Seter angielski

Korzenie historii setera angielskiego sięgają głęboko w przeszłość, na długo przed pojawieniem się broni palnej na polowaniach. Te wspaniałe, piękne i eleganckie psy zostały wyhodowane do specyficznej pracy – miały znajdować zwierzynę i wskazywać ją myśliwemu. Początkowo nazywano je „setting spaniels” (siadające spaniele), ponieważ przed wynalezieniem strzelb polowano z sieciami. Pies musiał namierzyć ptaka, podejść do niego i położyć się (lub usiąść) przed nim, aby myśliwy mógł narzucić sieć jednocześnie na ptactwo i na psa.

Przypuszcza się, że pierwotnie ten typ psa powstał dzięki skrzyżowaniu starohiszpańskiego wyżła (perro de punta) ze spanielem wodnym i springer spanielem. Jednak prawdziwy rozkwit rasy nastąpił w XIX wieku. Po raz pierwszy psy tej rasy pojawiły się na wystawie w Anglii w 1859 roku w Newcastle.

Era Laveracka i Llewellyna

Mówiąc o historii rasy, nie sposób pominąć dwóch dżentelmenów, którzy faktycznie stworzyli współczesnego setera angielskiego. Celową hodowlą zajął się sir Edward Laverack w 1825 roku. Kupił dwa psy, Ponto i Old Moll, i rozpoczął program ścisłego inbredu (krzyżowania bliskich krewnych) w celu utrwalenia pożądanych cech. Laverackowi udało się stworzyć setera doskonałego – pięknego, o wspaniałej szacie i szlachetnej głowie. To właśnie typ „laverack” dominuje dziś na ringach wystawowych.

Nieco później na scenę wkroczył inny hodowca – R.L. Purcell Llewellyn. Wziął on najlepsze psy Laveracka i dolał do nich krwi innych linii, aby poprawić przede wszystkim cechy polowe i myśliwskie, poświęcając nieco zewnętrzny blichtr. Tak powstała linia „llewellyn setters” – szybszych, bardziej zaciętych i lżejszych. Na początku XX wieku setery angielskie zyskały ogromną popularność, wywieziono je do USA i innych krajów, gdzie podział na linie wystawowe i użytkowe jeszcze bardziej się pogłębił.

Seter angielski uważany jest za jedną z najpiękniejszych ras psów na świecie. To zwierzę o mocnym kośćcu i dobrze rozwiniętej muskulaturze, ale pozbawionej ociężałości. Jest przysadzisty, o nieco wydłużonym formacie, co pozwala mu poruszać się swobodnym, zamaszystym galopem.

• Głowa: Długa, sucha, o wyraźnych liniach. Przełom czołowo-nosowy (stop) jest dobrze zaznaczony. Długość kufy jest praktycznie równa długości czaszki. Grzbiet nosa prosty.
• Oczy: Okrągłe, niewypukłe, ale też nie głęboko osadzone. Kolor od orzechowego do ciemnobrązowego (im ciemniejsze, tym lepiej). Spojrzenie łagodne, wyraziste i inteligentne.
• Uszy: Osadzone na poziomie oczu, wiszące i cienkie, średniej długości, z zaokrąglonymi końcówkami, pokryte jedwabistym włosem, estetycznie przylegają do policzków.
• Tułów: Szyja długa, mocna i umięśniona, elegancko wygięta w górnej części. Klatka piersiowa umiarkowanej szerokości, ale głęboka, z dobrze rozwiniętymi żebrami zapewniającymi pojemność płuc. Grzbiet prosty i krótki.
• Ogon: Stanowi przedłużenie linii grzbietu, szablasto wygięty. Nigdy nie jest noszony powyżej linii grzbietu (w przeciwieństwie do niektórych innych ras). Posiada wspaniałe „pióro” z długiego włosa, zaczynające się nieco poniżej nasady.

Unikalny fenomen „Belton”

Cechą szczególną tej rasy jest umaszczenie. Edward Laverack wprowadził termin „Belton” (od nazwy wioski w Northumberland) dla opisania unikalnego, nakrapianego wzoru. Ważna informacja: szczenięta rodzą się całkowicie białe (lub prawie białe), a dopiero po tygodniu czy dwóch zaczyna pojawiać się charakterystyczne kropkowanie. Im więcej drobnych cętek, a mniej dużych łat – tym cenniejszy egzemplarz.

Warianty umaszczenia Belton:

• Blue Belton: Czarno-białe nakrapianie (tworzy niebieskawy odcień).
• Orange Belton: Pomarańczowo-białe nakrapianie.
• Lemon Belton: Cytrynowo-białe nakrapianie (jaśniejsze od pomarańczowego).
• Liver Belton: Wątrobiano-białe nakrapianie.
• Tricolor: Blue Belton z rudym podpalaniem na pysku i kończynach.

Sierść jest prosta, gęsta, błyszcząca i jedwabista. Na uszach, na dolnej części klatki piersiowej, na tylnej stronie kończyn, a także na spodniej stronie ogona włos jest dłuższy i gęstszy, tworząc tzw. „pióra”. Porównując z innymi rasami, sierść setera wymaga więcej pielęgnacji niż u psów gładkowłosych, takich jak pointer angielski, ale nie jest tak obfita i skłonna do filcowania się w „kołtun”, jak u przedstawicieli szpiców, na przykład szpic wilczy (keeshond).

Setery angielskie to jedne z najbardziej inteligentnych, uprzejmych i zrównoważonych psów. Przedstawiciele tej rasy są dobrzy, czuli, wierni i oddani. Uwielbiają przebywać wśród ludzi, zwłaszcza w kręgu swoich bliskich. To kategorycznie nie jest pies „podwórkowy” do budy – bez kontaktu z człowiekiem seter degraduje się i cierpi.

Niezwykle szybko przywiązują się do swojego właściciela i są gotowe zrobić dla niego wszystko. Setery angielskie są chyba najbardziej posłuszne i uległe ze wszystkich wyżłów. Warto jednak pamiętać o ich zamiłowaniu do „wycieczek”. Instynkt łowiecki może spłatać figla: widząc ptaka lub czując interesujący zapach, dobrze wychowany „dżentelmen” może nagle „stracić słuch” i popędzić za horyzont. Skłonność do włóczęgostwa mają zapisaną w genach, dlatego podczas spacerów w mieście smycz jest obowiązkowa.

Relacje z dziećmi i innymi zwierzętami

Seter angielski to idealna niania. Praktycznie nie wykazuje agresji wobec ludzi. Jest cierpliwy w stosunku do dziecięcych wybryków, choć oczywiście nie należy tego nadużywać. Z innymi psami setery dogadują się wspaniale, nie są zaczepne ani dominujące. Natomiast przy małych zwierzętach domowych (chomiki, papugi) trzeba zachować ostrożność – instynkt łowiecki nigdzie nie znika.

Porównując temperament Anglika z jego najbliższymi krewnymi, można zauważyć ciekawą gradację. Jest spokojniejszy niż choleryczny seter irlandzki, ale bardziej miękki i uległy niż solidny i czasem uparty seter szkocki (gordon). Różni się też nieco od rzadkiego setera irlandzkiego czerwono-białego, który jest uważany za najbardziej „pracującego” i poważnego z całej grupy.

Seter angielski to dość spokojny pies, który nadaje się do trzymania w mieszkaniu, pod warunkiem zapewnienia odpowiedniej dawki ruchu. Codziennie z seterem trzeba spacerować nie mniej niż dwie godziny, przy czym nie może to być zwykły chód, ale możliwość wybiegania się. Jeśli mieszkasz w domu jednorodzinnym, weź pod uwagę, że te psy nie są stworzone do życia na łańcuchu. Również w kojcu seterowi będzie dość trudno, zacznie tęsknić.

Grooming: sekrety urody

Sierść setera to jego duma, ale wymaga ona pracy. Jeśli nie planujesz wystawiać psa, można ograniczyć się do strzyżenia higienicznego, ale nawet ono jest niezbędne.

1. Czesanie: Należy to robić 2-3 razy w tygodniu, aby uniknąć kołtunów (szczególnie pod pachami, za uszami i w pachwinach). Najlepiej używać szczotki masującej i metalowego grzebienia z długimi zębami.
2. Strzyżenie: Seterów nie goli się „maszynką” do skóry. Wykonuje się trymowanie. Należy wyskubywać lub krótko przycinać włos na szyi (do mostka) i pod uszami, aby podkreślić szlachetną linię głowy.
3. Łapy: To ważny moment. Włosy miedzy palcami szybko odrastają, wbija się w nie błoto, śnieg i kolczaste rośliny. Należy je regularnie wycinać równo z opuszkami.
4. Uszy: Ponieważ uszy są wiszące, słabo się wietrzą. Czyścić je trzeba co tydzień specjalnym płynem, a włos z wewnętrznej strony małżowiny najlepiej wycinać.

Aby szczeniak przyzwyczaił się do wszystkich zabiegów higienicznych, koniecznie dawaj mu w nagrodę smakołyki. Wtedy i czesanie, i kąpiel, a nawet czyszczenie uszu i zębów szczeniak będzie znosił z przyjemnością.

„Na łąkach i na polu, tam wszystko jasne: przestrzeń, trawa, zboża, pana zawsze widać, chodź czółenkiem w szerokim polu, szukaj, znajdź, rób stójkę i czekaj na rozkaz. Wspaniale! A tutaj, w lesie, zupełnie inna sprawa” – te słowa, choć literackie, wiernie ilustrują odczucia psa, który po raz pierwszy znalazł się w nowych warunkach.

Szczeniak nie powinien bać się nieznajomych dźwięków i przedmiotów. Od małego zapewnij pupilowi możliwość kontaktu z innymi zwierzętami i obcymi ludźmi. Główna zasada szkolenia setera angielskiego – żadnej brutalności. To pies o delikatnej psychice. Jeśli będziesz krzyczeć lub, nie daj Boże, bić setera, on po prostu zamknie się w sobie i odmówi współpracy. Nie jest uparty, jest po prostu bardzo wrażliwy.

Kluczowe komendy dla setera

Oprócz standardowych „siad” i „waruj”, życiowo niezbędne są:

• „Do mnie!” (Przywołanie): Musi być wykonywane bezwzględnie. Biorąc pod uwagę szerokie pole przeszukiwania terenu przez setera na spacerze, ta komenda ratuje życie.
• „Stój!” lub komenda zatrzymująca: Dla psa myśliwskiego to baza (stójka), ale w mieście pozwoli zatrzymać psa przed ulicą.
• „Noga/Równaj”: Setery mają tendencję do ciągnięcia na smyczy, bo zawsze muszą sprawdzić, co jest z przodu. Ucz chodzenia na luźnej smyczy od pierwszych dni.

• Słowo „seter” pochodzi od angielskiego czasownika „to set” (robić stójkę, przykucać), co opisuje styl pracy psa.
• Setery angielskie często „gadają”. Mogą wydawać całą gamę dźwięków, od mruczenia po wycie, komunikując się z właścicielem.
• Tę rasę często nazywa się „psem jednego pana”, chociaż kochają całą rodzinę, jednego „przywódcę” wybierają na całe życie.
• W USA istnieją dwie wyraźnie rozdzielone linie: wystawowe (większe, o bardzo długiej sierści) oraz użytkowe (mniejsze, lżejsze, sierść krótsza, instynkty wyraźniejsze).

Czy seter angielski mocno linieje?

Tak, linieją. Szczególnie sezonowo (wiosna/jesień). Długa biała sierść będzie widoczna na dywanach i ubraniach, jeśli nie będziesz psa regularnie wyczesywać.

Czy ta rasa nadaje się do mieszkania?

Tak, ale tylko pod warunkiem aktywnego wyprowadzania. Jeśli spacerujesz 15 minut rano i wieczorem – seter rozniesie mieszkanie z nudów. On potrzebuje ruchu.

Czy setery dużo szczekają?

Nie są to psy hałaśliwe bez powodu. Szczekają zazwyczaj w konkretnej sprawie – by ostrzec o gościu lub podczas zabawy. Ale są kiepskimi stróżami. Szczeknąć mogą, ale atakowanie człowieka nie leży w ich naturze ze względu na wrodzoną łagodność.