Szpic japoński (Nihon Supittsu)

W Europie, w tym w Polsce, wciąż niewiele osób wie o tak wspaniałych psach jak szpice japońskie, choć ostatnio sytuacja ta dynamicznie się zmienia. W naszych stronach wciąż nie ma zbyt wielu hodowców zajmujących się profesjonalnie tą rasą, ale na wystawach te białe „chmurki” pojawiają się coraz regularniej, z każdym dniem podbijając serca kolejnych miłośników czworonogów.

Dokładne pochodzenie psów tej rasy owiane jest pewną tajemnicą. Najpopularniejsza teoria głosi, że przodkiem szpica japońskiego był duży szpic niemiecki o białym umaszczeniu. Uważa się, że psy te trafiły do Japonii przez Syberię i północno-wschodnie Chiny około 1920 roku. Taka trasa migracji tłumaczyłaby wytrzymałość rasy na niskie temperatury.

Przez kolejne 15 lat (do 1935 roku) do Japonii aktywnie sprowadzano białe szpice z różnych zakątków świata: USA, Kanady, Australii i Chin. Miejscowi hodowcy starannie selekcjonowali najlepsze osobniki i krzyżowali je ze sobą, dążąc do stworzenia idealnego, udoskonalonego szpica – mniejszego niż europejskie odpowiedniki, ale silniejszego i bardziej eleganckiego. W wyniku tej pracy otrzymaliśmy współczesnego Nihon Supittsu.

W 1948 roku Japoński Związek Kynologiczny opracował pierwszy oficjalny wzorzec rasy. Psy te stały się niezwykle popularne w swojej ojczyźnie. Jednak w latach 70. zainteresowanie lokalnych mieszkańców szpicami nieco osłabło na rzecz mody na inne rasy. Na szczęście do tego czasu psy zaczęto aktywnie eksportować do Szwecji, Anglii czy Finlandii. To właśnie w tych krajach szpice japońskie zyskały „drugie życie” i rozpoczęły swój marsz przez świat.

Ze względu na śnieżnobiałe futro i charakterystyczny „uśmiech”, szpic japoński jest często mylony z innymi rasami z 5. grupy FCI. Różnice są jednak istotne:

• Samoyed: jest znacznie większy i potężniejszy; to pies zaprzęgowy, a nie typowy pies do towarzystwa.
• Szpic amerykański (American Eskimo Dog): niemal bliźniak, ale ta rasa rozwijała się w USA i występuje w trzech odmianach wzrostowych (toy, miniaturowy, standard).
• Volpino Italiano: włoski „kuzyn”, który zazwyczaj jest mniejszy od japończyka i ma nieco inną budowę głowy.

Szpic japoński to ucieleśnienie harmonii. To pies o proporcjonalnej budowie, emanujący energią i godnością. Jego największą dumą jest lśniąco biała sierść, która odstaje od ciała, tworząc efekt puszystej chmurki.

Głowa i pysk

Głowa ma kształt klina, czaszka jest umiarkowanie szeroka i zaokrąglona. Bardzo ważną cechą jest przełom czołowo-nosowy (stop) – jest on dobrze zaznaczony, ale nie gwałtowny. Kufa jest spiczasta, ale nie zbyt cienka. Grzbiet nosa prosty. Szczególnego uroku dodaje psu kontrastowa pigmentacja: nos jest mały, okrągły i obowiązkowo intensywnie czarny. Wargi ściśle przylegają i również mają czarną obwódkę, co sprawia wrażenie, jakby pies się uśmiechał.

Oczy i uszy

Oczy średniej wielkości, w kształcie migdałów, osadzone nieco skośnie. Kolor oczu – ciemnobrązowy, niemal czarny. Wokół oczu wymagana jest czarna obwódka. Uszy osadzone wysoko, niewielkie, trójkątne, stojące pionowo i skierowane do przodu. To właśnie uszy czesto zdradzają nastrój psa.

Tułów i kończyny

Szyja średniej długości, umięśniona. Kłąb dobrze zaznaczony. Klatka piersiowa szeroka i głęboka z dobrze wysklepionymi żebrami, co zapewnia odpowiednią pojemność płuc do aktywnego ruchu. Grzbiet krótki, prosty i mocny. Lędźwie szerokie. Brzuch dobrze podciągnięty, co dodaje sylwetce elegancji. Ogon osadzony wysoko, średniej długości, zarzucony na grzbiet i zwinięty w pierścień. Jest pokryty gęstym, długim włosem, który układa się w wachlarz.

Kończyny proste, równoległe i umięśnione. Łapy („kocie”) – małe, okrągłe, z grubymi opuszkami. Pazury najlepiej w kolorze czarnym.

Sierść

To główna ozdoba rasy. Okrywa jest dwuwarstwowa: składa się z miękkiego, gęstego podszerstka (który nadaje objętość) oraz dłuższego, prostego i sztywniejszego włosa okrywowego, który odstaje od tułowia. Na pysku, uszach i przedniej części łap sierść jest krótka. Na szyi tworzy wspaniałą kryzę („grzywę”), która jest szczególnie widoczna u samców. Na tylnych łapach występują obfite „portki”.

Szpice japońskie to wesołe, pogodne i pełne życia psy. Często nazywa się je „śmiejącymi się psami” i dotyczy to nie tylko mimiki, ale i ich wewnętrznego nastawienia. Są bardzo uważne i towarzyskie, łatwo znajdują wspólny język z ludźmi i innymi zwierzętami.

• Przywiązanie: To psy do towarzystwa w 100%. Źle znoszą samotność i pragną zawsze być blisko opiekuna. Nie będą natarczywie pchać się na ręce, jeśli jesteś zajęty, ale położa się obok, by kontrolować sytuację.
• Stosunek do dzieci: Szpice świetnie dogadują się z dziećmi, są cierpliwe i chętne do zabawy. Jednak, jak w przypadku każdego psa, zabawy powinny odbywać się pod nadzorem dorosłych.
• Instynkt stróża: Mimo słodkiego wyglądu, to doskonałe „dzwonki alarmowe”. Mają dobrze rozwinięty instynkt stróżujący. Są nieufne wobec obcych. Szpic z pewnością ostrzeże szczekaniem o przyjściu gości, ale w przeciwieństwie do małych „szczekaczy”, szpic japoński zazwyczaj milknie, gdy zrozumie, że goście są mile widziani przez właściciela.
• Inteligencja: To bardzo bystre psy, które szybko się uczą. Często rozumieją wszystko w lot, ale potrafią wykazać się sprytem, by dostać to, czego chcą (np. smakołyk).

Psy te zupełnie nie akceptują brutalnego traktowania, trzeba być z nimi łagodnym, ale konsekwentnym. Jeśli szukasz psa o zupełnie innym temperamencie – na przykład milczącego myśliwego lub rasy egzotycznej, być może zainteresuje Cię Nagi pies meksykański (Xolo) lub unikalny, „nieszczekający” Basenji.

Wielkim atutem szpiców japońskich jest ich znakomite zdrowie. Rasa jest ogólnie mocna, ale nie bezproblemowa — zastrzeżenia wymieniono poniżej. Zdrowie jest ogólnie mocne, ale nie sporządzono rasowej listy chorób dziedzicznych — „nieopisane” znaczy „niezbadane”, a nie „nie ma”. Istnieją jednak pewne słabe punkty, o których właściciel powinien wiedzieć:

Problemy z oczami

Oczy szpiców wyróżniają się szczególną wrażliwością. W przypadku dostania się kurzu, brudu lub wiatru, może dojść do obfitego łzawienia. Prowadzi to do powstawania zacieków – rudych plam na białym pysku. To nie tylko problem estetyczny, wilgotne środowisko to raj dla bakterii.

Profilaktyka: Regularnie przemywaj oczy pupila specjalnymi płynami (dostępnymi w sklepach zoologicznych), naparem z rumianku lub słabą herbatą. Pilnuj, aby sierść nie wchodziła do oczu.

Zwichnięcie rzepki

To powszechny problem u wszystkich małych ras. Rzepka kolanowa może wyskakiwać ze swojego miejsca, sprawiając ból. Zazwyczaj widać to, gdy pies biegnie i nagle zaczyna skakać na trzech łapach, a po chwili znów porusza się normalnie. Cięższe stadia wymagają interwencji chirurgicznej.

Aby szczeniak w młodym wieku nie złapał niebezpiecznych chorób, takich jak nosówka czy parwowiroza, koniecznie wykonaj komplet szczepień. Dbaj o dietę swojego szpica i zatroszcz się o to, by pupil miał dużo ruchu – otyłość jest dla nich barzdo niebezpieczna.

Wielu przeraża biała sierść, ale nie ma się czego bać. Włos szpica japońskiego ma unikalną strukturę – nie jest porowaty, lecz gładki. Brud się go nie trzyma. Nawet jeśli Twój pies wytarza się w błocie, wystarczy pozwolić mu wyschnąć, a brud po prostu sam odpadnie. Pozostanie tylko strzepnąć kurz.

• Kąpiel: Częste mycie tych psów nie jest zalecane (wystarczy raz na 1-2 miesiące lub przed wystawą), ponieważ woda ze środkami myjącymi usuwa ochronną warstwę tłuszczu i sierść zaczyna szybciej się brudzić. Używaj tylko dobrej jakości szamponów dla białych psów (wybielających, ale bez agresywnej chemii) i obowiązkowo odżywki.
• Czesanie: To podstawowy zabieg. Czesać szpica trzeba regularnie (1-2 razy w tygodniu) metalową szczotką z długimi igłami (zwykła „pudlówka” nie sprawdzi się tu jako główne narzędzie, lepszy będzie grzebień). Najlepiej czesać „pod włos”, aby nadać puszystości. Podczas linienia (wiosna/jesień) czesanie będzie konieczne codziennie, aby uniknąć kołtunów za uszami i pod pachami.
• Strzyżenie: Kategorycznie ZABRANIA SIĘ golić szpica japońskiego maszynką lub strzyc na krótko! Zaburza to termoregulację (pies może dostać udaru cieplnego) i bezpowrotnie niszczy strukturę włosa – może on odrosnąć watowaty i poskręcany. Dopuszczalne jest jedynie strzyżenie higieniczne: wyrównanie łapek („kocia łapa”) i okolicy pod ogonem.

Nie zapominaj o regularnym czyszczeniu uszu i przycinaniu pazurów (raz na 2 tygodnie). Jeśli pazury są zbyt długie, psuje to chód psa.

Szkolenie szpiców japońskich to czysta przyjemność. Oczywiście, jako trener będziesz potrzebować cierpliwości, bo szpic może próbować cwaniakować. Jednak efekt przerośnie Twoje oczekiwania. Szpice japońskie mogą nauczyć się absolutnie każdej sztuczki i komendy: od „siad” po skomplikowane numery cyrkowe. Psy te z chęcią będą też trenować agility (tor przeszkód) czy frisbee.

Aby osiągnąć sukces w szkoleniu, koniecznie stosuj pozytywne wzmocnienie (smakołyki, pochwały). Szpic japoński nie jest w stanie oprzeć się pysznemu kąskowi, dlatego chętnie spełni Twoje prośby. Te psy są wręcz stworzone do wystaw, do występów przed publicznością i cieszenia jej swoimi talentami. Zapamiętują komendy już po kilku powtórzeniach. Najważniejsze – nigdy nie stosuj ostrych metod szkoleniowych, kary fizyczne są niedopuszczalne. Szpice mogą stać się lękliwe, zamknięte w sobie lub, wręcz przeciwnie, agresywne ze strachu.

Zanim zabierzesz szczeniaka do domu, koniecznie zapytaj hodowcę, czym był karmiony. Przez pierwsze tygodnie dieta powinna pozostać bez zmian, aby uniknąć problemów żołądkowych spowodowanych stresem przy przeprowadzce.

Dieta a biała sierść

Biała szata szpica japońskiego to wskaźnik jego odżywiania. Niektóre produkty mogą powodować żółknięcie sierści lub reakcje alergiczne (zaczerwienienie łap, łzawienie). Właściciele powinni uważać na produkty zawierające dużo miedzi, karotenu lub sztucznych barwników (np. marchew w dużych ilościach, buraki, tanie karmy z kolorowymi granulkami).

Większość psiarzy zaleca karmienie szpica japońskiego specjalistyczną suchą karmą klasy super-premium lub holistic. Istnieją specjalne linie „dla białych psów”, które pomagają utrzymać biel szaty. W takim przypadku masz pewność, że żywienie jest zbilansowane. To bardzo ważne, aby organizm zwierzęcia otrzymywał odpowiednią dawkę witamin.

Tryb karmienia

• 2-3 miesiące: 5-6 razy dziennie.
• 3-6 miesięcy: 4 razy dziennie.
• 6-10 miesięcy: 3 razy dziennie.
• Od 10-12 miesięcy: przejście na 2 posiłki (rano/wieczorem).

Nie dokarmiaj psa między głównymi posiłkami, nie zostawiaj jedzenia w misce (jeśli nie zjadł w 15 minut – zabieramy), nie pozwalaj szczeniakowi podjadać śmieci na spacerze. I co najważniejsze – nie dawaj pupilowi resztek ze swojego stołu (wędliny, smażone, słone potrawy to trucizna dla wątroby szpica). Pamiętaj, że w psiej misce zawsze musi być świeża woda.

• Szpic japoński to jedna z niewielu ras, która została wyhodowana w Japonii nie do polowań czy walk, a wyłącznie jako pies do towarzystwa.
• W swojej ojczyźnie rasa ta jest czasem żartobliwie nazywana „konserwatorem energii”. W domu potrafią być spokojne jak koty, ale na zewnątrz zmieniają się w huragan.
• U tej rasy praktycznie nie występuje instynkt łowiecki. Mogą pogonić ptaszka dla zabawy, ale raczej nie zrobią mu krzywdy. To czyni je idealnymi przyjaciółmi dla kotów domowych.

Czy szpic japoński mocno linieje?

Tak, dwa razy w roku (linienie sezonowe) zrzucają podszerstek bardzo obficie. W tym okresie trzeba czesać psa codziennie, inaczej „śnieg” będzie w całym mieszkaniu. W przerwach między linieniami sierści wypada niewiele.

Czy te psy są szczekliwe?

Mają głos i będą ostrzegać o gościach. Jednak w przeciwieństwie do niektórych innych szpiców, japończyki nie mają tendencji do szczekania godzinami bez powodu. Jeśli pies szczeka bez przerwy – to braki w wychowaniu lub nuda. Warto też spróbować dłuższych spacerów, by pies się zmęczył.

Czy ta rasa nadaje się dla alergików?

Mimo braku zapachu, szpic japoński nie jest rasą hipoalergiczną. Posiadają gęsty podszerstek, a łupież i ślina mogą wywoływać reakcje alergiczne. Przed zakupem koniecznie spędź trochę czasu z dorosłymi psami u hodowcy.