Szpic islandzki

Dzieje tej rasy są nierozerwalnie związane z historią zasiedlania samej Islandii. Psy te pojawiły się na wyspie mniej więcej w latach 874-930 n.e. Istnieje potwierdzona teoria, że przybyły na ten surowy ląd wraz z pierwszymi osadnikami – wikingami, którzy przywieźli ze Skandynawii swoje szpicowate czworonogi. Przodkowie współczesnego szpica islandzkiego prawdopodobnie mieli wspólne korzenie z przodkami norweskiego buhunda, ponieważ wikingowie często podróżowali między tymi terytoriami.

Przez stulecia psy żyły w całkowitej izolacji od reszty świata. Pozwoliło to rasie ukształtować się w czystej postaci, bez domieszek obcej krwi. W surowych warunkach klimatycznych przetrwały tylko najsilniejsze, najinteligentniejsze i najbardziej wytrzymałe osobniki. Pies ten był niezwykle popularny wśród miejscowej ludności i stał się niezbędnym elementem farmerskiego życia. Używano go jako pasterza: wirtuozersko zarządzał stadami owiec na trudnym terenie, szukał zagubionych jagniąt w górach i zaganiał je do domu.

W średniowieczu, znowu dzięki szlakom handlowym wikingów i późniejszym kupcom, psy te zaczęły trafiać do Europy. Szpic islandzki szybko zyskał popularność wśród szlachty. Wiadomo, że angielska arystokracja i szwedzcy władcy wysoko cenili te „egzotyczne” puszyste psy. Pod koniec XVII wieku pies był już znany w całej Europie jako „pies Islandii” lub „Friaar Dog”.

Zagrożenie wyginięciem i ratunek

Jednak historia rasy ma też swoje tragiczne strony. W XIX wieku na Islandii wybuchła straszna epidemia nosówki, a następnie bąblowicy (choroba pasożytnicza), co zagroziło istnieniu nie tylko psów, ale i ludzi. W tym czasie rząd wprowadził surowe prawo ograniczające liczbę psów na każdej farmie, a w Reykjaviku trzymanie psów zostało całkowicie zakazane (zakaz ten po cześci wpływa na kulturę posiadania zwierząt w stolicy Islandii do dziś).

W różnych zakątkach Islandii zostały dosłownie pojedyncze sztuki. Populacja znalazła się na skraju genetycznej katastrofy. W połowie XX wieku na całym świecie naliczono około 35-40 czystorasowych osobników. Ratunek przyszedł dzięki wysiłkom entuzjastów, w szczególności Marka Watsona, który podróżował po Islandii i wykupywał ocalałe psy do hodowli. Miłośnikom rasy udało się ją jednak zachować i zapewnić przedstawicielom tego gatunku dalsze rozprzestrzenianie. W 1898 roku w Danii oficjalnie przyjęto pierwszy wzorzec rasy, choć pełne odrodzenie nastąpiło dopiero w drugiej połowie XX wieku.

Szpic islandzki to klasyczny szpic północny: niewielkich rozmiarów (nieco mniejszy niż średni), kompaktowy, o niemal kwadratowej sylwetce. Emanuje energią i wytrzymałością. Dymorfizm płciowy jest wyraźny: samce wyglądają na bardziej masywne, samice – na delikatniejsze.

• Głowa: Harmonijnie łączy się z tułowiem, patrząc z góry ma kształt trójkąta. Czaszka szeroka, nieco kopulasta. Przełom czołowo-nosowy (stop) dobrze zaznaczony, ale nie ostry.
• Kufa: Krótka, prosta, stopniowo zwęża się w stronę nosa, ale nie jest spiczasta. Wargi ściśle przylegają, są czarne lub ciemnobrązowe (w zależności od umaszczenia).
• Oczy: Niewielkie, w kształcie migdała lub okrągłe, ciemne. Spojrzenie inteligentne, żywe i wesołe („firmowy uśmiech” islandczyka).
• Uszy: Stojące, średniej wielkości, trójkątne, bardzo ruchliwe. Reagują na najmniejszy dźwięk. Końcówki są lekko zaokrąglone.
• Szyja: Średniej długości, umięśniona, bez podgardla, wysoko osadzona, co nadaje psu dumny wygląd.
• Tułów: Prostokątny i zwarty. Grzbiet prosty, silny i umięśniony. Klatka piersiowa głęboka i szeroka, żebra dobrze wysklepione. Brzuch lekko podciągnięty.
• Kończyny: Proste, równoległe względem siebie, o mocnym kośćcu.
  • Ważna cecha: Na tylnych łapach obowiązkowa obecność podwójnych wilczych pazurów. To unikalna cecha rasy, która pomagała psom wspinać się po skałach i lodzie.
• Ogon: Średniej długości, wysoko osadzony, zakręcony w pierścień i leżący na grzbiecie. Pokryty bardzo gęstą sierścią, przypominającą pióropusz.

Szata i umaszczenie

Sierść islandczyków jest podwójna, gruba i niezwykle odporna na niepogodę. Składa się z twardego włosa okrywowego i gęstego, miękkiego podszerstka. Wyróżniamy dwa rodzaje szaty:

1. Typ krótkowłosy: Sierść średniej długości, dość gęsta. Na ogonie, za uszami i na tylnej stronie kończyn jest dłuższa.
2. Typ długowłosy: Włos okrywowy jest dłuższy, tworzy piękną kryzę na szyi, „portki” na tylnych łapach i bardzo puszysty ogon.

Umaszczenie może być różnorodne, ale jeden kolor zawsze powinien dominować. Najczęstsze warianty:

• Rudy w różnych odcieniach (od jasnopszenicznego do czerwono-złotego).
• Czekoladowo-brązowy.
• Szary (wilczasty).
• Czarny z białymi łatami (tricolor).

Białe znaczenia na kufie (strzałka), klatce piersiowej, końcówkach łap i ogonie są pożądane i typowe dla rasy.

Szpic islandzki ma wyjątkowo pokojowy charakter. Jest zupełnie niekonfliktowy i woli unikać agresji, niż ją okazywać. Psy te są inteligentne, wesołe i niesamowicie towarzyskie. Wobec ludzi są bardzo życzliwe i przyjazne, często witają gości radosnym szczekaniem i „uśmiechem”. To nie jest rasa, która bedzie podejrzliwie patrzeć na nieznajomego z kąta – islandczyk prędzej wskoczy na ręce, by go pogłaskać.

Szpice islandzkie to prawdziwe pracusie, są genetycznie zaprogramowane do współpracy z człowiekiem. Przedstawiciele tej rasy pragną zawsze przebywać wśród ludzi, w towarzystwie swojego opiekuna. Źle znoszą samotność i mogą cierpieć na lęk separacyjny, jeśli zostawia się je same na długo. Szpic islandzki świetnie dogaduje się z innymi zwierzętami, czy to kotami, czy innymi psami, ponieważ ma prawie zanikły instynkt myśliwski pogońi za zdobyczą (jest pasterzem, a nie myśliwym).

Cechy zachowania: Psy te mają zwyczaj patrzeć w niebo i szczekać na ptaki. To starożytny instynkt – w ten sposób chroniły młode owce przed ptakami drapieżnymi (orłami i krukami) w górach Islandii.

Charakter tego psa kształtuje się w ciągu pierwszego półtora roku życia – w tym czasie właściciel powinien zawsze być blisko. Z tymi psami nie wolno obchodzić się szorstko. Islandczyk to niepoprawny optymista, który swoją obecnością rozjaśni każdy pochmurny dzień.

Jak każda rasa, szpic islandzki ma swoje mocne i słabe strony, o których przyszły właściciel powinien wiedzieć.

Często przyszli właściciele wahają się między kilkoma rasami szpiców. Jeśli porównamy szpica islandzkiego z „kuzynami”, jest on bardziej kontaktowy i łagodny niż większość łajek myśliwskich. Bardzo przypomina norweskiego buhunda (Norwegian Buhund), z którym ma wspólne korzenie, ale islandczyk jest zazwyczaj nieco mniejszy i ma bardziej zróżnicowane umaszczenie. Istnieje też podobieństwo do fińskiego lapphunda, jednak lapphundy mają bardziej obfitą szatę i spokojniejszy temperament.

Z drugiej strony, jeśli szukasz małego puszystego przyjaciela, ale islandczyk wydaje Ci się zbyt aktywny lub „pracujący”, zwróć uwagę na volpino italiano. To znacznie mniejsza, bardziej ozdobna rasa, która choć należy do szpiców, jest lepeij przystosowana do życia wyłącznie w mieszkaniu bez dużych obciążeń treningowych.

Szpice islandzkie mogą pochwalić się doskonałym zdrowiem i świetnym układem odpornościowym, zahartowanym przez wieki przetrwania w surowym klimacie. Przy odpowiedniej opiece, właściwym żywieniu i aktywnym trybie życia, prawie nie będziesz musiał martwić się o zdrowie swojego pupila. O ile oczywiście dokładnie sprawdzisz rodowód przyszłego szczeniaka. Niestety, choroby dziedziczne u szpica islandzkiego występują, choć ich lista jest znacznie krótsza niż u popularnych ras komercyjnych.

Główne problemy zdrowotne:

• Dysplazja stawu biodrowego: To dziedziczne zaburzenie rozwoju stawu, które prowadzi do tego, że pies zaczyna kuleć, stara się mniej ruszać i przenosi główny ciężar na przednie łapy. Odpowiedzialni hodowcy obowiązkowo wykonują prześwietlenia rodzicom szczeniąt.
• Choroby oczu:
  
  • Zaćma: zmętnienie soczewki, mogące prowadzić do ślepoty.
  • Dwurzędowość rzęs (Distichiasis): nieprawidłowy wzrost rzęs, które drażnią rogówkę oka.
  
  Dlatego zawsze trzeba uważnie obserwować stan oczu Twojego ulubieńca.
• Zwichnięcie rzepki (Patella Luxation): spotykane rzadziej, ale zdarza się u psów mniejszych rozmiarów.

Bardzo rzadko u psów tej rasy występuje rak tarczycy. Regularne wizyty u weterynarza (minimum raz w roku) i szczepienia to gwarancja długowieczności Twojego przyjaciela.

Owczarek islandzki to przede wszystkim pies pracujący, którego hodowcy zalecają trzymać w dużym domu z ogrodem lub na farmie, aby pies miał możliwość w każdej chwili zaspokoić potrzebę ruchu. W końcu szpice te od wieków pasły i zaganiały stada, z radością pokonywały duże odległości, więc obowiązkowo potrzebują intensywnego wysiłku fizycznego.

Jeśli mieszkasz w miejskim mieszkaniu, a mimo to zdecydowałeś się na szczeniaka tej rasy, bądź gotowy zapewnić mu długie spacery (minimum 2 godziny dziennie) i aktywne zabawy. Nie spuszczaj pupila ze smyczy, jeśli w pobliżu znajduje się ruchliwa ulica – na widok ptaka czy kota może pobiec za nim, zapominając o ostrożności.

Grooming i higiena

Pielęgnacja psa tej rasy nie jest skomplikowana, ale wymaga regularności. Podstawowe zabiegi:

• Czesanie: Szpice islandzkie zaleca się wyczesywać 1-2 razy w tygodniu metalowym grzebieniem lub szczotką typu pudlówka. Pomaga to usunąć martwy włos i brud.
• Okres linienia: Dwa razy w roku (wiosna i jesień) u islandczyków intensywnie zmienia się podszerstek. W tym czasie psa trzeba czesać codziennie, inaczej Twój dom pokryje się warstwą „puchu”.
• Kąpiel: Sierść islandczyka ma zdolność samooczyszczania. Kąpać psa należy tylko w przypadku silnego zabrudzenia, nie częściej niż 3-4 razy w roku, używając szamponów do szorstkiej sierści.
• Pielęgnacja łap: Koniecznie sprawdzaj wilcze pazury na tylnych łapach. Pazury w tym miejscu nie ścierają się o asfalt, dlatego trzeba je regularnie przycinać, aby nie wrastały w skórę. Zimą warto też smarować opuszki łap olejem lub woskiem.
• Uszy i zęby: Regularnie czyść uszy pupilowi, przemywaj mu oczy wywarem z rumianku lub specjalnym płynem, czyść jego zęby specjalną pastą i szczoteczką w celu profilaktyki kamienia nazębnego.

Psy te są niezwykle mądre i pojętne. Z wychowaniem owczarka islandzkiego poradzi sobie każda osoba, nawet taka, która nigdy nie miała zwierzaka, pod warunkiem, że jest gotowa poświęcić na to czas. Należy wziąć pod uwagę, że psy te późno dojrzewają: do półtora roku zachowują się jak szczenięta, a ich charakter dopiero się formuje.

Kluczowe momenty wychowania:

• Pozytywne wzmocnienie: Pod żadnym pozorem nie wolno traktować ich szorstko. Krzyki czy kary fizyczne sprawią, że pies stanie się lękliwy i wycofany. Używaj smakołyków i pochwał.
• Kontrola szczekania: Ponieważ rasa jest „gadatliwa”, od małego ucz komendy „Cicho”. Nie zabraniaj szczekać całkowicie (to ich natura), ale ucz przerywania na komendę.
• Socjalizacja: Zapoznawaj szczeniaka z różnymi ludźmi, dźwiękami, transportem i innymi psami, aby wyrósł na pewnego siebie.

Zazwyczaj szybko zapamiętują komendy i rozumieją, czego się od nich wymaga, więc podczas tresury nie pojawiają się żadne trudności. Szpic islandzki osiąga świetne wyniki w agility, obedience i flyballu. Dla psów tej rasy bardzo ważne jest zadowolenie właściciela, zawsze ze wszystkich sił starają się spełniać wszelkie wymagania człowieka. A jeśli Twój pies czegoś nie rozumie, zastanów się, może problem leży w Tobie i niedostatecznie jasno to tłumaczysz?

Te islandzkie psy wcale nie są wybredne w jedzeniu, przecież ich przodkowie przez wieki żywili się tym, co mogli znaleźć lub złapać (często były to ryby i resztki ze stołu farmerów). Jednak współczesny domowy pupil potrzebuje zbilansowanej diety. Ważne, by nie przekarmiać psów i trzymać się reżimu. Otyłość dla tej aktywnej rasy to duży problem, który uderza w stawy.

Dorosłe psy należy karmić dwa razy dziennie. Jedzenie nie powinno być tłuste, lecz zbilansowane, zdrowe i bogate w witaminy. Koniecznie karm swojego pupila po spacerze. Po posiłku pies zawsze musi odpocząć, wysiłek fizyczny w tym czasie jest surowo zabroniony. W przeciwnym razie może dojść do skrętu żołądka i jelit, co może doprowadzić do śmierci zwierzęcia.

Produkty zakazane: Nie karm psa słodyczami, czekoladą, wędzonym i ostrym jedzeniem, roślinami strączkowymi, świeżym pieczywem, rurkowatymi kośćmi drobiowymi. Ryba jest zdrowa, ale tylko morska i bez ości (idealnie – gotowana).

• Szpic islandzki widnieje na znaczkach pocztowych Islandii, co podkreśla jego status dziedzictwa narodowego.
• Posiadają „gen uśmiechu” – rozluźniony pysk psa często przypomina szeroki uśmiech.
• Sierść tych psów praktycznie nie ma specyficznego zapachu „psa”, nawet gdy jest mokra.
• Do dziś na Islandii psy te są wykorzystywane do poszukiwania zagubionych owiec po śnieżycach.

Czy szpic islandzki nadaje się do mieszkania?
Tak, ale tylko pod warunkiem bardzo aktywnych spacerów. Jeśli jesteś cały dzień w pracy, a wieczorem masz siłę tylko na 15 minut spaceru – ta rasa nie jest dla ciebie. Będzie im niekomfortowo w czterech ścianach bez zajęcia.

Czy dużo szczekają?
Tak, to rasa wokalna. Szczekanie to ich narzędzie pracy. Komentują przybycie gości, zabawę, zauważonego ptaka. Można to korygować wychowaniem, ale całkowicie wyeliminować się nie uda.

Jak znoszą upały?
Przez gęsty podszerstek upał znoszą gorzej niż zimno. Latem spaceruj wczesnym rankiem i późnym wieczorem, zapewnij stały dostęp do wody i cień.