Odis — Historia i wzorzec

Historia: jak w Odessie składano rasę z trzech

Najpewniejszym źródłem wiedzy o pochodzeniu rasy nie są klubowe opowieści, lecz rozdział „Krótka historia rasy” w samym wzorcu UKU. Mówi on: pod koniec lat 70. XX wieku w Odessie, z inicjatywy sędzi UKU-FCI Tamary Sharhorodskiej, w wyniku planowanych kryć — między innymi ras foksterier, pudel miniaturowy maści srebrnej i maltańczyk — uformowano grupę hodowlaną osobników o wspólnych przodkach i podobieństwie fenotypowym. Potem przyszły długie lata pracy hodowlanej, a w 2004 roku grupa ta otrzymała nazwę ODIS i pierwszy wzorzec rasy.

W tym akapicie kryje się szczegół, który ginie w streszczeniach: pudel z listy nie jest po prostu „miniaturowy”, lecz miniaturowy maści srebrnej. To nie ozdobnik — wybór konkretnej linii barwnej tłumaczy, skąd w rasie wzięły się szare i „niebieskie” tony, które wzorzec później zapisał jako dopuszczalne. Równie istotne jest to, że foksterier wymieniony jest bez doprecyzowania odmiany, choć opisy encyklopedyczne rasy zwykle mówią o szorstkowłosym — i to właśnie on daje strukturę włosa okrywowego, której wzorzec wymaga od odisa dzisiaj.

Według wersji klubu rasy rokiem przełomowym był 1999: z suki KROHA LAPUSHKA DIO PRESENT i psa ZIGFRID urodził się miot, w którym wszystkie szczenięta okazały się pożądanego przez hodowców typu, a suka FRANSHIKA DIO PRESENT stała się wzorcowym psem i założycielką rasy. Łańcuch zamyka się na dniu dzisiejszym: właścicielką tej suki jest wskazywana Iryna Bakharieva, i to właśnie Bakharieva Iryna Wołodymyriwna figuruje jako prezes Narodowego Klubu Rasy ODIS na oficjalnej stronie UKU. Rasa wywodzi swój rodowód nie z legendy, lecz z konkretnej suki z konkretnego miotu, a osoba, która stała przy tym miocie, do dziś odpowiada za rasę w systemie UKU.

Pomysł, żeby „złożyć idealnego psa miejskiego z kawałków”, sam w sobie nie jest wyjątkowy — tak samo rozumowali twórcy labradoodle. Dalej jednak drogi rozchodzą się zasadniczo. Labradoodle w większości krajów pozostaje mieszańcem pierwszego lub drugiego pokolenia, bez własnego wzorca i bez zamkniętej księgi rodowodowej: każdy miot to ponowne skrzyżowanie dwóch innych ras. Odis ten etap ma za sobą: ma tekst wzorca z tolerancjami w centymetrach, wykaz wad i wad dyskwalifikujących, wykaz cech dyskwalifikujących, osobny klub jednorasowy oraz rodowody wzoru ustalonego przez UKU.

Chronologia dokumentów wygląda tak, a każda data znaczy co innego:

Wygląd: co dokładnie opisuje wzorzec

Wzorzec zaczyna opis od porównania, i to porównania nieoczekiwanego jak na rasę ozdobną: odis „wykazuje zewnętrzne podobieństwo do owczarka południoworosyjskiego, lecz jest znacznie mniejszy”. Tego samego owczarka na Ukrainie zna się również jako owczarka ukraińskiego. Dalej dokument wymaga mocnego kośćca i mocnej budowy przy niewielkim wzroście — ale osobno zastrzega, że nie jest to powód, by robić psa ciężkim, przeciążonym czy prostackim, oraz że odis „w żadnym razie nie jest wysokonożny ani przysadzisty”.

Proporcje we wzorcu zadane są nie na oko, lecz liczbami — i to one czynią sylwetkę rozpoznawalną:

Zwróć uwagę na dwa wiersze. Po pierwsze, wzrost psów i suk jest we wzorcu różny i sprowadzanie go do jednego przedziału jest niepoprawne: 37 ± 2 i 35 ± 2 to dwa osobne korytarze. Po drugie, wagi we wzorcu nie ma w ogóle. To nie przeoczenie ani niedbałość: dokument buduje rasę wokół wysokości w kłębie i proporcji, a masę zostawia pochodną budowy. Każde „powinien ważyć tyle a tyle” o odisie jest więc czyjąś oceną, a nie wymogiem rasy.

Granic wzrostu wzorzec pilnuje surowo i asymetrycznie. Jako wady wymieniono: wysokość powyżej 39 cm — zarówno u psów, jak i u suk; poniżej 30 cm — u suk. Jako wady dyskwalifikujące w kategorii poważnych, czyli o stopień ostrzej: poniżej 30 cm u psa lub powyżej 41 cm u obu płci. Górna granica jest więc wspólna, a dolna zapisana osobno — drobna suka mieści się jeszcze w kategorii wady tam, gdzie równie drobny pies dostaje już wadę poważną.

Głowa według wzorca przypomina tępy klin zarówno z góry, jak i z profilu; odległość od guza potylicznego do stopu jest mniej więcej równa odległości od stopu do końca nosa. Czaszka lekko wypukła, umiarkowanie szeroka, stopniowo zwężająca się ku oczom; przejście czoła w kufę łagodne (ostry stop zapisano wśród wad). Oczy średniej wielkości, owalne, ciemne, lekko skośnie osadzone, o dobrze pigmentowanych brzegach powiek; zbyt wypukłe i jasne oczy to wada. Uszy wiszące, wysoko osadzone, średniej wielkości, trójkątne, opadające blisko policzka; uszy stojące to wada poważna, krótkie lub odchylone do tyłu — zwykła wada.

Pigment opisano szczegółowo, bo na psie w przewadze białym widać go najlepiej. Nos szeroki, o wyraźnie zarysowanych nozdrzach; u psów białych, białych z szarymi łatami i szarych jest czarny, a u płowych może być ciemnobrązowy. Nos pigmentowany w połowie lub więcej to wada; pigmentowany na mniej niż połowę — wada poważna; całkowicie pozbawiony pigmentu — podstawa do dyskwalifikacji. Zgryz nożycowy, u psów dorosłych dopuszcza się cęgowy; tyłozgryz i skrzywienie żuchwy dyskwalifikują.

Ogon w spoczynku noszony nisko, w pobudzeniu może unosić się ponad linię grzbietu, długość — do stawu skokowego. Ogon zarzucony na grzbiet, zwinięty w obwarzanek, zbyt krótki albo niedochodzący do stawu skokowego to wady. Wśród cech dyskwalifikujących wzorzec wymienia dodatkowo zachowanie agresywne lub nadmiernie lękliwe, wszelkie wyraźne anomalie fizyczne czy behawioralne oraz wnętrostwo jednostronne i całkowite.