Udokumentowana historia: dwie linie zachodnie
Cała zachodnia populacja rasy wyrosła z bardzo niewielu psów sprowadzonych z pogranicza tybetańsko-indyjskiego na początku XX wieku. Udokumentowane linie są dwie i obie da się wskazać z nazwy.
Linia Lamleh wywodzi się od pierwszych dwóch psów — Bunti i Rajah — które doktor Agnes Greig otrzymała w 1922 roku, pracując jako lekarka na pograniczu indyjsko-tybetańskim, i przywiozła do Anglii w 1930 roku. W 1937 roku brytyjski Kennel Club uznał teriera tybetańskiego za odrębną rasę — właśnie na podstawie psów linii Lamleh. Ta sama linia stała się fundamentem rasy również w Stanach Zjednoczonych.
Linia Luneville wspominana bywa znacznie rzadziej, choć jej początek wart jest osobnej opowieści. Dało jej początek krycie suki o imieniu Princess Aureus psem o imieniu Dusky — bezdomnym, którego John Downey znalazł w Liverpoolu w 1953 roku. Znalezionego psa zarejestrowano jako teriera tybetańskiego pod nazwą Trojan Kynos i od niego wzięła początek druga zachodnia linia rasy. Obie linie, Lamleh i Luneville, zbiegają się do bardzo ograniczonej liczby założycieli z rodzimej populacji tybetańskiej.
Po uznaniu rasy przez organizacje kynologiczne Europy, Stanów Zjednoczonych i Australii populacja zachodnia znalazła się w długiej i dość surowej izolacji od tybetańskiej. Izolację przerywały jedynie pojedyncze importy poszczególnych psów. Właśnie dlatego istnieją dziś dwie równoległe populacje: kontrolowana rodowodami zachodnia — oraz rodzima tybetańska, która nadal żyje w Tybecie.
Wygląd według wzorca FCI
Wygląd ogólny wzorzec opisuje krótko: mocny, średniej wielkości, długowłosy, z grubsza kwadratowy w sylwetce. Długość od guza barkowego do nasady ogona równa się wysokości w kłębie — stąd właśnie wrażenie kwadratu.
- Czaszka: średniej długości, ani szeroka, ani gruba, lekko zwężająca się od ucha do oka; nie kopulasta i nie całkiem płaska między uszami. Stop wyraźny przed oczami, ale nieprzesadzony.
- Kufa i uzębienie: kufa mocna, jej długość od oka do końca nosa równa się długości od oka do potylicy. Żuchwa dobrze rozwinięta, siekacze ustawione w lekkim łuku i prostopadle do szczęki. Zgryz nożycowy albo odwrócony nożycowy.
- Nos: czarny. To wymóg wzorca, a nie obserwacja: każdą inną barwę nosa AKC uznaje za wadę.
- Oczy: duże, okrągłe, ani wypukłe, ani zapadnięte, dość szeroko rozstawione, ciemnobrązowe. Obrzeża powiek czarne.
- Uszy: opadające, nieprzylegające do głowy, w kształcie litery V, niezbyt duże, osadzone dość wysoko po bokach czaszki, obficie okryte włosem.
- Tułów: dobrze umięśniony, zwarty i mocny. Linia górna prosta, lędźwie krótkie i lekko wypukłe, zad prosty, żebra umiarkowanie wysklepione, klatka piersiowa sięga łokci.
- Łapy: duże, okrągłe, obficie okryte włosem między palcami i opuszkami; pies opiera się w całości na opuszkach, wysklepienia łapy brak. Włos między palcami wolno skracać równo z opuszkami ze względów zdrowotnych.
- Ogon: średniej długości, osadzony dość wysoko, noszony w wesołym zawinięciu nad grzbietem, bardzo dobrze okryty włosem. Załamanie blisko końca zdarza się często i wzorzec je dopuszcza — szczegół, który u innych ras uchodziłby zwykle za wadę.
- Ruch: płynny, swobodny, obszerny, z mocnym wypychem zadu; w stępie i w kłusie tylne nogi nie powinny iść ani do wewnątrz, ani na zewnątrz od przednich.
Rys historyczny wzorca dorzuca jeszcze dwie kreski do portretu charakteru. Po pierwsze, FCI odnotowuje, że rasa ta uchodzi za żywszą od pozostałych ras tybetańskich dziewiątej grupy. Po drugie, wzorzec porównuje ją wprost z miniaturowym owczarkiem staroangielskim (bobtailem) — a więc z psem pasterskim, a nie norowym. Oba zdania to stanowisko organizacji kynologicznej i dokładnie tak wypada je czytać.
