Akbash

To główne pytanie tej strony, a uczciwa odpowiedź nie brzmi ani „akbash jest odrębną rasą”, ani „akbash to odmiana anatolijczyka”, lecz jest wyliczeniem tego, kto i gdzie wyznacza granicę. Różne schematy dają różne wykazy i żaden z nich się nie myli: po prostu odpowiadają na różne pytania.

• United Kennel Club (USA). Uznał Akbash Doga za odrębną rasę 1 stycznia 1998 roku i umieszcza go w grupie psów stróżujących; obowiązująca wersja wzorca nosi datę 1 kwietnia 1998. W preambule UKC pisze wprost, że uznanie rasy za odrębną wynikło z prac terenowych Amerykanów Davida i Judy Nelsonów, którzy badali te psy w Turcji od lat 1970.
• Państwo tureckie. Akbash został wpisany na listę ras i linii rodzimych odrębnym załącznikiem (Ek-32) do obwieszczenia nr 2006/32, ogłoszonego w Resmî Gazete 9 lipca 2006 roku, numer 26223. Rejestr prowadzi ministerstwo rolnictwa; tuż obok, w tym samym dokumencie, figuruje Malya — owca, nie pies. Jest to zatem ogólny rejestr zasobów genetycznych, a nie nomenklatura kynologiczna. Wcześniej, w 2002 roku, Turecki Instytut Normalizacyjny wydał odrębny wzorzec rasy (TS 12891).
• Turecka federacja kynologiczna (KIF). Trzyma akbasha na liście ras narodowych osobno od kangala, malaklı z Aksaray i tureckich gończych, i opisuje go jako turecką wersję białych psów stadnych południowej i wschodniej Europy.
• FCI. Tutaj akbasha nie ma i nigdy nie było osobno. Do 2018 roku wzorzec FCI nr 331 nazywał się „owczarek anatolijski” i łączył kangala, akbasha oraz pozostałe tureckie typy stróżujące w jedną rasę. W 2018 FCI zmieniła nazwę i wydała nowy wzorzec: obowiązująca wersja nr 331 z 15 czerwca 2018 nosi nazwę „Kangal Çoban Köpeği”. Na liście ras grupy 2 FCI Turcja jest dziś reprezentowana przez dokładnie jeden wpis — kangala; nie ma tam ani akbasha, ani nawet dawnej nazwy „owczarek anatolijski”. Dla FCI biały turecki pies nie utracił więc własnej rubryki — nigdy jej nie miał, a wspólna rubryka nosi teraz nazwę innego typu regionalnego.
• Praktyka amerykańska lat 1980. Tu granica przebiegała gdzie indziej. Artykuł o owczarku anatolijskim w czasopiśmie Rangelands z kwietnia 1982 wymienia akbasha po prostu jako odmianę barwną anatolijczyka: „Other color variants may include buff or white (Akbash — 'white head’)”. Białe tureckie psy rejestrowano wtedy w USA jako anatolijczyki i część dzisiejszego zamieszania bierze się właśnie stąd.

Turecki wpis rejestrowy z 2006 roku zawiera w części genetycznej osobny wiersz: „prace naukowe dowiodły, że kangal i akbash to różne psy”. Warto rozumieć status tego zdania: jest to twierdzenie dokumentu regulacyjnego i nie wymienia on żadnej konkretnej pracy. Dokument twierdzący, że coś zostało dowiedzione, sam dowodem nie jest. Prace, na których najprawdopodobniej się opiera, da się jednak odnaleźć — i czytać je trzeba razem z wielkością próby.

Praca magisterska wykonana w 2005 roku na Bliskowschodnim Uniwersytecie Technicznym (METU) pod kierunkiem profesor İnci Togan odczytała 585 par zasad regionu kontrolnego mitochondrialnego DNA u 105 kangali i 9 akbashy. Wynik rzeczywiście rozdziela obie grupy, i rozdziela je czysto: kangale niosą rzadką haplogrupę D, występującą tylko u psów skandynawskich (36 % próbek), tureckich (20 %), portugalskich (20 %) i u jednego hiszpańskiego — a u akbashy brakuje jej całkowicie. Według tych samych sekwencji kangale okazały się bliższe psom skandynawskim i południowo-zachodnioazjatyckim, akbashe zaś europejskim i wschodnioazjatyckim. Inna praca, na 100 markerach mikrosatelitarnych, również wykazała statystycznie istotną różnicę między kangalem a akbashem.

Dziewięć psów to mało, a mitochondrialne DNA pokazuje wyłącznie linię matczyną, więc ostrożność jest tu na miejscu. Najciekawsze jest jednak co innego: pod względem budowy ciała obie rasy się nie różnią. Tureccy zootechnicy, którzy zmierzyli 59 akbashy, doszli do wniosku, że pod względem wymiarów akbash wykazuje „bardzo bliskie podobieństwo” do kangala i owczarka z Karsu — jedyna znaleziona różnica dotyczyła długości tułowia, u akbasha krótszego, czyli budowy bardziej zwartej. Markery zatem rozdzielają te rasy, a centymetry nie. Oba wyniki są poprawne; po prostu odpowiadają na różne pytania.

Praktyczny wniosek dla czytelnika jest prosty. Jeśli pokazują wam rodowód, patrzcie, jaka organizacja go wystawiła: w dokumencie UKC akbash będzie akbashem, w dokumencie FCI biały turecki pies nie ma żadnej rubryki, a w tureckich papierach wszystko zależy od tego, czy to rejestr ministerstwa, wzorzec TSE, czy katalog federacji kynologicznej. Te systemy nie spierają się ze sobą — one po prostu nie mówią o tym samym.

Wzorzec UKC formułuje pochodzenie ostrożnie: „the origins of the breed are obscure”, choć rasa jest „known to be an ancient pure breed”. Tę ostrożność warto zachować, bo konkretne liczby dotyczące starożytności wędrują. Wspomniany wyżej artykuł z 1982 roku pisze o psach anatolijskich „ponad 6 000 lat” i przywołuje czasy babilońskie; teksty popularne o akbashu częściej podają około trzech tysięcy lat. Liczby te nie opierają się na datowanym materiale i nie dają się do siebie sprowadzić — najdokładniej można więc powiedzieć: rasa jest stara, a jej wieku nikt nie zmierzył.

Najszczerzej pisze o tym zresztą sama FCI, w preambule do wzorca sąsiedniej rasy tureckiej: „although each nation eagerly designates a breed history for their national breeds, rarely is it possible to come up with an accurate one, especially when it comes to livestock protection dogs”. To słowa federacji kynologicznej o własnym gatunku piśmiennictwa i lepszego ostrzeżenia przed jakąkolwiek „trzytysiącletnią starożytnością” nie ma.

Naprawdę udokumentowana jest nowsza część historii i jest ona zaskakująco konkretna. David i Judy Nelsonowie zaczęli badać białe tureckie psy stadne w latach 1970 i, według wzorca UKC, sprowadzili do USA ponad 40 akbashy. Te psy stały się podstawą pogłowia rasy w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. W 1980 roku Departament Rolnictwa USA włączył akbashe do swojego Predator Control Program — i stamtąd biorą się liczby, których rasy aborygeńskie zwykle nie mają.

Moment nie był przypadkowy. W 1972 roku rząd federalny USA zakazał trucizn na gruntach federalnych, a dyrektywa sekretarza spraw wewnętrznych z listopada 1979 roku nakazała dawać pierwszeństwo metodom nieśmiercionośnym. Hodowcom owiec potrzebne było narzędzie działające bez trucizny — i euroazjatyckie psy stadne z egzotyki stały się przedmiotem badań państwowych.

To, co nastąpiło później, warto nazwać wprost. Amerykańskie stowarzyszenie rasy powstało w 1979 roku, a do 1996 w USA zarejestrowano około 1 500 akbashy. W samej Turcji w czasie badania zootechnicznego z 2012 roku nie istniał ani klub, ani stowarzyszenie rasy, dla tych psów nie prowadzono pisemnych rodowodów, a pogłowie — w ocenie autorów — malało z roku na rok. Ci sami autorzy ostrożnie przypuszczają, że akbashy w USA może być już więcej niż w ojczyźnie. To przypuszczenie, nie spis — ale właśnie ono tłumaczy, dlaczego najbardziej szczegółowe dane o tureckiej rasie ogłoszono po angielsku.

W samej Turcji akbasha trzyma się tradycyjnie w okolicach Eskişehiru, Afyonu, Polatlı i Sivrihisaru, choć rejestr państwowy zaznacza, że hoduje się go w różnych regionach kraju. Turecka federacja kynologiczna opisuje akbasha jako turecką wersję białych psów stadnych południowej i wschodniej Europy i dodaje ostrożne przypuszczenie: jeśli myśleć o ruchu psów stadnych ze wschodu na zachód, to akbasha można uznać za źródło wszystkich tych białych ras — od psa górskiego z Pirenejów po kuvasza. Zastrzeżenie jest tu częścią twierdzenia: to wersja samej federacji, a nie ustalone pochodzenie, i powtarzanie jej jako faktu byłoby podmianą.

Rozmiary akbasha dobrze pokazują, jak rodzą się nieistniejące przedziały. Jedna rzecz zasługuje tu na uwagę: wzorzec UKC w ogóle nie podaje przedziału masy. Wymienia dwie wartości średnie — 120 funtów dla psa i 90 funtów dla suki w dobrej kondycji — i dodaje, że masa ma być proporcjonalna do wzrostu. Para średnich to nie przedział; rozciągnięta w jeden interwał daje liczbę, której nie ma w żadnym dokumencie i która nie opisuje żadnej z płci.

Najciekawsza w tej tabeli nie jest rozbieżność, lecz jej kierunek. Dolna granica wzorca UKC dla psów (76 cm) leży powyżej średniego wzrostu psów tureckich (71,2 cm według rejestru i 75,9 według pomiaru terenowego). Amerykański wzorzec opisuje więc zwierzę wyraźnie większe niż to, które zmierzono w ojczyźnie rasy. Żadna ze stron się nie myli: wzorzec to wymóg hodowlany wobec określonej populacji, rejestr to migawka psów, które naprawdę chodzą przy stadach, a norma TSE zakreśla w ogóle szeroki korytarz dopuszczalnego. Zanim nazwiemy czyjąś liczbę „błędną”, warto spytać, co nią mierzono.

I jeszcze jedna obserwacja, którą kupujący powinien znać. Wzorzec UKC pisze, że „gender differences can be striking in this breed”. Pomiar terenowy 59 tureckich akbashy tego nie potwierdził: dla żadnej z mierzonych cech różnica między psami a sukami nie była statystycznie istotna, a przy masie ciała suki dały nawet nieco wyższą średnią — 45,2 kg wobec 44,9 kg u psów. Ujawniła się natomiast inna różnica, geograficzna: psy z Afyonu (40,6 kg) i Manisy (40,3 kg) okazały się wyraźnie mniejsze od psów z Eskişehiru (48,8 kg) i Ankary (45,4 kg). W Turcji „rozmiar akbasha” zależy więc bardziej od prowincji niż od płci.

Ten sam pomiar odpowiada też na praktyczne pytanie, kiedy pies przestaje rosnąć: według wymiarów akbashe osiągają wymiary dorosłe około drugiego roku życia, a późniejszy przyrost jest minimalny. Zgadza się to z tym, co i UKC, i rejestr turecki nazywają pełną dojrzałością w wieku 2–3 lat — ciało jest zatem gotowe wcześniej niż głowa.

Wzorzec UKC opisuje akbasha jako psa długonogiego, suchego i umięśnionego, a osobno podkreśla, że rasa stanowi „a very rare and special mixture of Mastiff and gazehound characteristics”. To sformułowanie samego rejestru i jest ono ważne: od charta pochodzą, według wzorca, długie kończyny, głęboka klatka piersiowa, podciągnięty brzuch, płytka żuchwa, szybkość i zwinność, a od mastifa — wzrost, masa, szersza głowa i ogólne wrażenie siły. Sędziowie mają dawać pierwszeństwo psom o równowadze między dwoma typami, a nie o przewadze jednego.

• Głowa: klinowata, bez zmarszczek, czaszka dłuższa niż szeroka, kufa mniej więcej połowa długości głowy od potylicy do nosa. Rejestr turecki klasyfikuje budowę głowy jako mezatycefaliczną, czyli pośrednią między wąsko-długą a szeroko-krótką. Nos i wargi czarne lub ciemnobrązowe; całkowity brak pigmentu na nosie, powiekach czy wargach dyskwalifikuje.
• Uszy: wiszące, w kształcie litery V, lekko zaokrąglone na końcach, osadzone dość wysoko. Jest tu szczegół, o którym rzadko się pisze: wzorzec UKC zaznacza, że w Turcji większości akbashy przycina się uszy w wieku szczenięcym. Przycięte uszy u psa sprowadzonego z Turcji nie są karane, ale u psa hodowli miejscowej stanowią dyskwalifikację.
• Oczy: średniej wielkości, migdałowate, od złotobrązowych po ciemnobrązowe, ciemniejsze preferowane; rzęsy białe. Niebieskie oczy dyskwalifikują.
• Korpus: klatka piersiowa głęboka i umiarkowanie szeroka, sięgająca prawie do łokci; linia górna opada bardzo lekko od kłębu do grzbietu, nad lędźwiami wyraźny łuk, zad długi i skośny; słabizna dobrze podciągnięta, co wzorzec wprost nazywa śladem wpływu chartów.
• Ogon: nieprzycięty, gruby u nasady. W spoczynku noszony nisko, sięga stawu skokowego, dolna trzecia część często tworzy hak; w ruchu lub podnieceniu noszony w pierścieniu na grzbiecie. Ogon przycięty lub krótki to wada.
• Szata: podwójna, w dwóch równorzędnych długościach — średniej (krótka do średniej, przylegająca, o smukłej sylwetce) i długiej (często lekko falistej, z wyraźną kryzą i obfitymi piórami). Żaden z typów nie jest preferowany. Rejestr turecki opisuje tę samą parę własnymi słowami: krótkowłosy i długowłosy.
• Umaszczenie: zawsze białe. Lekki biszkoptowy lub szary odcień wokół uszu albo w podszerstku nigdy nie jest karany, dopóki ogólne wrażenie pozostaje białe. Szara lub srebrzystoniebieska pigmentacja skóry jest pożądana, lecz niewymagana. Dyskwalifikują: każdy kolor ogólny inny niż biały, wyraźne łaty na włosie okrywowym, czarne wąsy i czarne rzęsy.

Biel to nie estetyka, lecz cecha robocza: pasterz musi odróżnić własnego psa od drapieżnika o zmierzchu. Jest to zresztą jedyna część „mastif plus chart”, którą można sprawdzić okiem: długość kończyn naprawdę odróżnia akbasha od bardziej przysadzistego kangala i właśnie na tej cesze opierają się ci, którzy wzrokowo rozdzielają anatolijskiego psa pasterskiego (karabasha) i akbasha.

Wzorzec UKC streszcza temperament w trzech słowach: spokojny, cichy, zrównoważony. I dodaje cechę, która przesądza o całej reszcie: pies jest niezależny i zdolny prawidłowo reagować na zmianę okoliczności bez wskazówki człowieka. Rejestr turecki mówi to samo od swojej strony — „wykonuje swoje zadanie, nie potrzebując ostrzeżenia”, aktywny nocą i spokojny w dzień.

Różnice wobec psów zaganiających

Akbash to stróż, a nie owczarek zaganiający. Nie biega wokół stada, kierując ruchem zwierząt, jak robi to heeler czy collie. Turecki opis rasy wprost zaznacza, że akbash buduje ze zwierzętami stada „relację opiekuńczą i zrównoważoną” — wpisuje się więc w stado, zamiast nim kierować.

Druga cecha, którą warto znać przed zakupem: rasa dojrzewa późno. UKC pisze, że instynkty stróżujące widać od młodości, ale fizycznie i psychicznie pies dojrzewa powoli, a poszczególnym osobnikom potrzeba dwóch–trzech lat, by osiągnąć pełnię; suki dojrzewają szybciej niż psy. Rejestr turecki niezależnie podaje ten sam przedział — 2–3 lata — i tę samą różnicę między płciami. To dwa lata, w czasie których na waszym podwórku mieszka bardzo duży nastolatek z własnym zdaniem.

Wzorzec nie ukrywa też strony niewygodnej: akbash jest „by nature watchful of other dogs and may, on its own territory, react aggressively to intruding dogs”. Rejestr turecki dodaje szczegół z życia watahy — tam, gdzie kilka psów żyje razem, istnieje hierarchia, najsilniejszy je pierwszy, szczególnie łakomy kąsek pies potrafi bronić zazdrośnie zarówno przed innymi psami, jak i przed właścicielem, a resztki zakopuje.

To najcenniejsza część tego, co w ogóle wiadomo o rasie, i zarazem ta, w której najłatwiej przypisać akbashowi cudze liczby. Dlatego ważne jest, by widzieć, w którym badaniu akbashe faktycznie były, a w którym nie.

Ankieta wśród hodowców owiec USA i Kanady (Green i Woodruff, 1988). Badacze Doświadczalnej Stacji Owczarskiej Departamentu Rolnictwa USA rozesłali od stycznia do sierpnia 1986 roku 948 ankiet i otrzymali 399 pisemnych odpowiedzi z danymi o 763 psach w 47 stanach i 7 prowincjach kanadyjskich. Akbashy było wśród nich 62 — czwarta co do liczebności grupa po owczarkach pirenejskich (437), komondorach (138) i anatolijczykach (56). Każdy właściciel oceniał każdego psa osobno.

Portret, który wyłania się z tej tabeli, nie pokrywa się z reklamowym. Pod względem ogólnej skuteczności akbashe nie różniły się statystycznie od owczarków pirenejskich, komondorów, anatolijczyków i maremm — autorzy piszą wprost, że żadnej rasy nie oceniono wyżej od innych. Za to akbashe okazały się najbardziej agresywne od razu w obie strony: wobec drapieżników zaliczyli je tak wszyscy właściciele bez wyjątku, a wobec obcych psów 92 %, wyraźnie powyżej średniej próby. I nie jest to za darmo: akbashe raniły owce w 20 % przypadków wobec 7 % u owczarków pirenejskich (autorzy osobno zaznaczają, że pirenejskie raniły zwierzęta rzadziej niż komondory, akbashe czy anatolijczyki). Ludzi natomiast akbashe gryzły rzadziej niż średnia — 6 % wobec 7 % i wyraźnie rzadziej niż komondory.

Jeszcze jeden wiersz zasługuje na uwagę: odsetek właścicieli, którzy nazwali psa korzyścią dla gospodarstwa, jest u akbashy najniższy wśród dużych grup — 71 % wobec 82–84 % u pozostałych. Razem z najsilniejszym przywiązaniem do stada (71 % trzyma się owiec „przeważnie”) składa się to na spójny obraz: pies traktuje swoją pracę bardzo poważnie, a część tej powagi trafia na niewłaściwego adresata.

Ile zwierząt to ratuje (Kolorado, 1986 i 1993). Drugie badanie — ankieta Andelta i Hoppera opublikowana w 2000 roku — mierzyło już nie rasy, lecz wynik. W ciągu siedmiu lat liczba hodowców owiec w Kolorado posiadających psy wzrosła z około 25 do ponad 159, a udział owiec pod ochroną psów z około 7 % do około 68 %. Hodowcy bez psów tracili na rzecz drapieżników 5,9 raza większy odsetek jagniąt w 1986 roku i 2,1 raza większy w 1993. Spośród 160 hodowców mających psy 84 % oceniło ich pracę jako doskonałą lub dobrą, 13 % jako przeciętną, a 3 % jako złą. W tej próbie akbash był drugą co do rozpowszechnienia rasą: spośród 176 hodowców 83 trzymało owczarki pirenejskie, 34 akbashe, 15 komondory, 3 anatolijczyki, a 41 trzymało kilka ras naraz.

A teraz o tym, czego w tych liczbach nie ma. Najbardziej szczegółowe zestawienie ubytku psów stadnych to praca Lorenza, Coppingera i Sutherlanda z 1986 roku, która prześledziła losy 449 psów w 31 stanach w latach 1978–1983. Ubyło z nich 216: ponad połowę zabrały wypadki (124), jedną trzecią brakowanie za zachowanie (72), a tylko 20 choroby. Wśród wypadków 40 psów zaginęło bez śladu, 38 zginęło pod kołami, 17 zastrzelono, 11 otruto. Spośród 72 wybrakowanych 44 zraniły lub zabiły zwierzęta gospodarskie. Półroczna śmiertelność przed 30. miesiącem wynosiła 13 % i spadała po nim do około 5 % — główne ryzyko przypada więc na pierwsze dwa i pół roku. Ale akbashy w tej kohorcie nie było w ogóle: składała się ze 120 anatolijczyków tureckich, 74 szarplaninaców, 56 maremm, 12 psów z Castro Laboreiro, 183 mieszańców i 4 mastifów tybetańskich. Liczby te opisują zatem psy stadne w ogóle, a nie akbasha, i przenoszenie ich na rasę byłoby podmianą.

Szata akbasha jest podwójna: dłuższy i twardszy włos okrywowy na gęstym, miękkim podszerstku. Wzorzec zaznacza, że grubość podszerstka silnie zależy od klimatu i od tego, na ile pies żyje pod gołym niebem, oraz że podszerstek zrzucany jest zwykle raz w roku. Długowłosy akbash z pełnym podszerstkiem wygląda masywniej niż średniowłosy, ale latem lub w ciepłym klimacie różnica niemal znika. Turecki opis dodaje praktyczny niuans: typ długowłosy lepiej nadaje się do chowu w warunkach chłodnych.

W odróżnieniu od ras takich jak nagi pies peruwiański, którego skóra wymaga stałej ochrony przed słońcem i nawilżania, akbasha chroni przed każdą pogodą własne futro.

Podstawowe zasady pielęgnacji:

• Wyczesywanie: dwa razy w tygodniu szczotką lub pucharką. Podczas dorocznego zrzucania podszerstka staje się to zajęciem codziennym.
• Kąpiel: rzadko. Częste mycie zmywa ochronną warstwę tłuszczową, a brud z takiej szaty w dużej mierze osypuje się sam po wyschnięciu.
• Pazury: wzorzec opisuje je jako szare, brązowe lub białe i wymaga prezentowania psa z pazurami tępo skróconymi; u psa pracującego na twardym podłożu często ścierają się same.
• Uszy: wiszące, więc warto je regularnie oglądać — pod przylegającym uchem gromadzi się wilgoć.
• Wilcze pazury: wzorzec dopuszcza ich brak, pojedyncze lub podwójne, i zezwala na usunięcie — nie jest to oznaka nieczystości rasowej.

I jeszcze szczegół dla właściciela psa wystawowego: śladów urazów odniesionych w pracy wzorzec UKC nie karze — ani blizn, ani zębów złamanych przy robocie.

Tu jest wskazówka wprost z danych, a nie z porad. Ankieta z 1988 roku odnotowała, jak właściciele faktycznie wychowywali swoje psy, i wykazała dwie rzeczy. Po pierwsze, najczęstszą metodą było wychowanie wyłącznie przy owcach, przy minimalnym kontakcie z człowiekiem (57 % przypadków); kolejne 30 % wychowywało psa w luźniejszym związku ze stadem, a tylko 2 % przechodziło kurs posłuszeństwa. Po drugie, i to ważniejsze: psy trzymane przy zwierzętach od wieku poniżej dwóch miesięcy radziły sobie lepiej niż dołączone później. Wiek, w którym psa kupiono, nie miał znaczenia — znaczenie miał wiek, w którym znalazł się wśród owiec.

Dla akbasha domowego wniosek jest lustrzany: jeśli pies ma żyć z ludźmi, to i przywiązanie trzeba budować do ludzi oraz do tych zwierząt, które ma uznawać za swoje — i budować je wcześnie.

Kluczowe zasady wychowania:

1. Szacunek, nie strach. Wzorzec opisuje akbasha jako psa, który mimo niezależnego usposobienia dobrze reaguje na naukę podstawową. Nacisk fizyczny daje efekt odwrotny — odmowę współpracy.
2. Wczesna socjalizacja. Od 2. do 6. miesiąca szczenię powinno zobaczyć jak najwięcej ludzi, psów, pojazdów i sytuacji. Pamiętajcie o tym wierszu statystyki: 92 % akbashy właściciele opisywali jako agresywne wobec innych psów — właśnie tu rozstrzyga się różnica.
3. Długi horyzont. Rasa dojrzewa dwa–trzy lata. Ocenianie wyniku wychowania w pierwszym roku jest po prostu przedwczesne.
4. Ogrodzenie zamiast łańcucha. Akbash potrzebuje terenu do obchodzenia; rejestr turecki zaleca trzymanie takiego psa w dzień pod kontrolą, a w nocy swobodnie.

Ta rasa wymaga podejścia indywidualnego, które może zapewnić szkoleniowiec pracujący właśnie z aborygeńskimi psami stadnymi.

• Nazwa rasy to po prostu opis: akbaş po turecku znaczy „biała głowa”, w przeciwieństwie do karabaş, „czarnej głowy”.
• Wzorzec UKC osobno reguluje przycięte uszy: psu przywiezionemu z Turcji nie poczytuje się ich za wadę, psu hodowli miejscowej stanowią dyskwalifikację.
• W Turcji psom stadnym zakłada się obroże z żelaznymi kolcami — ochrona szyi przed wilkiem.
• W 1980 roku akbashe trafiły do Predator Control Program Departamentu Rolnictwa USA — i dzięki temu rasa ma statystykę terenową.
• Czarne wąsy i czarne rzęsy to, każde z osobna, podstawy do dyskwalifikacji według wzorca UKC.

Czy akbash i owczarek anatolijski to jedna rasa?

Zależy, kto odpowiada. UKC i turecki rejestr państwowy uważają akbasha za rasę odrębną; praktyka amerykańska lat 1980 opisywała go jako białą odmianę barwną anatolijczyka; FCI nie ma dla akbasha osobnego wzorca. To różne systemy ewidencji, a nie spór o fakt.

Czy akbash nadaje się dla rodziny z dziećmi?

Wzorzec opisuje go jako oddanego i spokojnie czułego wobec własnej rodziny, w tym dzieci i zwierząt domowych, ale zdystansowanego i nieufnego wobec obcych. Skutek praktyczny: zabawę własnego dziecka z obcym pies może odczytać jako atak, dlatego nadzór dorosłych jest obowiązkowy.

Czy akbash może żyć na łańcuchu?

Nie. To pies, którego praca polega na obchodzeniu terenu; turecki opis rasy wprost zaleca pozostawianie go w nocy swobodnie.