Szczegółowa historia rasy Bearded Collie
Historia bearded collie sięga setek lat wstecz, ściśle splatając się z pasterskim życiem na szkockich wyżynach. Chociaż dokładne dane o pochodzeniu zaginęły w mrokach dziejów, uważa się, że przodkami „Beardie” były różne europejskie psy pasterskie, być może przywiezione do Wielkiej Brytanii przez Rzymian lub kupców. Istnieją teorie o jego pokrewieństwie z innymi kudłatymi pasterzami, takimi jak polski owczarek nizinny, briard czy owczarek staroangielski bobtail.
Pierwsze wzmianki o psach podobnych do współczesnych bearded collie pochodzą z XVI wieku. Ceniono je za wytrzymałość, zdolność do pracy w surowych warunkach pogodowych Szkocji i niesamowity instynkt pasterski. Psy te były nie tylko pomocnikami, ale prawdziwymi partnerami pasterzy, zdolnymi do samodzielnego podejmowania decyzji podczas przepędzania dużych stad owiec i bydła na targi. Ich gęsta, kudłata sierść chroniła przed zimnem, wiatrem i deszczem, a charakterystyczna „broda” – pysk przed kłującymi roślinami.
Przez długi czas rasa rozwijała się w sposób naturalny, z naciskiem na cechy użytkowe. Psy te były znane pod różnymi nazwami: Highland Collie, Mountain Collie czy po prostu Hairy Mou’ed Collie. Nazwa „bearded collie” (brodaty collie) utrwaliła się później, podkreślając jedną z najbardziej wyrazistych cech ich wyglądu.
Formalne uznanie rasy rozpoczęło się pod koniec XIX wieku. W 1891 roku spisano pierwszy wzorzec rasy, a w 1912 roku w Edynburgu założono Klub Bearded Collie. Jedną z kluczowych postaci w rozwoju rasy stała się pani G. O. Willison, która w latach 40. XX wieku założyła hodowlę „Bothkennar”. To właśnie jej psy odegrały ogromną rolę w odrodzeniu rasy po II wojnie światowej, kiedy liczba „Beardie” drastycznie spadła. Wiele współczesnych bearded collie wywodzi swoje rodowody od psów z hodowli „Bothkennar”.
Szczególną popularność rasa zyskała po tym, jak bearded collie stał się ulubieńcem królowej Wiktorii, co znacznie zwiększyło zainteresowanie tymi psami wśród arystokracji i szerokiej publiczności. Wyjątkowe cechy rasy – szlachetność, dobroć, pomysłowość i niezmordowana energia – były nawet opiewane w balladach poetów. Dziś bearded collie to popularna rasa w wielu krajach świata, ceniona jako wspaniały kompan, ulubieniec rodziny i utalentowany sportowiec w różnych dyscyplinach kynologicznych.
Jak wygląda Bearded Collie: szczegółowy opis wyglądu
Bearded collie to pies średniej wielkości, o mocnej, ale nie ciężkiej budowie, łączący w sobie siłę, zwinność i elegancję. Jego wygląd jest harmonijny, bez przesadzonych cech, a najbardziej charakterystycznym elementem jest oczywiście jego luksusowa, kudłata sierść.
Wygląd ogólny: „Beardie” sprawia wrażenie aktywnego, czujnego i pewnego siebie psa. Tułów jest nieco dłuższy niż wysokość w kłębie, w przybliżonym stosunku 5:4. Kościec jest mocny, ale nie masywny.
Sierść: Główna ozdoba i wizytówka rasy. Szata jest dwuwarstwowa:
- Włos okrywowy: Długi, prosty lub lekko falisty, szorstki w dotyku, kosmaty, ale nie wełnisty ani kręcony. Zapewnia ochronę przed złą pogodą.
- Podszerstek: Miękki, gęsty, ściśle przylegający do ciała, zapewniający izolację termiczną.
Na kufie sierść tworzy charakterystyczne „wąsy” i „brodę”, a nad oczami – długie „brwi”, które jednak nie powinny zasłaniać psu widoku. Sierść na grzbiecie naturalnie rozdziela się przedziałkiem. Co ważne, sierść nie powinna być zbyt obfita, aby ukrywać naturalne linie ciała, i nie powinna być poddawana sztucznemu strzyżeniu czy formowaniu na wystawy, z wyjątkiem lekkiej korekty na łapach.
Umaszczenie: Szczenięta bearded collie rodzą się znacznie ciemniejsze niż dorosłe psy. Typowe kolory noworodków to czarny, ciemnobrązowy, ciemnoniebieski lub płowy. Z wiekiem (od około 8. tygodnia do 3–4 lat) sierść stopniowo jaśnieje, nabierając ostatecznego koloru. Dopuszczalne warianty umaszczenia dorosłych psów to:
- Łupkowy
- Rudopłowy (od kremowego do nasyconego rudego)
- Czarny
- Niebieski (szaroniebieski)
- Wszystkie odcienie szarości, brązu i piasku.
Często występują białe znaczenia na kufie (w postaci „strzałki”), klatce piersiowej, łapach i końcu ogona. Biały kołnierz jest dopuszczalny, ale biel nie powinna dominować powyżej linii barków ani rozciągać się na tułów za stawami skokowymi. Podpalania mogą występować na brwiach, policzkach, wewnętrznej stronie uszu, pod ogonem oraz na kończynach w miejscach przejścia koloru podstawowego w biały.
Głowa i kufa: Głowa jest proporcjonalna do wielkości ciała. Czaszka szeroka, płaska. Stop (przejście od czoła do kufy) umiarkowanie zaznaczony. Kufa mocna, o długości zbliżonej do długości mózgoczaszki. Grzbiet nosa prosty. Nos duży, kwadratowy, zazwyczaj czarny, ale u psów niebieskich i brązowych może być w kolorze umaszczenia (odpowiednio niebieski lub brązowy). Wargi ściśle przylegające, pigmentowane w kolorze nosa.
Oczy: Duże, wyraziste, szeroko rozstawione, ale nie wyłupiaste. Kolor oczu harmonizuje z umaszczeniem – od orzechowego do ciemnobrązowego. U psów niebieskich oczy mogą być jaśniejsze. Wyraz oczu jest inteligentny, dociekliwy i łagodny.
Uszy: Średniej wielkości, wiszące. Osadzone dość nisko. W stanie spoczynku przylegają do policzków, przy pobudzeniu lekko unoszą się u nasady, sprawiając, że czaszka wydaje się szersza. Pokryte długą sierścią.
Szczęki i zęby: Szczęki mocne, z idealnym, regularnym i pełnym zgryzem nożycowym (górne siekacze ciasno zachodzą na dolne i są osadzone prostopadle do szczęk).
Szyja: Umiarkowanie długa, muskularna, lekko łukowata, płynnie przechodząca w kłąb.
Tułów: Grzbiet prosty, linia górna równa. Lędźwie mocne, krótkie. Klatka piersiowa głęboka, sięgająca łokci, z dobrze wysklepionymi żebrami, ale nie beczkowata.
Ogon: Nisko osadzony, bez załamań i skrętów, sięgający co najmniej do stawu skokowego. Obficie owłosiony. W spoczynku zwisa z lekkim łukiem na końcu. W ruchu lub przy pobudzeniu pies nosi ogon nisko z wygięciem ku górze lub unosi go do poziomu grzbietu, ale nigdy nie zarzuca go nad grzbiet.
Kończyny:
- Kończyny przednie: Proste, pionowe, o mocnym kośćcu, dobrze pokryte kosmatą sierścią. Łopatki dobrze cofnięte. Łokcie ściśle przylegają do klatki piersiowej.
- Kończyny tylne: Muskularne, z dobrze rozwiniętymi udami i podudziami. Kąty stawów skokowych dobrze zaznaczone. Śródstopia krótkie, prostopadłe do podłoża.
Łapy owalne, z zwartymi palcami i mocnymi opuszkami. Palce wysklepione. Między palcami i opuszkami rośnie gęsta sierść.
Ruch: Swobodny, płynny, z dobrym napędem kończyn tylnych i szerokim wykrokiem przednich. Ruchy powinny być wydajne i niestrudzone, co odpowiada historycznemu przeznaczeniu rasy.
Co ciekawe, szczenięta bearded collie rodzą się o znacznie ciemniejszym umaszczeniu, a następnie stopniowo jaśnieją, nabierając ostatecznego, dorosłego koloru. U maluchów w wieku do czterech tygodni praktycznie niemożliwe jest dokładne określenie przyszłego koloru dorosłego zwierzęcia. Bearded collie słusznie uważany jest za jednego z najlepszych „klaunów” wśród psów. Zawsze wesoły i emocjonalny, skory do zabawy i po dziecięcemu spontaniczny, z niesamowitym poczuciem humoru i niewyczerpaną energią.
