Charakter i temperament: więcej niż tylko myśliwy
Wielu myli tę rasę z innymi małymi terierami, ale rat terrier ma niepowtarzalny zestaw cech. Akapit o temperamencie we wzorcu AKC jest krótki i wymowny: bystro spostrzegawczy, oddany, pełen energii, a przy tym łatwy do ułożenia i posłuszny komendzie. Dalej pada szczegół ważny dla współżycia z innymi psami: rat terrier to rasa non-sparring, czyli takich psów nie ustawia się na ringu przeciwko sobie, jak robi się z częścią terierów. Ogólnie jest przyjazny wobec innych psów, ale wobec obcych ludzi bywa powściągliwy. Uległości wzorzec wprost nie uznaje za wadę, natomiast otwartą agresję i nadmierną lękliwość każe karać. UKC opisuje to jako „podwójną osobowość”: nieustraszony, uparty myśliwy o pozornie niewyczerpanej energii — a zarazem wyjątkowo przyjazny towarzysz, który dobrze dogaduje się z dziećmi, innymi psami, a nawet kotami.
To naprawdę pies z przyciskiem „włącz/wyłącz”. Na dworze niestrudzony atleta gotowy godzinami gonić za piłką, w domu najchętniej zwija się w kłębek na kanapie obok właściciela. AKC nazywa rat teriera jednym z najspokojniejszych wśród terierów — ale zaraz zastrzega, że to i tak psy o wysokiej energii, którym potrzeba wysiłku, codziennych spacerów i dużo towarzystwa.
- Inteligencja: Są niezwykle mądre i szybko się uczą, ale potrafią być uparte.
- Socjalizacja: Dobrze dogadują się z innymi psami, jeśli wychowały się razem. Jednak z powodu silnego instynktu łowieckiego małe zwierzęta (susły, chomiki, szczury) zawsze będą traktowane jako zdobycz.
- Relacje z ludźmi: To rasa bardzo nastawiona na człowieka. Intuicyjnie wyczuwają nastrój właściciela; AKC opisuje je jako psy niezwykle wrażliwe i intuicyjne, pracujące za pochwałę.
- Swoboda na spacerze: AKC formułuje to jednoznacznie — rat teriera nie należy spuszczać ze smyczy poza ogrodzonym terenem, bo większość nie oprze się pogoni na widok obcego kota czy wiewiórki.
O popularności: według statystyk rejestracji AKC rat terrier zajmował 81. miejsce wśród 210 ras w 2024 roku i 84. w 2025. To zatem w USA ani rzadkość, ani rasa masowa.
Cechy użytkowe i szkolenie
Rat terrier to uniwersalny żołnierz. Wzorzec AKC ujmuje jego przeznaczenie w jednym zdaniu: wszechstronny pies towarzyszący, zdolny polować na gryzonie i szkodniki nad ziemią i pod ziemią oraz gonić drobną zwierzynę. Jego instynkty myśliwskie są silne, ale działają inaczej niż u ras wąsko wyspecjalizowanych. Na przykład, o ile gończy estoński stworzony jest do długiego pościgu za zwierzyną po śladzie i z głosem, o tyle rat terrier pracuje „na oko” i „na węch” na krótkich dystansach, błyskawicznie atakując zdobycz w norach lub na powierzchni. Nie będzie gonił zająca kilometrami — jego zadaniem jest znaleźć i unieszkodliwić tu i teraz.
To nie deklaracja: oba rejestry odnotowują, że praca trwa. UKC pisze we wzorcu, że wiele rat terierów wciąż wykorzystuje się jako szczurołapy i myśliwych na wiewiórki, zwłaszcza na Południu USA. AKC dopuścił rasę do prób norowych earthdog od 1 września 2006 roku, a do konkurencji towarzyszących (posłuszeństwo, agility, rally) od 1 stycznia 2006. Kondycji użytkowej oba wzorce wymagają dosłownie: psy pokazuje się w mocnej, umięśnionej formie, a UKC zalicza otyłość do wad eksterieru na równi z nadmiernym wzrostem.
Co do cech stróżujących, rat terrier to doskonały „alarm”. Są czujne i odważne. Oczywiście fizycznie nie zatrzymają intruza tak, jak zrobi to potężny moskiewski stróżujący, ale żaden szelest pod drzwiami nie pozostanie niezauważony. Ich zadaniem jest ostrzec właściciela i z tym radzą sobie doskonale.
Osobliwości szkolenia
Szkolenie tej rasy to przyjemność, jeśli znalazło się właściwe podejście. Nie znoszą musztry i szorstkości; AKC wprost odnotowuje, że rasa jest niezwykle wrażliwa i intuicyjna, żyje aprobatą właściciela i szybko odpowiada na metody pozytywne. Najlepszą metodą jest wzmocnienie pozytywne (smakołyki, zabawa, pochwała). Weź pod uwagę następujące punkty:
- Krótkie sesje: Rat teriery szybko nudzą się jednostajnymi powtórzeniami.
- Wczesna socjalizacja: Zapoznawaj szczenię z różnymi ludźmi, dźwiękami i podłożami jak najwcześniej; AKC zaleca kursy dla szczeniąt jako standardową część wychowania.
- Kontrola instynktów: Szczególną uwagę poświęć komendom „Do mnie” i „Zostaw”, bo na widok wiewiórki pies potrafi „stracić słuch”.
- Sport jako ujście energii: rasa dobrze realizuje się w agility, posłuszeństwie i rally — i ma do nich oficjalny wstęp w AKC.
Plusy i minusy rasy
Zalety
- Kompaktowy rozmiar, wygodny do mieszkania i podróży.
- Wysoka inteligencja i zdolność uczenia się.
- Górna granica długości życia według danych referencyjnych AKC jest wysoka — przedział 12–18 lat.
- Łatwa pielęgnacja sierści.
- Prawie nie mają charakterystycznego „psiego” zapachu.
- Przejrzysty program badań: obowiązkowe testy klubu opublikowano imiennie, więc łatwo sprawdzić hodowcę.
Wady
- Wysoki poziom energii — wymagają aktywnych spacerów.
- Instynkt łowiecki może stwarzać problemy z innymi drobnymi zwierzętami.
- Skłonność do kopania dołów w ogrodzie (mają to we krwi).
- Mogą być nieufne wobec obcych, co wymaga socjalizacji.
- Rasa poza systemem FCI — dla właściciela w Europie ogranicza to ścieżki wystawowe i hodowlane.
- Szczenięta merle podawane jako „rzadkość” są w istocie dyskwalifikowane przez oba rejestry.
