Historia rasy: od faraonów do współczesności
Te niezwykłe psy zostały ukształtowane przez samą naturę, bez ingerencji hodowlanej człowieka. Stawia je to w jednym rzędzie z tak zwanymi rasami „prymitywnymi” (co w kynologii oznacza „pierwotny”, a nie „prosty”). Uważa się, że Basenji to jedne z najstarszych psów na Ziemi. Ich wizerunki odnaleziono na płaskorzeźbach w grobowcach faraonów starożytnego Egiptu, w tym w grobowcu Tutanchamona. Zachowały się nawet starannie zabalsamowane mumie tych psów, co świadczy o ich wysokim statusie - były traktowane jako żywe amulety i cenne dary. Historycznie są bardzo blisko spokrewnione z inną starożytną rasą - psem faraona, choć ich ścieżki rozwoju rozeszły się tysiące lat temu.
Po upadku cywilizacji egipskiej ślad po tych psach zaginął, ale jak się okazało, żyły one nadal w krajach Afryki Środkowej i Zachodniej, w górę biegu Nilu. Przyjmuje się, że psy te towarzyszyły plemionom Pigmejów oraz innym ludom zamieszkującym gęste afrykańskie lasy. Pełniły tam rolę niezastąpionych pomocników podczas polowań.
W Europie Basenji po raz pierwszy zaprezentowano na wystawie Crufts w 1895 roku; nazywano je wówczas „psami z dżungli” lub „terierami kongijskimi”. Niestety, pierwsze próby sprowadzenia ich na Stary Kontynent skończyły się tragicznie - psy masowo gineły na nosówkę, na którą nie miały odporności. Nazwa „Basenji” przylgnęła do nich znacznie później. Słowo to, w tłumaczeniu z jednego z dialektów Konga, oznacza „psa skaczącego w górę i w dół” lub „leśną istotę”.
Od dawna plemiona afrykańskie wykorzystywały te psy w polowaniach z nagonką na zwierzynę, małpy, wielkie szczury trzcinowe, a nawet antylopy. Aby dostrzec zdobycz w wysokiej trawie słoniowej, Basenji wyskakują wysoko w górę (robią tzw. „świecę”) - stąd wzięła się ich nazwa. Celowa i, co najważniejsze, udana hodowla tej rasy rozpoczęła się dopiero w latach 30. XX wieku w Anglii, a następnie w USA. Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI) ostatecznie uznała i zatwierdziła wzorzec Basenji w 1964 roku (z późniejszymi zmianami).
Jak wygląda Basenji: opis wyglądu i wzorzec
Basenji to pies niewielkiego wzrostu, o lekkiej, arystokratycznej i zadziwiająco proporcjonalnej budowie. To ucieleśnienie gracji i atletyzmu w kompaktowym rozmiarze. Ich ruchy są lekkie, niczym u gazeli, z długim wykrokiem.
- Głowa: Pięknie wyrzeźbiona, zwężająca się ku nosowi. Czaszka płaska, umiarkowanie szeroka. Głównym atutem są delikatne zmarszczki na czole, które pojawiają się obficie, gdy pies jest czymś zainteresowany lub skupiony, nadając mu „zatroskany” wyraz.
- Uszy: Stojące, wysoko osadzone, niewielkie, z ostrymi końcami. Są lekko pochylone do przodu, niczym kaptur kobry, co dodaje pyskowi wyrazu uwagi.
- Oczy: W kształcie migdała, skośnie osadzone, ciemne. Spojrzenie jest inteligentne, tajemnicze i przenikliwe.
- Tułów: Szyja dość długa, mocna, z ładnym karkiem, płynnie przechodzi w prosty i krótki grzbiet. Klatka piersiowa głęboka, owalna, z wypukłymi żebrami, co świadczy o wytrzymałości. Brzuch wyraźnie podciągnięty, tworzący elegancką sylwetkę.
- Ogon: To wskaźnik czystości rasy i nastroju. Wysoko osadzony, guzy kulszowe wystają poza linię nasady ogona. Jest ciasno skręcony w pojedynczy lub podwójny pierścień i ściśle przylega do zadu.
- Kończyny: Proste, o cienkiej kości, ale mocne. Łapy zwarte, owalne, nie „rozczapierzone”, z grubymi opuszkami.
Odmiany umaszczenia
Sierść jest cienka, bardzo miękka, krótka i ściśle przylegająca do ciała. W słońcu lśni niczym miedź. Wzorzec wyróżnia konkretne typy umaszczenia:
- Rudo-białe: Nasycony czerwono-rudy kolor.
- Czarno-białe: Głęboka czerń bez domieszek brązu.
- Tricolor: Czarno-białe z jasnymi rudymi podpalaniami nad oczami (tzw. „pestki melona”), na policzkach i przy ogonie.
- Pręgowane: Czarne pasy na czerwono-rudym tle (najpóźniej uznane umaszczenie).
Ważny szczegół: na klatce piersiowej, końcówce ogona i łapach obowiązkowo musi występować kolor biały. Białe mogą być również kołnierz, strzałka na głowie i częściowo kończyny, ale biel nigdy nie powinna dominować nad kolorem podstawowym.
