Historia rasy: od wikingów do współczesności
Historia norweskiego buhunda sięga korzeniami głębokiej starożytności, przeplatając się z dziejami samych wikingów. Przodkami psów tej rasy byli wierni towarzysze skandynawskich żeglarzy i wojowników, o czym świadczą liczne znaleziska archeologiczne. Najważniejszym dowodem są wykopaliska statku z Gokstad (Gokstad ship), odkryte przez archeologów w 1880 roku w Norwegii. Pochówek ten datowany jest na około 900 rok naszej ery. Razem z królem wikingów i różnymi przedmiotami znaleziono szkielety sześciu psów różnej wielkości. Naukowcy i archeozoolodzy po analizie kości ustalili, że część z tych szkieletów należy do bezpośrednich przodków współczesnego buhunda.
Hodowcy twierdzą, że współczesne norweskie buhundy zachowały fenotyp tamtych starożytnych psów niemal bez zmian. Czworonogi te od dawna pomagały miejscowej ludności w gospodarstwie: pilnowały domostw przed intruzami, chroniły bydło przed atakami dzikich zwierząt, przewoziły niewielkie ładunki zimą, a czasem nawet pomagały polować na niedźwiedzie i wilki, pracując w stadzie. To właśnie wszechstronność uczyniła je niezastąpionymi w warunkach surowego norweskiego klimatu.
Nazwa „Norweski buhund” przylgnęła do tych psów farmerskich oficjalnie znacznie później. Pierwsze udokumentowane wzmianki pod tą nazwą pochodzą z końca XVII wieku, a konkretnie z 1698 roku. Słowo „buhund” w tłumaczeniu oznacza coś w rodzaju „pies domowy lub farmerski”, co idealnie opisuje ich przeznaczenie. Nie były one wąsko wyspecjalizowane, jak na przykład charty, ale robiły wszystko, co było potrzebne rolnikowi „tu i teraz”.
Systematyzacja rasy rozpoczęła się dopiero w XX wieku. Popularność zyskały dzięki wysiłkom Johna Sælanda, którego uważa się za ojca współczesnego buhunda. Rozpoczął on celową selekcję najlepszych przedstawicieli do wystaw i hodowli. W latach 20. XX wieku zorganizowano pierwszą wystawę poświęconą tej rasie, która odbyła się w Jæren - regionie, gdzie rasa zachowała się w najczystszej postaci. W 1939 roku miłośnicy rasy utworzyli swój klub narodowy. A w 1943 roku, mimo trwającej wojny, rasa uzyskała oficjalne uznanie międzynarodowe.
Warto zauważyć, że w kształtowaniu się ras skandynawskich widoczny jest ścisły związek genetyczny. Na przykład, buhund ma cechy wspólne z innymi rasami północy. Jest bliskim krewnym szwedzkiego lapphunda, który pełnił podobne funkcje w sąsiedniej Szwecji, chociaż lapphundy historycznie bardziej kojarzone są z hodowlą reniferów przez Lapończyków.
W latach 80. buhundy trafiły do USA, gdzie również znalazły swoich fanów. Dziś psów tych nie ma zbyt wiele na świecie, ale coraz częściej podbijają serca mieszkańców innych krajów swoją szczerością i energią, podczas gdy dla Norwegów stały się prawdziwym skarbem narodowym i symbolem tożsamości.
Jak wygląda Norweski buhund: szczegółowy opis eksterieru
Norweski buhund to typowy szpic: nieco mniejszy niż średni, kompaktowy, o kwadratowej budowie, z dumnie uniesioną głową i zakręconym ogonem. Jego wygląd emanuje czujnością i energią. Nie ma w nim szorstkości czy nadmiernej ciężkości, to atleta stworzony do wytrzymałości, a nie do siłowych zapasów.
Głowa i pysk
Głowa ma kształt klina, jest czysta, bez zbędnych fałd skóry, z dość szerokim i płaskim czołem. Przejście od czoła do kufy (stop) jest wyraźne, ale nie ostre. Kufa jest dość krótka, stopniowo zwęża się ku nosowi, ale nie powinna być ostra ani „lisi” w negatywnym sensie. Grzbiet nosa prosty. Nos zawsze czarny.
Oczy to zwierciadło duszy buhunda. Są dość duże, owalne, możliwie jak najciemniejsze. Spojrzenie inteligentne, żywe i odważne. Powieki czarne, ściśle przylegające. Uszy wysoko osadzone, średniej wielkości, stojące, trójkątne, z ostrymi końcami. Są bardzo ruchliwe i błyskawicznie reagują na każdy dźwięk, obracając się jak radary.
Tułów i kończyny
Szyja mocna, średniej długości, bez podgardla, dumnie nosząca głowę. Tułów zwarty i „zbity”. Grzbiet krótki i silny, prosty. Klatka piersiowa głęboka, z dobrze wysklepionymi żebrami, co zapewnia wystarczającą pojemność płuc do długiego biegu. Kończyny proste, równoległe względem siebie, z dobrze rozwiniętą muskulaturą i mocnym kośćcem. Kątowanie umiarkowane, co pozwala psu poruszać się lekko i ekonomicznie.
Łapy zwarte, owalne, palce ściśle zebrane („kocia łapa”). Ogon wysoko osadzony, mocno zakręcony w pierścień, zarzucony na grzbiet, ale nie na bok. Jest pokryty gęstą sierścią, co upodabnia go do pompona.
Sierść i umaszczenie
Sierść podwójna, co typowe dla ras północnych. Włos okrywowy twardy, gęsty i ściśle przylegający do ciała. Podszerstek miękki, bardzo gęsty i puszysty, jak wata. Taka struktura sierści doskonale chroni psa przed deszczem, śniegiem i przenikliwym wiatrem. Na głowie i przedniej części nóg sierść jest krótsza, na szyi, klatce piersiowej i tylnej powierzchni ud („portki”) - dłuższa, tworząc kryzę. Linienie u tej rasy jest obfite, szczególnie wiosną i jesienią.
Według wzorca dopuszczalne są następujące umaszczenia:
- Pszeniczne (Wheaten): Od jasnorudego (niemal beżowego) do żółtawo-czerwonego. Dopuszczalna, a nawet mile widziana jest obecność ciemnych końcówek włosów (tak zwane umaszczenie „sobolowe”), ale ton podstawowy musi być czysty. Możliwa ciemna maska na pysku.
- Czarne (Black): Przeważnie jednolite, głęboka czerń, bez brązowego odcienia (choć na słońcu podszerstek może mienić się brązem).
Białe plamy niewielkich rozmiarów na klatce piersiowej, szyi (wąska strzałka) i łapach są dopuszczalne, ale duża ilość bieli jest uważana za wadę. Wizualnie osoby niedoświadczone mogą mylić pszenicznego buhunda ze szpicem islandzkim, ponieważ mają wspólne korzenie i podobny typ sierści, jednak Islandczycy są zazwyczaj nieco mniejsi i mają bardziej zróżnicowane umaszczenie.
