Historia: wieś Bangkaew, klasztor i rok 1957
Wzorzec FCI to rzadki przypadek, w którym oficjalny dokument sam opowiada historię rasy — i właśnie od niego warto zacząć. W rozdziale „Brief historical summary” napisano, że bangkaew jest starą rasą wywodzącą się ze wsi Bangkaew w miejscowości Tha Nang Ngam, powiat Bang Rakam, prowincja Phitsanulok. To środkowa część Tajlandii, nizina rzeki Yom — okolica zalewana w porze deszczowej, która przez stulecia żyła stosunkowo zamknięcie.
Kluczowym punktem tej historii jest buddyjski klasztor Wat Bangkaew. Zgodnie z wersją utrwaloną w samym wzorcu rasa wywodzi się ze skrzyżowania czarno-białej miejscowej suki, należącej do przełożonego klasztoru, z dzikim psowatym, który dziś już wymarł. Tę formułę warto zapamiętać dosłownie: dokument mówi o wymarłym dzikim psowatym, a nie o konkretnym gatunku.
Dalej wzorzec podaje jedyną twardą datę w całej historii rasy: rok 1957. Od tego czasu hodowla stała się ukierunkowana — pokolenia, które widzimy dzisiaj, powstały przez selekcję z pojedynczych miotów. Innymi słowy „rasa ukształtowana bez udziału człowieka” to półprawda: bez udziału człowieka kształtowała się populacja aborygeńska, ale rasa w sensie kynologicznym liczy się od 1957 roku, a to niecałe siedemdziesiąt lat ukierunkowanej pracy.
Jeszcze jeden wiersz wzorca zwykle streszcza się nieściśle. FCI nazywa bangkaewa cennym dziedzictwem prowincji Phitsanulok — właśnie prowincji, nie kraju. Dokument dodaje następnie, że psy są w tej prowincji szeroko hodowane i że rasa stała się tak znana w skali państwa, iż hoduje się ją obecnie we wszystkich częściach Tajlandii. Różnica między „dumą prowincji, która zasłynęła w całym kraju” a „dobrem narodowym Tajlandii” jest dla ucha niewielka, ale to dwa odmienne twierdzenia, a w źródle stoi pierwsze.
Literatura naukowa dorzuca jeszcze jeden rys. Tajscy autorzy, którzy w 2015 roku mierzyli prawidłowe parametry siatkówki u czterech ras rozpowszechnionych w Tajlandii, piszą we wstępie do artykułu, że tajski ridgeback i tajski bangkaew są uznane przez Kennel Club Tajlandii za psy narodowe kraju, a FCI zarejestrowała ridgebacka w 1993 roku, zaś bangkaewa w 2011. Zgadza się to z datami na stronie FCI: tymczasowe uznanie bangkaewa w kwietniu 2011, ostateczne w czerwcu 2022.
Wystawowa historia rasy jest więc bardzo krótka. Pies, którego w Europie można zobaczyć na ringu pod numerem wzorca 358, jeszcze za pamięci obecnego pokolenia sędziów był miejscowym tajskim psem bez międzynarodowego statusu.
Wygląd zewnętrzny według wzorca nr 358
Wzorzec opisuje bangkaewa jako psa o kwadratowej sylwetce, dobrze zbalansowanego, nigdy przysadzistego, o dość szerokiej i głębokiej klatce piersiowej. Ważna proporcja podana jest wprost: długość tułowia do wysokości w kłębie wynosi 1 : 1, a długość kończyn jest nieco większa od głębokości klatki. Psy mają mocniejszy kościec niż suki. Podwójna szata powinna tworzyć kryzę wokół szyi i łopatek, a ogon ma być dobrze owłosiony — u psów obie cechy są wyraźniejsze.
- Czaszka: klinowata, mocna, dość szeroka, ale nie gruba, proporcjonalna do tułowia. Stop wyraźnie zaznaczony, lecz umiarkowany.
- Nos: czarny, proporcjonalny do kufy. Rozjaśniony nos jest wadą.
- Kufa: średniej długości, szeroka u nasady, zwężająca się ku końcowi; grzbiet nosa prosty.
- Wargi: suche, o ciemnym i pełnym pigmencie.
- Szczęki i zęby: mocne, pełne uzębienie. Zgryz nożycowy; dopuszczalny zgryz cęgowy.
- Oczy: średniej wielkości, migdałowe, czarne lub ciemnobrązowe. Duże okrągłe oczy oraz jasne oczy to wady.
- Uszy: małe, proporcjonalne do głowy, osadzone raczej wysoko, ale nie blisko siebie; trójkątne, o lekko zaostrzonych końcach, stojące i skierowane do przodu, tylko lekko „kapturkowate”.
- Szyja: mocna, umięśniona, płynnie przechodząca w łopatki, niesiona dumnie.
- Tułów: grzbiet z profilu prosty i poziomy, lędźwie mocne i szerokie, zad umiarkowanie spadzisty, klatka piersiowa dość szeroka i głęboka, sięgająca łokci, żebra dobrze wysklepione, ale nie beczkowate; brzuch tylko lekko podkasany.
- Kończyny: łopatka umiarkowanie skośna i dobrze umięśniona, przedramię proste i mocne, z przodu równoległe; nadgarstek krótki, o niewielkim nachyleniu; łapy okrągłe, sklepione, zwarte. Udo dobrze umięśnione, kolano dobrze kątowane, staw skokowy nisko osadzony, śródstopie widziane z tyłu prostopadłe do podłoża.
Ogon: główna pułapka opisów bangkaewa
Oto miejsce, w którym większość popularnych tekstów myli się, i myli się zasadniczo. Bangkaew jest szpicem, więc autorzy z przyzwyczajenia piszą o „ogonie zwiniętym w pierścień nad grzbietem”. Wzorzec nr 358 wymaga czegoś innego: ogon jest umiarkowanie długi, dobrze owłosiony, gruby u nasady, dobrze osadzony i niesiony w umiarkowanym łuku ku górze nad grzbietem. A w wykazie wad dyskwalifikujących osobnym wierszem stoi ogon zwinięty lub załamany. Czyli właśnie ten „szpicowy obwarzanek”, który opisy podają jako cechę rasową, wyprowadza bangkaewa z ringu. Ogon przyciśnięty do grzbietu i ogon opadający na bok wzorzec zalicza do zwykłych wad.
Ruch
Ruch wzorzec opisuje jako sprężysty i mocny, z dobrym wyrzutem i napędem, ale bez przesady: bez nadmiernego wykroku i prędkości, z zachowaniem poziomej linii górnej oraz dumnego noszenia głowy i ogona. Kończyny przednie i tylne poruszają się równolegle, a wraz ze wzrostem prędkości łapy zbiegają się do jednej linii. Ruch „wiosłujący” albo z wyrzucaniem łap na boki jest wadą.
