Small Swiss Hound (Bernese Type)

Historia małych gończych szwajcarskich, czyli „Niederlaufhundów”, jest nierozerwalnie związana ze zmianami w prawie łowieckim w Szwajcarii na początku XX wieku. Do tego czasu w regionach alpejskich aktywnie wykorzystywano do polowań większe, szybsze gończe szwajcarskie (Schweizer Laufhund). Kiedy jednak łowy zaczęto prowadzić na obszarach o ograniczonej powierzchni, szybkość i szeroki zasięg polowania dużych gończych stały się wadą. Psy często zaganiały zwierzynę na tereny sąsiednich gospodarstw łowieckich, co prowadziło do konfliktów.

W 1903 roku wprowadzono prawo, które zezwalało na polowanie jedynie z psami, których wzrost w kłębie nie przekraczał 36 cm. Stało się to decydującym impulsem do celowej hodowli niskonożnych wersji istniejących gończych. Hodowcy zaczęli krzyżować standardowe gończe szwajcarskie z mniejszymi rasami, aby zmniejszyć ich wzrost, zachowując przy tym wybitne cechy łowieckie: węch, głos i wytrzymałość. Do zmniejszenia wzrostu gończego berneńskiego prawdopodobnie wykorzystano taksowate rasy, takie jak gończy westfalski jamnikowaty, co pozwoliło stworzyć psa o krótszych łapach, ale mocnej budowie. Podobne metody selekcji stosowano również przy hodowli gończego niemieckiego.

W rezultacie tej pracy selekcyjnej powstały cztery typy małych gończych, z których każdy zachował umaszczenie swojego „starszego brata” z odpowiedniego kantonu. 25 lipca 1905 roku założono „Szwajcarski Klub Gończych Jamnikowatych”, który później przemianowano na „Szwajcarski Klub Niederlaufhundów”. Organizacja ta przejęła kontrolę nad hodowlą i standaryzacją nowej rasy. Początkowo małe gończe nie były uznawane za odrębną rasę, a jedynie za jej odmianę. Jednak z czasem ich unikalne cechy i stabilność typu doprowadziły do opracowania osobnego wzorca, który został oficjalnie uznany przez Międzynarodową Federację Kynologiczną (FCI).

Small Swiss Hound (Bernese Type) to pies o prostokątnej sylwetce, wyraźnie wydłużony, z niskimi, ale mocnymi kończynami. Sprawia wrażenie szlachetnego, wytrzymałego i silnego myśliwego, mimo swoich kompaktowych rozmiarów.

• Głowa: Długa, wąska, sucha, o szlachetnych rysach. Czaszka lekko wysklepiona, bez zmarszczek na czole. Przejście od czoła do kufy wyraźnie zaznaczone, ale nie strome.
• Kufa: Długa, mocna, nigdy nie szpiczasta. Grzbiet nosa prosty lub z ledwo widocznym garbem. Nos zawsze czarny, z dobrze otwartymi nozdrzami.
• Oczy: Owalne, ciemnobrązowe. Spojrzenie żywe, przyjazne i uważne. Powieki przylegają ściśle, z czarną pigmentacją.
• Uszy: Bardzo długie, osadzone nisko, poniżej linii oczu. Wiszą, tworząc piękne fałdy, i są skręcone u nasady. W dotyku cienkie i miękkie, pokryte krótkim włosem.
• Tułów: Linia grzbietu harmonijna, szyja średniej długości, umięśniona, z niewielkim luźnym fałdem skóry. Grzbiet prosty i mocny. Klatka piersiowa owalna, dobrze rozwinięta na głębokość i długość, zapewniając wystarczająco miejsca dla serca i płuc. Brzuch lekko podciągnięty.
• Ogon: Szablasty, średniej długości, jest harmonijnym przedłużeniem linii grzbietu. W spoczynku zwisa, podczas ruchu lub pobudzenia może unosić się nieco wyżej, ale nigdy nie jest zakręcony nad grzbietem.
• Sierść: Istnieją dwie odmiany:
  • Gładkowłosa: Krótka, gładka, ściśle przylegająca, z niewielkim podszerstkiem.
  • Szorstkowłosa: Twarda, przylegająca, z ledwo widoczną „brodą” na pysku. Ten typ występuje znacznie rzadziej.
• Umaszczenie: Klasyczne trójkolorowe. Kolor podstawowy to czysto biały. Na nim znajdują się duże czarne plamy, które mogą tworzyć „czaprak” lub „siodło”. Obowiązkowe są rude (płowe) podpalenia nad oczami (tzw. „cztery oczy”), na policzkach, wewnętrznej stronie uszu i wokół odbytu. Dopuszczalny jest niewielki czarny nalot.

Charakter Small Swiss Hound (Bernese Type) to zdumiewające połączenie dwóch przeciwieństw. Podczas polowania jest zapalonym, niestrudzonym i samodzielnym tropicielem, który potrafi godzinami podążać za zapachem, oznajmiając swoje położenie donośnym i melodyjnym głosem. Pasja do pracy jest w jego krwi i całkowicie oddaje się on temu procesowi. Doskonale orientuje się nawet w gęstych zaroślach czy na skalistym terenie, a jego krótkie łapy pozwalają mu dotrzeć tam, gdzie większy pies nie przejdzie.

W domu natomiast ten myśliwy zamienia się w spokojnego, łagodnego i bardzo oddanego towarzysza. Silnie przywiązuje się do swojej rodziny i właściciela, pragnie być blisko i uczestniczyć we wszystkich domowych sprawach. Jest to pies wrażliwy, który subtelnie wyczuwa nastrój człowieka i źle znosi szorstkość czy niesprawiedliwość. Z dziećmi zazwyczaj dogaduje się dobrze, zwłaszcza jeśli rośnie z nimi od szczeniaka, wykazując cierpliwość i chęć do zabawy. Z innymi psami żyje w zgodzie, ponieważ jest przyzwyczajony do pracy w sforze. Jednak jego silny instynkt łowiecki może stwarzać problemy w przypadku trzymania z drobnymi zwierzętami domowymi, takimi jak koty, gryzonie czy ptaki. Wczesna i odpowiednia socjalizacja jest kluczowa dla harmonijnego współistnienia.

Choć Small Swiss Hound (Bernese Type) jest psem niewymagającym, jego utrzymanie ma pewne specyficzne cechy, związane z jego pochodzeniem i przeznaczeniem.

Grooming i higiena

Pielęgnacja sierści nie jest skomplikowana. Odmianę gładkowłosą wystarczy wyczesywać 1-2 razy w tygodniu gumową szczotką lub rękawicą, aby usunąć martwe włosy. Typ szorstkowłosy wymaga okresowego trymowania (wyszarpywania starej sierści) 2-3 razy do roku, aby utrzymać strukturę sierści i zdrowy wygląd skóry. Kąpać psa należy tylko w ostateczności, ponieważ częste kąpiele mogą naruszyć naturalną warstwę ochronną skóry. Po spacerach w błotnistą pogodę wystarczy przetrzeć łapy i brzuch wilgotnym ręcznikiem.

Szczególną uwagę należy poświęcić uszom. Ich długa, zwisająca forma utrudnia cyrkulację powietrza, tworząc idealne środowisko do rozwoju bakterii i grzybów. Konieczne jest regularne, przynajmniej raz w tygodniu, sprawdzanie małżowiny usznej, czyszczenie jej z brudu i woskowiny za pomocą specjalnego płynu. Ważne jest również kontrolowanie stanu pazurów i przycinanie ich w odpowiednim czasie, jeśli nie ścierają się naturalnie.

Aktywność fizyczna

Jest to najważniejszy aspekt utrzymania tej rasy. Small Swiss Hound (Bernese Type) to energiczny pies, który wymaga codziennego, długotrwałego wysiłku fizycznego. Zwykłe spacery na smyczy wokół domu będą dla niego katastrofalnie niewystarczające. Idealnym rozwiązaniem dla niego jest 1,5-2 godziny aktywnych zajęć dziennie, które obejmują bieganie, zabawy i możliwość swobodnego eksplorowania terenu.

Pies ten będzie czuł się najlepiej w prywatnym domu z dobrze ogrodzonym terenem. Ogrodzenie musi być solidne, ponieważ po złapaniu ciekawego zapachu gończy może spróbować się podkopać lub przeskoczyć przeszkodę. Trzymanie go w mieszkaniu w bloku jest możliwe tylko pod warunkiem, że właściciel jest gotów poświęcać dużo czasu na aktywne spacery w parkach czy poza miastem. Bez wystarczającej aktywności pies może stać się niespokojny, destrukcyjny i zacząć głośno wyć z nudów.

Szkolenie Small Swiss Hound (Bernese Type) ma swoje wyzwania. Z jednej strony, jest to bardzo inteligentny i bystry pies, który szybko przyswaja komendy. Z drugiej – jego wrodzona samodzielność i instynkt łowiecki mogą czynić go upartym. Podczas polowania jest przyzwyczajony do podejmowania decyzji na własną rękę, dlatego może ignorować komendy, jeśli uzna je za nieuzasadnione.

Kluczem do sukcesu jest cierpliwość, konsekwencja i pozytywne wzmocnienia. Zajęcia powinny być krótkie, interesujące i zróżnicowane. Używaj smakołyków, pochwał i zabawek jako motywacji. Grubość, krzyki i kary fizyczne są absolutnie niedopuszczalne, ponieważ mogą na zawsze podkopać zaufanie wrażliwego psa.

Szczególną uwagę należy poświęcić nauce komendy „Do mnie!”. Z powodu silnego instynktu tropienia, przywołanie gończego, który już złapał trop, jest niezwykle trudne. Dlatego spuszczać go ze smyczy można tylko na dobrze ogrodzonych terenach lub w miejscach, gdzie nie ma zwierzyny i dróg. Wczesna socjalizacja jest obowiązkowa: zapoznaj szczeniaka z różnymi ludźmi, dźwiękami, miejscami i innymi zwierzętami, aby wyrósł na pewnego siebie i zrównoważonego psa.

Small Swiss Hound (Bernese Type) to ogólnie zdrowa i wytrzymała rasa z niewielką liczbą dziedzicznych schorzeń. Dzięki temu, że rasa nie stała się komercyjnie popularna, uniknęła wielu problemów genetycznych, typowych dla innych psów. Jednakże, istnieją pewne ryzyka, o których właściciel powinien wiedzieć:

• Infekcje uszu (zapalenie ucha): Jak już wspomniano, to problem numer jeden dla rasy. Regularna pielęgnacja i czyszczenie są najlepszą profilaktyką.
• Dysplazja stawu biodrowego: Choć choroba ta nie występuje masowo u tej rasy, może się zdarzyć. Ważne jest, aby wybierać szczeniaka od sprawdzonych rodziców z odpowiednimi testami.
• Urazy podczas polowania: Cięcia, zwichnięcia, ukąszenia owadów czy dzikich zwierząt – to typowe ryzyka dla każdego psa myśliwskiego. Po każdym polowaniu trzeba dokładnie obejrzeć psa.
• Problemy z oczami: Z wiekiem mogą rozwijać się takie schorzenia, jak zaćma czy postępujący zanik siatkówki.

Dla utrzymania psa w zdrowiu, konieczne są regularne profilaktyczne wizyty u weterynarza, terminowe szczepienia, odrobaczanie i ochrona przed pasożytami (pchły, kleszcze, robaki) oraz zbilansowana dieta.

Prawidłowe żywienie to gwarancja zdrowia i energii Small Swiss Hound (Bernese Type). Ponieważ jest to aktywna rasa, jej dieta powinna być wysokiej jakości i zbilansowana. Istnieją dwa podstawowe podejścia do karmienia:

1. Gotowe karmy suche: To najwygodniejsza opcja. Należy wybierać karmy premium lub super-premium dla aktywnych psów średnich ras. Skład karmy powinien być bogaty w białko zwierzęce (mięso, a nie podroby, na pierwszym miejscu listy składników), zawierać zdrowe tłuszcze (Omega-3, Omega-6), złożone węglowodany oraz niezbędne witaminy i minerały. Wielkość porcji oblicza się w zależności od wagi, wieku i poziomu aktywności psa, zgodnie z zaleceniami producenta.

2. Żywienie naturalne: To podejście wymaga więcej czasu i wiedzy od właściciela. Podstawą diety (około 50-60%) powinno być chude surowe lub sparzone mięso (wołowina, indyk, kurczak) oraz podroby. Resztę stanowią kasze (gryka, ryż), produkty mleczne (chudy twaróg, kefir), sezonowe warzywa (marchew, dynia, cukinia) oraz niewielka ilość owoców. W przypadku żywienia naturalnego obowiązkowe jest dodawanie kompleksów witaminowo-mineralnych, zaleconych przez weterynarza.

Ważne: nie mieszaj karmy suchej i naturalnego jedzenia w jednym posiłku. Zawsze zapewnij psu dostęp do świeżej wody pitnej. Kontroluj wagę pupila, ponieważ gończe są podatne na przybieranie na wadze, co tworzy dodatkowe obciążenie dla stawów.

1. „Niederlaufhund” oznacza „gończy na krótkich nogach”. Niemiecka nazwa rasy Niederlaufhund precyzyjnie opisuje jej kluczową cechę — krótkie łapy, które zostały specjalnie wyhodowane do wolniejszego, ale bardziej dokładnego tropienia zwierzyny na ograniczonych terenach łowieckich.
2. Cztery oblicza jednej rasy. Chociaż mówimy o gończym berneńskim, ważne jest, aby pamiętać, że to tylko jedna z czterech oficjalnie uznanych odmian. Różnią się one jedynie umaszczeniem, które odziedziczyły po swoich większych „przodkach” z różnych kantonów Szwajcarii.

3. Głos jako narzędzie. Donośny, melodyjny głos to znak rozpoznawczy rasy. Doświadczeni myśliwi na podstawie tonacji i częstotliwości szczekania potrafią określić, jaką zwierzynę tropi pies i na jakim etapie znajduje się polowanie (znalazł trop, widzi zwierzę, goni je).
4. Rzadki skarb. Poza Szwajcarią, Francją i Włochami małe gończe szwajcarskie są prawdziwą rzadkością. Większość psów wciąż znajduje się w rękach myśliwych, którzy cenią je za ich unikalne cechy robocze, a nie za wygląd.
5. Idealny dla łowców na małe tereny. Jak dowiesz się dalej na Tvaryny, psy takie jak gończy niemiecki czy nasz bohater zostały wyhodowane celowo, by ograniczyć obszar polowania.
6. Zaskakujące pokrewieństwo. Mimo wizualnych różnic, Small Swiss Hound (Bernese Type) ma pokrewieństwo z innymi rasami gończych o krótkich nogach, takimi jak gończy westfalski jamnikowaty. Obie rasy zostały stworzone, aby z łatwością poruszać się po zaroślach i gęstym terenie.
7. Pies o wielu talentach. Choć są przede wszystkim psami myśliwskimi, Small Swiss Hound (Bernese Type) coraz częściej sprawdzają się w sportach kynologicznych, takich jak tropienie czy mantrailing, dzięki swojemu wybitnemu węchowi i wytrzymałości.
8. Bohaterowie filmów z YouTube. Chcesz zobaczyć, jak Small Swiss Hound (Bernese Type) prezentuje się w akcji? Na YouTube znajdziesz wiele filmów, które pokazują ich niezwykłą pracę w terenie oraz ich uroczy charakter w warunkach domowych.

Czy Small Swiss Hound (Bernese Type) nadaje się do życia w mieszkaniu w bloku?
Tak, ale z jednym dużym zastrzeżeniem: właściciel musi być gotów zapewnić psu co najmniej 1,5-2 godziny intensywnych, aktywnych spacerów każdego dnia. Bez tego pies będzie cierpiał na nudę, co może prowadzić do destrukcyjnych zachowań i głośnego wycia. Idealnym miejscem dla niego jest jednak dom z ogrodem i solidnym ogrodzeniem.

Czy ta rasa mocno linieje?
Linienie u odmiany gładkowłosej jest umiarkowane, nasila się sezonowo (wiosna i jesień). Regularne wyczesywanie pomaga utrzymać ten proces pod kontrolą. Typ szorstkowłosy prawie nie linieje, ale wymaga okresowego trymowania.

Czy można trzymać Small Swiss Hound (Bernese Type) z kotem?
Jest to trudne, ale możliwe, jeśli rosną razem od małego. Dorosły gończy, który nigdy nie widział kota, z dużą dozą prawdopodobieństwa będzie postrzegał go jako zdobycz. Jego instynkt łowiecki jest bardzo silny, dlatego wszelkie współżycie z drobnymi zwierzętami wymaga kontroli i ostrożności.

Czy Small Swiss Hound (Bernese Type) jest dobrym stróżem?
Ma głośny głos i z pewnością powiadomi cię o przybyciu gości lub czymś podejrzanym. Jednak nie wykazuje agresji wobec ludzi i nie jest psem stróżującym w klasycznym tego słowa znaczeniu. Jego przyjazne nastawienie do obcych sprawia, że jest złym obrońcą.