż „irlandczycy”, ale dokładniej, nie omijając żadnego krzaczka.
• Pierwsi przedstawiciele rasy byli nie tylko czarno-podpalani, w zamku księcia zdarzały się osobniki trójbarwne i czarno-białe, ale wzorzec utrwalił właśnie black&tan.
• Gordony często wykorzystywane są nie tylko jako psy myśliwskie, ale i w dogoterapii dzięki swojej empatii.

Czy seter szkocki nadaje się do mieszkania?
Tak, ale pod warunkiem, że zapewnisz mu bardzo aktywne spacery. Bez obciążenia fizycznego w mieszkaniu może zacząć gryźć meble z nudów. Idealna opcja to dom prywatny z ogrodzonym terenem.

Czy mocno linieją?
Tak, linienie jest sezonowe (wiosna/jesień) i dość obfite. Ale i między sezonami czarna sierść będzie widoczna na jasnych meblach.

Czy te psy szczekają?
Mają głębokie, basowe szczekanie. Nie szczekają bez powodu (jak teriery), ale na pewno powiadomią cię, jeśli ktoś podejdzie do drzwi.

Ile kosztuje szczeniak?
Cena zależy od rodowodu i perspektyw. Szczeniak „na kolanka” (pet) może kosztować od 1500-2000 zł. Obiecujące szczenięta wystawowe i myśliwskie od elitarnych rodziców mogą kosztować powyżej 4000-5000 zł.